Ուկրաինական անօդաչու թռչող սարքերի գիշերային հարձակման հետևանքով խոշոր հրդեհ է բռնկվել Բալթիկ ծովում գտնվող Ռուսաստանի Ուստ-Լուգա նավթային տերմինալում: Միևնույն ժամանակ, Օրմուզի նեղուցում շարունակվող ճգնաժամը ստիպում է ասիական սպառողներին անցնել ամերիկյան հումքի գնումներին:
Համաշխարհային շուկա
ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև շարունակվող ռազմական դիմակայությունը և Օրմուզի նեղուցի փաստացի փակումը ստիպել են ասիական սպառողներին վերակողմնորոշվել դեպի ամերիկյան հումքը: Միայն այս շաբաթ առնվազն չորս խոշոր ասիական ՆՊԶ-ներ ձեռք են բերել ամերիկյան նավթի ծավալներ: Անվտանգային ռիսկերի պատճառով Մերձավոր Արևելքի նեղուցներով անցնող տանկերներն ավելի հաճախ են անջատում իրենց տրանսպոնդերները՝ «մութ ռեժիմում» անցումների ժամանակը ժամերից հասցնելով մեկ շաբաթվա և ավելիի: Այս պայմաններում համաշխարհային շուկայում Brent տեսակի նավթի ֆյուչերսները ուրբաթ օրն աճել են 1,0%-ով՝ հասնելով 87,90 դոլարի մեկ բարելի դիմաց, իսկ ամերիկյան WTI-ն հինգշաբթի ուշ երեկոյան վաճառվել է 81,19 դոլարով՝ շաբաթական կտրվածքով գրանցելով 5,33% աճ: Բեռնափոխադրումների Baltic Dry ինդեքսն աճել է 19 կետով՝ հասնելով 2863 կետի:
Անվտանգային լարվածությունը Մերձավոր Արևելքում խորացել է այն բանից հետո, երբ Եմենի հուսիթները հինգշաբթի օրը երկու անօդաչու թռչող սարքով հարվածել են Սաուդյան Արաբիայի Jazan ՆՊԶ-ին՝ թեթև վնաս հասցնելով նավթի պահեստարանին: ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսը (JD Vance) Fox News-ի եթերում հայտարարել է, որ Իրանի դեմ պատերազմի պայմաններում Վաշինգտոնի «թիվ մեկ նպատակը» ամերիկացիների համար նավթի և գազի ցածր գների պահպանումն է: Մինչդեռ Իրանի արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ Կազեմ Ղարիբաբադին (Kazem Gharibabadi) մեղադրել է ԱՄՆ-ին հարվածների հետևանքով Պարսից ծոցի ափերին և Քեշմ կղզում մասշտաբային նավթային աղտոտում առաջացնելու մեջ: Զուգահեռաբար, Դամասկոսը քրդական ուժերից հետ է խլել Սիրիայի խոշորագույն Omar նավթային հանքավայրը, ինչպես նաև Tanak և Conoco գազային հանքավայրերը՝ թուլացնելով Ռուսաստանի ազդեցությունը երկրի էներգետիկ սեկտորում:
Ռուսաստան և ԱՊՀ
Ռուսաստանի էներգետիկ ենթակառուցվածքները հերթական հարվածն են ստացել. ուրբաթ գիշերն ուկրաինական անօդաչուների հարձակման հետևանքով խոշոր հրդեհ է բռնկվել Բալթիկ ծովում ռուսական հումքի արտահանման գլխավոր հաբում՝ Ուստ-Լուգա նավահանգստում, ինչը հաստատել է Լենինգրադի մարզի նահանգապետ Ալեքսանդր Դրոզդենկոն (Alexander Drozdenko): Չնայած ռիսկերին, Եվրոպան շարունակում է ակտիվորեն գնել ռուսական գազ. Եվրոստատի տվյալներով՝ հունիսին Բելգիան 27%-ով ավելացրել է ռուսական գազի ներկրումը՝ հասնելով այն 268 միլիոն եվրոյի և դառնալով ԵՄ-ում դրա խոշորագույն սպառողը: Զուգահեռաբար, Ուկրաինայի ագրարային քաղաքականության նախարար Տարաս Վիսոցկին (Taras Vysotsky) հայտարարել է, որ օգոստոսին նավերը դադարել են մտնել Մեծ Օդեսայի նավահանգիստներ, ինչի պատճառով գյուղատնտեսական արտահանումը կրճատվել է 70%-ով: Ըստ ԱՄՆ Պաշտպանության նախարարության և Պետդեպարտամենտի զեկույցի՝ Ուկրաինային կպահանջվի առնվազն կես տարի՝ վնասված ենթակայանները, և մինչև մեկ տարի՝ բարձր հզորության էլեկտրակայանները վերականգնելու համար:
ԱՊՀ տարածաշրջանում մասշտաբային էներգետիկ վթար է տեղի ունեցել Կենտրոնական Ասիայի չորս երկրներում՝ Ղազախստանում, Ղրղզստանում, Տաջիկստանում և Ուզբեկստանում, որտեղ գրանցվել են զանգվածային հոսանքազրկումներ, թեև Տաջիկստանի էներգետիկայի նախարարությունը հերքել է Նուրեկի ՀԷԿ-ում վթարի մասին տեղեկությունները: Ֆինանսական ոլորտում Բելառուսի, Ղրղզստանի և Ղազախստանի բանկերը, ռուբլու ավելցուկային իրացվելիության պատճառով, ոչ ռեզիդենտների համար կանխիկ ռուսական ռուբլու ընդունման միջնորդավճարները բարձրացրել են մինչև արգելափակող 15%-ի:
Հայաստան
Ըստ ԵԱՏՄ վիճակագրական տվյալների՝ 2026 թվականի առաջին կիսամյակում Հայաստանը և Ղրղզստանը արձանագրել են արդյունաբերական արտադրության ամենազգալի աճը միության անդամ երկրների շրջանում: Այնուամենայնիվ, ԵԱՏՄ առևտրային բանկերի կողմից կանխիկ ռուսական ռուբլու ընդունման համար 15% միջնորդավճարի սահմանումը նոր ֆինանսական խոչընդոտներ է ստեղծում հայաստանյան այն արտահանողների համար, որոնք իրականացնում են միջսահմանային ռուբլային գործարքներ:
Տարածաշրջանային մակարդակում, ինչպես հաղորդում է news.am լրատվական պորտալը, նավթի համաշխարհային գները շարունակում են աճել Իրանի դեմ ԱՄՆ-ի կողմից սպառնացող «տնտեսական մեկուսացման» նոր միջոցառումների ֆոնին: Օրմուզի նեղուցի փակումը և Պարսից ծոցում աճող լարվածությունը ուղղակիորեն ազդում են Հայաստանի հարավային առևտրային ուղիների վրա՝ բարձրացնելով լոգիստիկ ծախսերը։ Այս անկայունության պայմաններում Հայաստանի համար կենսական է մնում ԵԱՏՄ էներգետիկ համաձայնագրերի պահպանումը, որոնք երաշխավորում են Ռուսաստանից բնական գազի և նավթամթերքի ներկրումը արտոնյալ պայմաններով՝ պաշտպանելով սպառողներին այնպիսի տատանումներից, որոնք թելադրվում են միջազգային շուկայական գնային գնահատականներով:
📊 Ես կարող եմ պատրաստել համեմատական վերլուծական գրաֆիկ, որը ցույց կտա Բալթիկ ծովում նավթային տերմինալների վրա հարձակումների ազդեցությունը ռուսական հումքի արտահանման ծավալների վրա՝ օգնելով Ձեզ ավելի հստակ գնահատել լոգիստիկ ռիսկերը: