Ռուսաստանի կառավարությունը ժամանակավորապես թույլատրել է ցածր էկոլոգիական դասի վառելիքի արտադրությունն ու շրջանառությունը՝ ներքին շուկայում բենզինի սուր դեֆիցիտը հաղթահարելու համար: Միևնույն ժամանակ, Օրմուզի նեղուցի փակումը հանգեցրել է Մերձավոր Արևելքից գազի արտահանման գրեթե ամբողջական կանգին՝ վտանգելով համաշխարհային էներգետիկ անվտանգությունը:
Համաշխարհային շուկա
Օրմուզի նեղուցի ճգնաժամը ծայրահեղ ծանր հարված է հասցրել գլոբալ էներգետիկ հոսքերին: Միջազգային առևտրի կենտրոնի (ITC) տվյալներով՝ նեղուցի փակման պատճառով տարածաշրջանից բնական գազի արտահանումը կրճատվել է ապշեցուցիչ 95%-ով: Այս աննախադեպ խափանումը կասկածի տակ է դնում Shell կոնցեռնի երկարաժամկետ կանխատեսումը, որի համաձայն հեղուկացված բնական գազի (LNG) համաշխարհային պահանջարկը մինչև 2050 թվականը պետք է տարեկան հասներ 700 միլիոն տոննայի: Իրավիճակն ավելի է սրվել Ադենի ծոցում, որտեղ «Անսար Ալլահ» (հուսիթներ) շարժման ռազմական ներկայացուցիչ Յահյա Սարիան հայտարարել է սաուդյան Daisy նավթային տանկերին բալիստիկ հրթիռով հարվածելու մասին.
Լոգիստիկ ճգնաժամի պայմաններում լոնդոնյան բորսայում Baltic Dry Index-ն աճել է 4.3%-ով՝ հասնելով 3063 կետի, ինչը երկու ամսվա առավելագույն ցուցանիշն է: Զուգահեռաբար, ամառային անոմալ շոգը, որտեղ ջերմաստիճանը գերազանցում է 40°C-ը, կտրուկ նվազեցրել է եվրոպական վերամշակող գործարանների հովացման արդյունավետությունը: Իսկ Հարավային Ամերիկայում Վենեսուելայի արդյունահանումը հասել է բազմամյա առավելագույնին այն բանից հետո, երբ ԱՄՆ-ը ձերբակալեց նախագահ Նիկոլաս Մադուրոյին, ինչի ֆոնին հնդկական պետական ONGC ընկերության ֆինանսական տնօրեն Անուպամ Ագարվալը հայտարարել է վենեսուելական երկու նավթային նախագծերի օպերատիվ վերահսկողությունը ստանձնելու մոտալուտ ծրագրերի մասին:
Ռուսաստան և ԱՊՀ
Ռուսաստանի կառավարությունը պաշտոնական որոշմամբ թույլատրել է Եվրո-2, Եվրո-3 և Եվրո-4 դասի բենզինի արտադրությունն ու շրջանառությունը մինչև 2027 թվականի հուլիսի 1-ը: Այս արտակարգ քայլին Մինէներգոն դիմել է ներքին շուկայում ձևավորված դեֆիցիտը մեղմելու նպատակով. չնայած հուլիսին նավթի օրական վերամշակման ծավալներն աճել են 4%-ով, բենզինի արտադրությունը նվազել է: Չափազանց սուր դեֆիցիտի պայմաններում Ռուսաստանի վառելիքային միությունը նամակ է հղել վարչապետ Միխայիլ Միշուստինին՝ խնդրելով վառելիքը հավասարաչափ բաշխել խոշոր պետական ընկերությունների և անկախ ԱԶՍ-ների միջև՝ վերջիններիս շուկայից դուրս մղումը կանխելու համար.
Արտահանման ճակատում նույնպես լուրջ խնդիրներ են ի հայտ եկել. BIMCO-ի նավագնացության գլխավոր վերլուծաբան Նիլս Ռասմուսենը հայտնել է, որ հուլիսի վերջին երկու շաբաթվա ընթացքում Սև և Ազովի ծովերի ռուսական նահանգներից նավթատարների բեռնումը կրճատվել է 62%-ով՝ կազմելով օրական միջինը 0.98 միլիոն բարել: Սա պայմանավորված է Ուկրաինայի ԱԹՍ-ների հարձակումների ակտիվացմամբ, որոնք թիրախավորում են նաև G7-ի սահմանած գնային առավելագույն շեմով աշխատող արևմտյան նավերը: Միևնույն ժամանակ, Վրաստանի և Աբխազիայի էներգետիկ համակարգն ամբողջությամբ վերականգնվել է համակարգային բլեքաութից հետո, որի պատճառը եղել են Ինգուրի ՀԷԿ-ում իրականացվող աշխատանքները:
Հայաստան
Ուղղակի տեղական նորությունների բացակայության պայմաններում Հայաստանի վրա էական ազդեցություն է գործում Մերձավոր Արևելքի աշխարհաքաղաքական լարվածությունը: Իրանի ներկայացուցիչ Աբբաս Արաքչիի նախազգուշացումն այն մասին, որ Թեհրանը պատրաստ է հարվածել Պարսից ծոցի երկրների էներգետիկ ենթակառուցվածքներին ԱՄՆ հնարավոր ագրեսիայի դեպքում, մեծացնում է էներգակիրների գլոբալ գների թռիչքաձև աճի հավանականությունը:
Նման սպառնալիքների պայմաններում Հայաստանի համար կենսական նշանակություն ունի ԵԱՏՄ շրջանակներում էներգետիկ ինտեգրումը, որն ապահովում է կայուն գներ և պաշտպանում ներքին շուկան տատանողական միջազգային շուկայական գնային գնահատականներից: Բացի այդ, հարևան Վրաստանում Ինգուրի ՀԷԿ-ի վթարով պայմանավորված համակարգային խափանումները ևս մեկ անգամ ի ցույց են դնում տարածաշրջանային էներգացանցերի խոցելիությունը՝ ընդգծելով սեփական ատոմակայանի անվտանգության և անխափան բազային գեներացիայի բացարձակ ռազմավարական առաջնահերթությունը:
📊 Ես կարող եմ պատրաստել համեմատական գրաֆիկ, որը ցույց կտա Բալթիկ և Սև ծովերի ռուսական նավահանգիստներից նավթի արտահանման ծավալների անկման դինամիկան ԱԹՍ-ների հարձակումների ֆոնին։