Կիևն իրականացրել է անօդաչուների հարձակումներ ռուսական խորը թիկունքում գտնվող նավթավերամշակման գործարանների վրա, մինչդեռ Պարսից ծոցում անվտանգային ռիսկերի կտրուկ աճի ֆոնին ԱՄԷ-ի պետական էներգետիկ հսկան հայտարարել է սեփական նավատորմի խոշոր ընդլայնման մասին։
Համաշխարհային շուկա
ԱՄԷ-ի պետական էներգետիկ ADNOC ընկերությունը հայտարարել է, որ Պարսից ծոցում ընթացող հակամարտության սկզբից ի վեր իր 15 նավ ենթարկվել է հրթիռային և անօդաչուների հարձակումների, այդ թվում՝ երեքը այս շաբաթ, ինչի հետևանքով զոհվել է անձնակազմի մեկ անդամ և վիրավորվել 20-ը։ Իր արտահանման ուղիները պաշտպանելու նպատակով ADNOC-ի լոգիստիկ ստորաբաժանումը 1,3 միլիարդ դոլարով ձեռք է բերել 11 սուպերտանկեր երկրորդային շուկայում, ներառյալ՝ հինգ VLGC և վեց VLCC դասի հսկա նավեր։ Միևնույն ժամանակ, Սաուդյան Արաբիան սկսել է կիրառել բարելի դիմաց 5 դոլար արժեցող շրջանցիկ երթուղի՝ հումքը Յանբու նավահանգստով, Կարմիր ծովով և եգիպտական SUMED խողովակաշարով դեպի Ասիա տեղափոխելու համար։ Իսկ Իրանը ստիպված ակտիվացրել է Օմանի ծոցում գտնվող Ջասկ տերմինալը։
Գլոբալ շուկայում լոգիստիկ ճնշումների ֆոնին Լոնդոնի բորսայում կազմվող Baltic Dry ինդեքսն աճել է 32 կետով՝ հասնելով 3089-ի։ Իսկ ԱՄԷ-ի Էլ-Ֆուջայրահ հաբում մազութի պաշարները հուլիսին աճել են 61%-ով՝ հասնելով 5,54 միլիոն բարելի։ Լիբիայի ազգային նավթային կորպորացիայի (NOC) նախագահ Մասուդ Սուլեյմանը (Masoud Suleman) հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ի աջակցությամբ ձևավորված 2026 թվականի միասնական բյուջեից ստացված 2 միլիարդ դոլարից ավելի օպերացիոն բյուջեի շնորհիվ երկիրը նպատակադրվել է մինչև 2030-ականների սկիզբն արդյունահանումն օրական 1,4 միլիոն բարելից հասցնել 2 միլիոն բարելի։
Ռուսաստան և ԱՊՀ
Ուկրաինայի նախագահ Վոլոդիմիր Զելենսկին (Volodymyr Zelenskyy) հաստատել է, որ ուկրաինական ուժերը հարվածել են Ռուսաստանի խորը թիկունքում գտնվող «Բաշնեֆտ-Նովոյլ» և «Սլավնեֆտ-ՅԱՆՈՍ» նավթավերամշակման գործարաններին՝ Մոսկվայի էներգետիկ եկամուտները սահմանափակելու նպատակով։ Ի պատասխան՝ ՌԴ պաշտպանության նախարարությունը հայտարարել է Ուկրաինայի Յուժնի նավահանգստում վառելիքա-քսանյութերի պահեստարանների և երկու չոր բեռնատար նավերի խոցման մասին։ Բացի այդ, Սլովակիայի մայրաքաղաք Բրատիսլավայում գտնվող միակ Slovnaft նավթավերամշակման գործարանում տեղի է ունեցել ուժգին պայթյուն և հրդեհ։
Միևնույն ժամանակ, ԵԱՏՄ միջկառավարական խորհրդի նիստում, որն ընթանում էր Ղրղզստանի Չոլպոն-Ատա քաղաքում, Ղազախստանի վարչապետ Օլժաս Բեկտենովը (Olzhas Bektenov) հայտարարել է, որ 2026 թվականին անդամ երկրների փոխադարձ առևտուրը կաճի 7,3%-ով՝ հասնելով 102 միլիարդ դոլարի։ Միջուկային էներգետիկայի ոլորտում նոր զարգացումներ են սպասվում. Հունգարիայի վարչապետ Պետեր Մադյարը (Peter Magyar) հայտարարել է, որ ամռանը մեկնարկած աուդիտի արդյունքներից կախված՝ Բուդապեշտը կարող է փոխարինել ռուսական «Ռոսատոմ» պետական կորպորացիային՝ որպես «Պակշ-2» ԱԷԿ-ի գլխավոր կապալառու։
Հայաստան
Հայաստանը, Բելառուսի, Ղազախստանի և Ղրղզստանի հետ միասին, ավարտել է ԵԱՏՄ կարևոր արձանագրության վավերացումը, որով 2027 թվականի հունվարից կգործարկվեն էլեկտրոնային առևտրի նոր կանոնները։ Այս քայլն ուղղված է միության ներքին շուկայի կանոնակարգմանն այն պահին, երբ ԵԱՏՄ փոխադարձ առևտրաշրջանառությունը 2026 թվականի վերջին կանխատեսվում է հասցնել ռեկորդային 102 միլիարդ դոլարի։
Ռուսական խոշորագույն վերամշակող հզորությունների վրա հարձակումները և Պարսից ծոցում լոգիստիկ ուղիների թանկացումը վերստին ընդգծում են էներգետիկ մատակարարումների խոցելիությունը։ Հայաստանի համար, որն ամբողջությամբ կախված է վառելիքի ներկրումից, ԵԱՏՄ-ում դաշնակցային երկարաժամկետ պայմանագրերի պահպանումն ու սեփական ատոմակայանի անխափան շահագործումը կենսական անվտանգության երաշխիք են։ Դա թույլ է տալիս հանրապետությանը պահպանել ներքին սակագների կայունությունը և խուսափել էներգակիրների ձեռքբերումից՝ հիմնված բարձր տատանողականություն ունեցող միջազգային շուկայական գնային գնահատականների վրա:
📊 Ես կարող եմ պատրաստել վերլուծական գրաֆիկ, որը ցույց կտա Պարսից ծոցի լոգիստիկ ռիսկերի ֆոնին սաուդյան նավթի շրջանցիկ երթուղու ազդեցությունը տրանսպորտային ծախսերի վրա: