Եվրասիական տնտեսական միությունը պատրաստվում է Մերձավոր Արևելքի հետ առևտրային հարաբերությունների լայնածավալ ազատականացմանը, ինչը համընկնում է համաշխարհային շուկայում նավթային հսկաների կողմից խորջրյա և այլընտրանքային նախագծերում երկարաժամկետ ներդրումների ակտիվացման հետ։ Միևնույն ժամանակ, էներգետիկ լոգիստիկայի վերակողմնորոշումը ստիպում է խոշորագույն սպառողներին վերանայել իրենց մատակարարման աղբյուրները։
Համաշխարհային շուկա
Բրիտանական BP էներգետիկ հսկան Բրազիլիայում ակտիվացնում է Bumerangue խորջրյա մեգանախագծի մշակումը, որի կանխատեսվող պաշարները գնահատվում են 2,5 միլիարդ բարել, իսկ արդյունահանման պիկը կարող է հասնել օրական 600 հազար բարելի։ Սրան զուգահեռ, չինական պետական CNOOC կորպորացիան շահագործման է հանձնել աշխարհում առաջին 16 մեգավատտ հզորությամբ լողացող հողմակայանը՝ միացնելով այն օֆշորային նավթահանքին 4,3 կիլոմետրանոց ստորջրյա մալուխով։ Գլոբալ էներգետիկ անցման ֆոնին Չինաստանը շարունակում է մնալ նաև միջուկային էներգետիկայի առաջատարը. 2025 թվականին համաշխարհային ատոմային գեներացիան հասել է ռեկորդային 2845 տերավատտ-ժամի՝ ապահովելով 34 տերավատտ-ժամ աճ բացառապես Չինաստանի հաշվին։
Այս զարգացումների պայմաններում սաուդյան պետական Saudi Aramco ընկերությունը սեպտեմբերյան մատակարարումների համար 50 ցենտով նվազեցրել է իր հիմնական Arab Light նավթի գինը ասիական գնորդների համար՝ սահմանելով 2 դոլար զեղչ տարածաշրջանային էտալոնի նկատմամբ։ Այս որոշումը կայացվել է այն ֆոնին, երբ Պարսից ծոցի նավագնացության ծավալները կտրուկ նվազել են. չորեքշաբթի օրը Օրմուզի նեղուցով անցել է ընդամենը երկու նավ, իսկ Բաբ էլ-Մանդեբի նեղուցով՝ ընդամենը մեկ բեռնատար նավ։
Ռուսաստան և ԱՊՀ
Չինական պետական Sinopec կորպորացիան՝ աշխարհի խոշորագույն նավթավերամշակողը, կտրուկ ավելացրել է ռուսական ծովային ESPO տեսակի նավթի գնումները՝ երրորդ եռամսյակում կոնտրակտավորելով օրական 241,000-ից մինչև 320,000 բարել (ընդհանուր 30-40 տանկերային խմբաքանակ)։ ԱՊՀ տարածաշրջանում ռազմավարական գործընկերությունն ընդլայնում է նաև «Ռոսատոմ»-ը (Rosatom). ընկերության վերականգնվող էներգետիկայի ստորաբաժանումը համաձայնագիր է ստորագրել Ղրղզստանի Իսիկ Կուլի մարզում քամու էլեկտրակայան կառուցելու վերաբերյալ, իսկ Ղրղզստանի կառավարության առաջին փոխվարչապետ Դանիյար Ամանգելդիևը հայտնել է, որ ռուսական վառելիքա-քսանյութերի մատակարարումները երկիր կսկսվեն օգոստոսի վերջին։
Միևնույն ժամանակ, Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարար Ջեյհուն Բայրամովը Կիևում կայացած մամուլի ասուլիսի ժամանակ, որին մասնակցում էր նաև Ուկրաինայի արտաքին գործերի նախարարի պաշտոնակատար Անդրեյ Սիբիգան, հայտարարել է, որ Բաքուն պատրաստ է բնական գազ մատակարարել Ուկրաինային և օգտագործել ուկրաինական ստորգետնյա պահեստարանները։ Տարածաշրջանում վառելիքի մատակարարումների դիվերսիֆիկացման նպատակով սեփական այլընտրանքային երթուղիների մշակումն է սկսել նաև Տաջիկստանը, իսկ Վրաստանի նախկին նախագահ Միխեիլ Սաակաշվիլին վրացական վերջին համակարգային բլեքաութը կապել է քաղաքական գործիչ Բիձինա Իվանիշվիլիին պատկանող էներգատար կրիպտոարժույթի մայնինգային ֆերմայի հետ։
Հայաստան
Հայաստանի համար առանցքային նշանակություն ունի ԵԱՏՄ և Միացյալ Արաբական Էմիրությունների միջև ազատ առևտրի համաձայնագրի ուժի մեջ մտնելը, որը նախատեսված է 2026 թվականի հոկտեմբերի 6-ին և կապահովի կայուն առևտրային միջանցքներ։ Այս ֆոնին, Ռուսաստանի Դաշնության Դաշնային ժողովի Դաշնության խորհրդի նախագահ Վալենտինա Մատվիենկոն Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի փոխնախագահ Ռուբեն Ռուբինյանի հետ հեռախոսազրույցում նշել է, որ Երևանի ձգտումը դեպի ԵՄ հակասում է ԵԱՏՄ-ում ստանձնած դաշնակցային պարտավորություններին, սակայն հավելել է, որ Մոսկվան սատարում է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի՝ համաժողովրդական հանրաքվե անցկացնելու գաղափարը։
Ներքին անվտանգության համատեքստում Արմավիրի մարզի Նորապատ գյուղում գտնվող գազալցակայանում տեղի է ունեցել ստորգետնյա վառելիքի պահեստարանի հզոր պայթյուն, որն ըստ ականատեսների զգացվել է որպես երկրաշարժ։ Այսպիսի տեխնածին միջադեպերի ֆոնին ատոմային էներգետիկայի ոլորտում մասնագիտական կադրերի պատրաստումը մնում է առաջնահերթություն. Մեծամորի ատոմային քաղաքից մի դպրոցական մեկնել է «Լեդոկոլ զնանիյ» արկտիկական արշավախմբի կազմում դեպի Հյուսիսային բևեռ՝ ուսումնասիրելու ԱԷԿ-ների կառավարման հեռանկարները։ Իսկ Ռուսաստանի Դաշնության փոխվարչապետ Ալեքսեյ Օվերչուկի տվյալներով՝ ԵԱՏՄ պարենային անվտանգության ինքնաբավության մակարդակն անցնում է 93%-ը, ինչը թույլ է տալիս անդամ երկրներին սեփական կայուն սակագներով պաշտպանվել տատանողական միջազգային շուկայական գնային գնահատականներից։
📊 Ես կարող եմ պատրաստել համեմատական վերլուծական գրաֆիկ, որը ցույց կտա ESPO տեսակի ռուսական նավթի գնումների աճի դինամիկան Չինաստանի Sinopec կորպորացիայի կողմից։