Օրմուզի նեղուցում ADNOC ընկերության երկու տանկերների վրա կատարված հարձակումներից հետո ԱՄՆ-ը հայտարարել է էներգետիկ շուկաների կայունացման իր նպատակների մասին, մինչդեռ Ռուսաստանում վառելիքի ճգնաժամի պատճառով դիզելի արտահանումը գրանցել է պատմական անկում: Այս ֆոնին Չինաստանը կտրուկ ավելացրել է ռուսական հումքի ներկրումը, իսկ Հարավային Կովկասում քննարկվում է տարածաշրջանային էներգետիկ միջանցքներից Հայաստանին մեկուսացնելու ադրբեջանական նոր նախագիծը:
Համաշխարհային շուկա
Օրմուզի նեղուցում անվտանգային իրավիճակը կտրուկ սրվել է այն բանից հետո, երբ հարձակման են ենթարկվել Աբու Դաբիի ազգային նավթային ընկերության (ADNOC) երկու առևտրային նավերը: Այս միջադեպը հաջորդել է օգոստոսի 11-ին նեղուցով տրանզիտի՝ օրական մինչև 16 նավի կրճատմանը։ ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսը (JD Vance) Fox News-ի եթերում հայտարարել է, որ Թեհրանի դեմ գործողություններում Վաշինգտոնի գլխավոր նպատակներն են ամերիկացիների համար էներգակիրների ցածր ու կայուն գների ապահովումը և Իրանի կողմից միջուկային զենքի ձեռքբերման կանխումը։
Միևնույն ժամանակ, ԱՄՆ էներգետիկայի նախարարությունը լրացուցիչ 1 միլիարդ դոլար է հատկացրել X-energy ընկերությանը Տեխասում Dow քիմիական հսկայի հետ համատեղ առաջադեմ միջուկային ռեակտորի կառուցման համար, ինչի մասին հայտնել է X-energy-ի գլխավոր տնօրեն Քլեյ Սելը (Clay Sell)։ Սա թույլ կտա դիմակայել էլեկտրաէներգիայի ռեկորդային՝ 4268 միլիարդ կՎտ/ժ սպառմանը, որն առաջացել է արհեստական բանականության բումի պատճառով։ Այս ամենի ֆոնին համաշխարհային էներգետիկ անցման մեջ արձանագրվել է պատմական իրադարձություն. արևային էներգիան գլոբալ արտադրության մեջ առաջին անգամ գերազանցել է քամու էներգիային։ Եվրոպայում գազի պաշարները մոտենում են տասնամյա նվազագույնին։ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը (Donald Trump) շարունակում է միլիարդներ ներդնել էլեկտրամոբիլների համար անհրաժեշտ հանքանյութերի արդյունահանման մեջ՝ չնայած OBBBA օրենքով EV հարկային արտոնությունների չեղարկմանը։ Մեքսիկայի պետական Pemex ընկերությունը նավթավերամշակման խնդիրների պատճառով երկրորդ եռամսյակում աշխատել է ընդամենը 58% հզորությամբ՝ մեծացնելով վառելիքի ներկրումը։
Ռուսաստան և ԱՊՀ
Ռուսաստանի ներքին վառելիքային ճգնաժամի և նավթավերամշակման գործարանների վրա հարձակումների հետևանքով ռուսական դիզելի և գազոյլի արտահանումը օգոստոսի առաջին յոթ օրերին կրճատվել է մինչև օրական 80,000 բարելի (անցյալ տարվա 1 միլիոն բարելի փոխարեն)՝ գրանցելով բազմամյա նվազագույնը։ Վառելիքի տեղային դեֆիցիտը հաղթահարելու համար Կալուգայի մարզի նահանգապետ Վլադիսլավ Շապշան (Vladislav Shapsha) հայտնել է, որ օգոստոսի 15-ից ԱՎԿ-ներում ժամանակավորապես ներդրվում է բենզինի բացթողման «զույգ-կենտ» համակարգը։ Չնայած արտահանման սահմանափակումներին, ըստ Argus-ի զեկույցի, Չինաստանը առաջին կիսամյակում 92%-ով ավելացրել է ռուսական Urals և Kebco տեսակի նավթի ներկրումը՝ հասցնելով այն օրական 2,2 միլիոն բարելի (կամ 56,3 միլիոն տոննայի)։
Տարածաշրջանային ենթակառուցվածքների զարգացման շրջանակում ՌԴ շինարարության նախարարությունը հաստատել է Խերսոնի մարզում 270 միլիոն ռուբլի արժողությամբ բարձր ճնշման գազատարի նախագիծը, որը կառուցվելու է Կրասնոդարի կողմից։ Միևնույն ժամանակ, էներգետիկ իրավիճակը Դոնեցկում մնում է ծայրահեղ ծանր. վթարային անջատման պատճառով ավելի քան 29,000 բաժանորդ մնացել է առանց էլեկտրաէներգիայի, ինչի մասին հայտնել է քաղաքապետ Ալեքսեյ Կուլեմզինը (Alexey Kulemzin)։
Հայաստան
Հարավային Կովկասում ակտիվանում է աշխարհաքաղաքական պայքարը էներգետիկ միջանցքների վերահսկողության համար: Էներգետիկ ոլորտի տեղական փորձագետը նախազգուշացրել է, որ Բաքվի կողմից առաջ մղվող TRIPP նախաձեռնության հիմնական նպատակն է զրկել Հայաստանին տարածաշրջանի էներգետիկ ոլորտում իր ունեցած յուրահատուկ ռազմավարական դիրքից: Այս նախագիծը փորձում է մեկուսացնել Երևանին և վերաձևել էներգետիկ տարանցման տարածաշրջանային ճարտարապետությունը հօգուտ Ադրբեջանի:
Այս սպառնալիքների և Ռուսաստանում խորացող վառելիքային ճգնաժամի պայմաններում Հայաստանի էներգետիկ անվտանգության և տնտեսական կայունության համար կենսական նշանակություն է ստանում ինտեգրումը ԵԱՏՄ շրջանակներում: Դաշնակցային մեխանիզմները երաշխավորում են հանրապետությանը բնական գազի և նավթամթերքի կանխատեսելի ու կայուն ներկրումներ ֆիքսված արտոնյալ սակագներով: Սա լիովին պաշտպանում է Հայաստանի սպառողներին և արդյունաբերությունը արտաքին սպոտային շուկաների գնային տատանումներից, որոնք ձևավորվում են անկայուն միջազգային շուկայական գնային գնահատականների հիման վրա։
📊 Ես կարող եմ պատրաստել վերլուծական գրաֆիկ, որը ցույց կտա համաշխարհային էլեկտրաէներգիայի արտադրության մեջ արևային և քամու էներգիայի բաժնեմասերի փոփոխության պատմական դինամիկան՝ օգնելով Ձեզ ավելի հստակ գնահատել վերականգնվող էներգետիկայի ընթացիկ հեղափոխությունը: