Հորմուզի նեղուցի փակման պատճառով առևտրային նավերի՝ Աֆրիկան շրջանցող երթուղիներ տեղափոխվելը հանգեցրել է Սոմալիի ծովահենների աննախադեպ ակտիվացման, ինչը զգալիորեն թանկացնում է համաշխարհային լոգիստիկան։ Զուգահեռաբար, Ռուսաստանում արձանագրվում է վառելիքի մեծածախ գների որոշակի կայունացում, իսկ Թաիլանդը պաշտոնապես դիմել է Մոսկվային՝ ԵԱՏՄ-ի հետ ազատ առևտրի համաձայնագրի կնքումն արագացնելու համար։
Համաշխարհային շուկա
Հորմուզի նեղուցի փակման պատճառով հարյուրավոր առևտրային նավեր ստիպված են երկարացնել իրենց երթուղիները Աֆրիկայի շուրջ, ինչը հանգեցրել է Սոմալիի ծովահենների կողմից իրականացվող հարձակումների կտրուկ աճի Ադենի ծոցում և Փունթլենդի ափերի մոտ։ Ապրիլից հուլիս ընկած ժամանակահատվածում ծովահենները զավթել են MT Honour 25, MT Eureka և MT Asana նավթային տանկերները, որոնք վերջին տարիների ամենախոշոր հարձակումներն են։ Այս լոգիստիկ խափանումները և Սաուդյան Արաբիայի Նաջրան (Najran) շրջանում Saudi Aramco-ի ենթակառուցվածքներին հուսիթների հասցրած հարվածները նպաստել են նավթի և Եվրոպայում գազի գների 1% աճին։ Drewry World Container Index (WCI) ինդեքսն աճել է 1%-ով՝ հասնելով 4,339 դոլարի 40-ֆուտանոց կոնտեյների դիմաց (իսկ Շանհայից Նյու Յորք սպոտային սակագները 10%-ով աճել են՝ հասնելով 8,706 դոլարի)։ Ինչպես նշել է Xeneta-ի գլխավոր վերլուծաբան Փիթեր Սենդը (Peter Sand), Հեռավոր Արևելքից ԱՄՆ Արևմտյան և Արևելյան ափեր երկարաժամկետ բեռնափոխադրումների սակագները փետրվարի վերջից ի վեր աճել են համապատասխանաբար 41%-ով և 40%-ով։
Միևնույն ժամանակ, ԱՄՆ-ում արձանագրվել է հորատման ակտիվության աճ. ըստ Baker Hughes-ի տվյալների՝ գործող հորատման կայանների թիվն աճել է մինչև 593 միավոր, ինչը 54-ով գերազանցում է նախորդ տարվա ցուցանիշը։ Սակայն ցամաքային խոշոր նախագծերը բախվում են ուշացումների. Energy Transfer-ի դուստր ձեռնարկություն Transwestern Pipeline-ը Green Chile Project գազատարի գործարկման ժամկետը օգոստոսի 15-ից տեղափոխել է 2027 թվականի փետրվարի 1-ը, ինչը սպառնում է Oracle ընկերության 165 միլիարդ դոլար արժողությամբ Project Jupiter տվյալների կենտրոնների կառուցման ժամանակացույցին։ Գազի եվրոպական շուկայում Rystad Energy-ի վերլուծաբանները նախազգուշացրել են, որ նույնիսկ El Niño բնական երևույթի ռեկորդային հզորությունը չի փրկի եվրոպական շուկան ձմեռային դեֆիցիտից, եթե ջերմաստիճանը պատմական միջինից առնվազն 2 աստիճանով բարձր չլինի։
Ռուսաստան և ԱՊՀ
Ռուսաստանի ներքին վառելիքի շուկայում նկատվում է որոշակի կայունացում. Սանկտ Պետերբուրգի միջազգային ապրանքահումքային բորսայում (ՍՊՄԱՀԲ) բենզինի և դիզելային վառելիքի մեծածախ գները շաբաթվա ընթացքում նվազել են մոտ 1%-ով՝ պետական կարգավորման միջոցառումների ֆոնին, ինչը թույլ է տվել տարածաշրջաններում սկսել հանել նախկինում ներդրված սահմանափակումները։ Այս կարգավորումների շրջանակում ՌԴ կառավարությունը պաշտոնապես հաստատել է պետական «Մոսավտոգազ» ձեռնարկության ներառումը 2026-2028 թվականների մասնավորեցման ծրագրում։ Ռազմական զարգացումներում հաղորդվում է, որ ուկրաինական ուժերը հրթիռային հարված են հասցրել Սամարայի մարզի արդյունաբերական ձեռնարկությանը, սակայն Կազանի և Նիժնի Նովգորոդի օդանավակայաններում թռիչքների անվտանգության նկատառումներով ներդրված ժամանակավոր սահմանափակումները շաբաթ առավոտյան արդեն հանվել են։
Միջազգային համագործակցության ոլորտում Թաիլանդը պաշտոնապես դիմել է Ռուսաստանին՝ խնդրելով աջակցել Եվրասիական տնտեսական միության (ԵԱՏՄ) հետ ազատ առևտրի համաձայնագրի շուրջ բանակցություններն արագացնելու հարցում։ Դրա հետ մեկտեղ, ըստ The Wall Street Journal-ի վերլուծության, ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի (Donald Trump) կոշտ դիրքորոշումը Մոսկվայի նկատմամբ բարդ աշխարհաքաղաքական իրավիճակի մեջ է դնում Ղազախստանին, որը ստիպված է հավասարակշռել արևմտյան պատժամիջոցների սպառնալիքները և Ռուսաստանի հետ ունեցած սերտ տնտեսական կապերը։
Հայաստան
Հայաստանի էներգետիկ ենթակառուցվածքներում նոր խափանումներ չեն արձանագրվել, սակայն հանրապետության վրա ուղղակիորեն ազդում է գլոբալ տրանսպորտային ճգնաժամը։ Ծովային ֆրահտի սակագների շարունակական աճը, այդ թվում՝ Ասիայի ներսում Drewry IACI ինդեքսի 6% աճը մինչև 1,028 դոլար և տրանսխաղաղօվկիանոսյան ուղիներում սակագների 10% բարձրացումը, անխուսափելիորեն մեծացնում են հայկական ներկրողների լոգիստիկ ծախսերը։ Միևնույն ժամանակ, Սաուդյան Արաբիայում Saudi Aramco-ի նավթային օբյեկտների վրա հարձակումները պահպանում են նավթի և գազի գների համաշխարհային 1% աճը, սակայն Հայաստանի սպառողական շուկան պաշտպանված է մնում այդ տատանումներից։
Այս կայունությունը երաշխավորված է ԵԱՏՄ շրջանակներում Ռուսաստանի հետ գործող երկարաժամկետ էներգետիկ համաձայնագրերով, որոնք ապահովում են գազի և նավթամթերքի ներկրումը կանխատեսելի ու ֆիքսված արտոնյալ սակագներով։ Բացի այդ, Թաիլանդի պաշտոնական դիմումը ԵԱՏՄ-ին՝ ազատ առևտրի գոտի ստեղծելու խնդրանքով, նոր հեռանկարներ է բացում հայկական արտահանողների համար դեպի Հարավարևելյան Ասիա։ Այսպիսով, դաշնակցային մեխանիզմները շարունակում են արդյունավետորեն պաշտպանել Հայաստանի տնտեսությունը սպոտային շուկաների գնային ալիքներից, որոնք թելադրվում են անկայուն միջազգային շուկայական գնային գնահատականներով։
📊 Ես կարող եմ պատրաստել համեմատական վերլուծական գրաֆիկ, որը ցույց կտա համաշխարհային բեռնափոխադրումների սակագների աճի դինամիկան վերջին ամիսների ընթացքում՝ օգնելով Ձեզ գնահատել լոգիստիկ ծախսերի փոփոխությունը: