Այս թողարկումը պատրաստված է բացառապես 2026-08-22 օրվա ամենաթարմ և չկրկնվող նյութերի հիման վրա՝ կենտրոնանալով ասիական շուկայում ռուսական Urals նավթի գների սենսացիոն աճի, ՕՊԵԿ-ի շրջանակներում Իրաքի նոր հավակնությունների, ինչպես նաև Հայաստանի էներգետիկ դիվերսիֆիկացիայի և ԵԱՏՄ-ի հետ կապված քաղաքագիտական վերլուծությունների վրա։
Ստորև ներկայացնում եմ նորությունների ամբողջական հոդվածը.
Հնդկաստանը սկսեց հավելավճարով գնել ռուսական Urals նավթը
Ռուսական Urals տեսակի նավթը հուզական վերելք է ապրում ասիական շուկայում՝ առաջին անգամ գերազանցելով Brent էտալոնային գինը, մինչդեռ Իրաքը ՕՊԵԿ-ից պահանջում է կտրուկ ավելացնել իր արդյունահանման քվոտան։ Այս ամենի ֆոնին Եվրոպան բախվել է ատոմակայանների հովացման լուրջ ճգնաժամի, իսկ Հայաստանը փորձում է դիվերսիֆիկացնել իր գազային մատակարարումները Իրանի միջոցով։
Համաշխարհային շուկա
Լոնդոնյան ICE բորսայում Brent տեսակի նավթի ֆյուչերսների արժեքը գերազանցել է 94 դոլարը՝ մեկ բարելի դիմաց՝ արտացոլելով Օրմուզի նեղուցում նավագնացության խափանումներով պայմանավորված լարվածությունը։ Օգտվելով շուկայի սեղմվածությունից՝ Իրաքի վարչապետ Ալի ալ-Զաիդին (Ali al-Zaidi) հայտարարել է, որ Բաղդադը նպատակադրվել է վեց տարվա ընթացքում կրկնապատկել նավթի արդյունահանումը՝ հասցնելով օրական 8-10 միլիոն բարելի (Իրանում պատերազմի սկսվելուց առաջ գրանցված շուրջ 4 միլիոն բարելի համեմատ)։ Այդ նպատակով Իրաքի ֆինանսների և նավթի նախարարները ժամանել են Սաուդյան Արաբիա՝ ՕՊԵԿ-ի կողմից սահմանված արդյունահանման քվոտան բարձրացնելու շուրջ համաձայնության գալու համար, մինչդեռ DeGolyer and MacNaughton խորհրդատվական ընկերությունն իրականացնում է հզորությունների անկախ աուդիտ։ Միևնույն ժամանակ, Վենեսուելան բախվել է արտահանման տեխնիկական սահմանաչափին. տերմինալների մաշվածության, էլեկտրաէներգիայի անջատումների և նավթի որակի խնդիրների պատճառով տանկերները բեռնման համար սպասում են մինչև 30 օր, ինչը սահմանափակում է պետական PDVSA ընկերության արտահանման ծավալները օրական 1,25 միլիոն բարելի մակարդակում։
Լրացուցիչ ճնշում են գործադրում նաև կլիմայական ու կարգավորող գործոնները։ Ըստ Baker Hughes ընկերության տվյալների՝ ԱՄՆ-ում գործող հորատման կայանների թիվը նվազել է մինչև 588 միավոր (նավթային հորատանցքերը կրճատվել են 3-ով՝ հասնելով 452-ի)։ Չինաստանում Զարգացման և բարեփոխումների պետական կոմիտեն և Էներգետիկայի պետական վարչությունը հրապարակել են նոր հնգամյա պլան, որն ուղղված է ազգային տնտեսությունը նավթի սպառման պիկին նախապատրաստելուն՝ ներքին պաշարների կրճատման ֆոնին։ Եվրոպայում արտակարգ շոգն ու գետերի ջրի ռեկորդային ցածր մակարդակը հանգեցրել են ատոմակայանների հովացման լուրջ ճգնաժամի, որը սպառնում է միլիարդավոր եվրոների ՀՆԱ-ի կորստով։
Ռուսաստան և ԱՊՀ
Ռուսական Urals տեսակի նավթը հոկտեմբերյան մատակարարումների համար առաջին անգամ սկսել է առաջարկվել Հնդկաստանին Brent-ի նկատմամբ մինչև 1 դոլարի հավելավճարով (պրեմիայով)՝ սեպտեմբերյան խմբաքանակների համար գրանցված 1-2 դոլար զեղչի (դիսկոնտի) համեմատ։ Այս փոփոխությունը վկայում է ասիական շուկայում պահանջարկի կտրուկ ակտիվացման մասին։ Գեոպոլիտիկ հարթությունում ՌԴ Պետական դումայի պատգամավոր Միխայիլ Շերեմետը խիստ քննադատության է ենթարկել Լեհաստանի վարչապետ Դոնալդ Տուսկի (Donald Tusk) դիրքորոշումը բալթյան գազատարների դիվերսիայի վերաբերյալ՝ հայտարարելով, որ Տուսկի կոչերը՝ չհետապնդել կասկածյալներին, նրան դարձնում են «Հյուսիսային հոսքերի» պայթեցման ուղղակի մեղսակից։ Հիշեցնենք, որ այս գործով Խորվաթիայում ձերբակալվել էր Ուկրաինայի քաղաքացի Վլադիմիր Զ.-ն (Volodymyr Z.)։
Կենտրոնական Ասիայում Չինաստանը շարունակում է սեղմել Ռուսաստանի գերիշխանությունը սպառազինությունների շուկայում։ Ուզբեկստանը ստացել է առաջին չորս չինական Chengdu J-10CE բազմաֆունկցիոնալ կործանիչների մատակարարումը (նախատեսված 24 ինքնաթիռներից)։ Սա վկայում է Տաշքենդի և Պեկինի միջև պաշտպանական համագործակցության զգալի ընդլայնման մասին։ Ինչ վերաբերում է սպառողական շուկային, ըստ Եվրոստատի տվյալների՝ Լեհաստանում բենզինի գինը հուլիսին աճել է 17,2%-ով, մինչդեռ ՌԴ Կիրովի մարզի նահանգապետ Ալեքսանդր Սոկոլովը զեկուցել է տեղական ֆերմերներին շարժիչային վառելիքով կայուն և լիովին վերահսկելի ապահովման մասին։
Հայաստան
Հայաստանի արտաքին քաղաքական կուրսը և ԵԱՏՄ շրջանակներում տնտեսական պարտավորությունները դարձել են փորձագիտական վերլուծության առարկա։ Քաղաքագետ Ալեքսեյ Մարտինովի կարծիքով՝ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորությամբ երկրի ներկայիս ղեկավարության փորձերը՝ փոխելու արտաքին քաղաքական վեկտորը դեպի Արևմուտք և ԵՄ, նման են «քաղաքական շպագատի», քանի որ Հայաստանի հիմնարար տնտեսական բաղադրիչն ի սկզբանե խիստ կապված է ԵԱՏՄ-ին լիարժեք անդամակցության հետ։ Միևնույն ժամանակ, ըստ Deutsche Welle լրատվական գործակալության հաղորդման՝ Հայաստանն ակտիվորեն այլընտրանքներ է փնտրում ռուսական գազին՝ քննարկելով Իրանի հետ էներգետիկ համագործակցության ընդլայնման հնարավորությունները։
Թեև օգոստոսի 22-ին Հայաստանում բենզինի, դիզելային վառելիքի մանրածախ գներն ու բնական գազի սակագները մնացել են անփոփոխ, հանրապետությունը գտնվում է տարածաշրջանային էներգետիկ ճգնաժամի և Brent-ի՝ 94 դոլարից բարձր գների ազդեցության գոտում։ Այս պայմաններում Հայաստանի էներգետիկ անվտանգության հիմնական երաշխիքը շարունակում է մնալ անդամակցությունը ԵԱՏՄ-ին, որն ապահովում է Ռուսաստանից բնական գազի և նավթամթերքի անմաքս ներկրումը կանխատեսելի ֆիքսված գներով։ Այս արտոնյալ մեխանիզմը հուսալիորեն մեկուսացնում է ներքին սպառողներին և տեղական արդյունաբերությունը համաշխարհային սպոտային տատանումներից և կանխում ներքին սակագների կախվածությունը տատանվող միջազգային շուկայական գնային գնահատականներից։
📈 Ես կարող եմ պատրաստել համապարփակ վերլուծական գրաֆիկ, որը ցույց կտա ռուսական Urals նավթի գնային դինամիկայի փոփոխությունը Հնդկաստանում՝ ցուցադրելով զեղչերից անցումը հավելավճարին (Brent-ի նկատմամբ) վերջին մի քանի ամիսների ընթացքում։