Իրանը հանդես է եկել ԵԱՏՄ-ի հետ նավթի ընդհանուր շուկա ստեղծելու նախաձեռնությամբ Մերձավոր Արևելքում աշխարհաղաքական լարվածության նոր էսկալացիայի ֆոնին, երբ Չինաստանը կտրուկ վերականգնել է հումքի գնումները: Միևնույն ժամանակ, Ռուսաստանն աննախադեպ կերպով սկսել է վառելիք ներկրել Հարավային Կորեայից՝ սեփական վերամշակման ճգնաժամը մեղմելու նպատակով:
Համաշխարհային շուկա
Չինաստանի հում նավթի ներկրումը հուլիսին աճել է 22%-ով հունիսի տասնամյա նվազագույնից հետո՝ կազմելով օրական միջինը 8,45 միլիոն բարել (ընդհանուր 35,73 միլիոն տոննա)։ Մատակարարման ռիսկերը կրկին աճել են, երբ եմենյան հուսիթները հարվածել են Սաուդյան Արաբիայի հարավային Նաջրան նահանգին՝ սպանելով 11 խաղաղ բնակչի։ Ի պատասխան՝ Իրանը դիտարկում է Օրմուզի նեղուցով ԱՄՆ-ի, Իսրայելի և այլ «թշնամական» նավերի անցումն արգելելու և խախտողներին բեռի արժեքի 20%-ի չափով տուգանելու հնարավորությունը։
Եվրոպայում շարունակվող երաշտի և շոգի պատճառով Հռենոս և Դանուբ գետերի ջրի մակարդակը նվազել է ռեկորդային ցածր մակարդակի, ինչը հանգեցրել է լոգիստիկ ֆորսմաժորների և ատոմակայանների համատարած կանգի։ Բացի այդ, Պանամայի ջրանցքի վարչությունը հայտարարել է, որ օգոստոսի 26-ից Neopanamax շլյուզներով անցնող նավերի թույլատրելի առավելագույն նստվածքը կկրճատվի մինչև 48 ֆուտ (14,63 մետր)։
Ռուսաստան և ԱՊՀ
Սեփական նավթավերամշակման գործարանների վրա անօդաչուների շարունակական հարձակումների պատճառով, որոնց հետևանքով ռուսական վերամշակման ծավալները հուլիսին նվազել են մինչև 2002 թվականից ի վեր ամենացածր մակարդակ՝ օրական 3,6 միլիոն բարել, Ռուսաստանն անցած ամիս Հարավային Կորեայից ներկրել է շուրջ 30,000 տոննա վառելիք։ Kpler և Vortexa ընկերությունների տվյալներով՝ առնվազն երկու տանկեր վառելիքով բեռնվել են Հարավային Կորեայում և ուղարկվել Ռուսաստանի Ծայրահեղ Արևելք։
ԵԱՏՄ շրջանակներում, ՌԴ կառավարության ղեկավար Միխայիլ Միշուստինը հայտարարել է, որ 2025 թվականին անդամ երկրների միջև առևտուրն աճել է 10%-ով՝ կազմելով 7,5 տրիլիոն ռուբլի։ Տարածաշրջանային էներգետիկ հարցերում Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի պատգամավոր Ալեքսեյ Կուչերենկոն խոստովանել է, որ Կիևը չի կարողացել պաշտպանել էներգաօբյեկտները գալիք ձմռանն ընդառաջ։ Միևնույն ժամանակ, փոթորկից վնասված Բելցի-Դնեստրովսկ բարձրավոլտ ԼԷՊ-ի վթարը չի ազդել սպառողների վրա՝ Moldelectrica ընկերության արագ արձագանքման շնորհիվ։
Հայաստան
Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ԵԱՏՄ միջկառավարական խորհրդի նիստում հայտարարել է, որ Երևանը գիտակցում է ԵԱՏՄ-ին և ԵՄ-ին միաժամանակյա անդամակցության անհնարինությունը։ Ղեկավարը մերժել է ներկա փուլում ԵՄ-ին միանալու հանրաքվեի անցկացումը՝ նշելով, որ դա կլինի անհարգալից վերաբերմունք ժողովրդի նկատմամբ, քանի որ Բրյուսելը ներկայումս իրական այլընտրանք չի առաջարկում։ Նա նաև շեշտել է, որ ԵԱՏՄ ներսում ցանկացած առևտրային սահմանափակում բացասական վերաբերմունք է առաջացնում կառույցի նկատմամբ և կոչ է արել չխոչընդոտել Հայաստանի նախաձեռնած դիվերսիֆիկացման գործընթացները։
Էներգետիկ ինտեգրման նոր հեռանկար է բացում Իրանի առևտրի նախարար Սեյեդ Մոհամմադ Աթաբակը, ով ԵԱՏՄ-ին առաջարկել է զարգացնել նավթի միասնական շուկա, թողարկել պետական թվային արժույթներ և ստեղծել SWIFT-ին այլընտրանքային համակարգ։ Սա կարևոր է Երևանի համար, քանի որ ԵԱՏՄ-ում էներգետիկ անվտանգության ամրապնդումը թույլ կտա պաշտպանել ներքին սակագները տատանողական միջազգային շուկայական գնային գնահատականներից։
📊 Ես կարող եմ պատրաստել համեմատական վերլուծական գրաֆիկ, որը ցույց կտա Չինաստանի կողմից հում նավթի ներկրման վերականգնման դինամիկան և դրա ազդեցությունը Օրմուզի նեղուցում նավագնացության ռիսկերի վրա։