Մերձավոր Արևելքում աշխարհաքաղաքական լարվածության հանկարծակի թուլացումը հանգեցրել է նավթի համաշխարհային շուկայի կտրուկ անկման։ Միևնույն ժամանակ, ԵԱՏՄ-ն խստացնում է վառելիքի տարանցման վերահսկողությունը, իսկ Արևելյան Եվրոպայի նավթային լոգիստիկան տուժում է կլիմայական ծանր ճգնաժամից։
Համաշխարհային շուկա
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի կողմից Իրանի դեմ պլանավորված ռազմական հարվածների չեղարկումը և Օրմուզի նեղուցի շուրջ դիվանագիտական պայմանավորվածությունների ազդարարումը խուճապային վաճառքներ են հրահրել շուկաներում։ Ասիական առևտրային նստաշրջանի ընթացքում Brent տեսակի նավթի ֆյուչերսների գինը փլուզվել է 5,07%-ով՝ հասնելով բարելի դիմաց 83,47 դոլարի, իսկ WTI տեսակինը նվազել է 5,88%-ով՝ կազմելով 79,77 դոլար:
Չնայած այս դիվանագիտական առաջընթացին, ֆիզիկական լոգիստիկան խիստ խոցելի է մնում: Սաուդյան Արաբիան բախվում է արտահանման վերաուղղորդման ճգնաժամի, քանի որ Կարմիր ծովում ռիսկերը մեծացել են այն բանից հետո, երբ Եգիպտոսի Դումյատ նավահանգստում անօդաչուները հարվածել են երկու հեղուկացված բնական գազի տանկերների: Զուգահեռաբար, մատակարարումների դիվերսիֆիկացման նպատակով Chevron կորպորացիայի ֆինանսական տնօրեն Էյմիր Բոները հայտարարել է, որ ընկերությունը նախատեսում է մինչև 2028 թվականի վերջը Վենեսուելայում նավթի արդյունահանումն ավելացնել 50%-ով՝ հասցնելով այն օրական 250 հազար բարելի:
Ռուսաստան և ԱՊՀ
Ասիական շուկաներում ռուսական էներգակիրների պահանջարկը հասել է պատմական ռեկորդի. հուլիսին Հնդկաստանը ներկրել է օրական 2,8 մլն բարել նավթ, ինչը առավելագույն ցուցանիշն է 2022 թվականից ի վեր: Արևմուտքը, սակայն, ուժեղացնում է ճնշումը այլընտրանքային լոգիստիկայի նկատմամբ. Իտալիայի Պաշտպանության նախարարությունը պաշտոնապես հաստատել է Միջերկրական ծովում ռուսական «ստվերային նավատորմի» Toa Payoh նավթային տանկերի կանգնեցումն ու ռազմական զննումը:
Մակրոտարածաշրջանում խորանում է նաև ենթակառուցվածքային ճգնաժամը: Սերբիայի նախագահ Ալեքսանդր Վուչիչը նախազգուշացրել է, որ Դանուբ գետում ջրի մակարդակի վտանգավոր նվազման պատճառով առաջիկա օրերին նավարկությունը կդադարեցվի, ինչն արդեն իսկ լուրջ գործառնական խնդիրներ է ստեղծել տեղական նավթավերամշակման գործարանի համար: Միաժամանակ, ԵԱՏՄ-ն հուլիսի 31-ից մեկնարկել է նավիգացիոն կապարակնիքներով բեռների պարտադիր հետագծման երկրորդ փուլը, որը ներառում է ողջ ավտոմոբիլային տարանցումը: Ինտեգրացիոն այս գործընթացները կդառնան նաև ՌԴ վարչապետ Միխայիլ Միշուստինի՝ առաջիկա օրերին Ղրղզստան կատարելիք այցի առանցքային թեմաներից մեկը:
Հայաստան
ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև հնարավոր ռազմական բախման կանխումը և համաշխարհային նավթային գնանշումների կտրուկ անկումը ժամանակավորապես մեղմում են գնաճային ճնշումը էներգակիրներ ներկրող պետությունների, այդ թվում՝ Հայաստանի տնտեսության վրա։ Այնուամենայնիվ, եվրոպական ջրային զարկերակներում խորացող լոգիստիկ կոլապսը և ծովային երթուղիների խոցելիությունը վերստին ապացուցում են ցամաքային կայուն մատակարարումների ապահովման և ազգային ԱԷԿ-ի բազային գեներացիայի անխափան աշխատանքի ռազմավարական անայլընտրանքայնությունը:
Այս ռիսկերի պայմաններում, ԵԱՏՄ շրջանակներում ինտեգրացիան մնում է հայկական վառելիքային շուկայի պաշտպանության գլխավոր երաշխիքը: Նավիգացիոն կապարակնիքներով մաքսային վերահսկողության նոր փուլի մեկնարկը ուղղակիորեն կօգնի նվազեցնել ներկրվող նավթամթերքի ստվերային շրջանառությունն ու կեղծարարությունը։ Միասնական մաքսային և էներգետիկ դաշտի ամրապնդումը ապահովում է, որ հայկական ընկերությունները պաշտպանված լինեն խիստ տատանողական միջազգային շուկայական գնային գնահատականներից՝ երաշխավորելով բենզինի, դիզելային վառելիքի և բնական գազի մանրածախ գների կայունությունը հանրապետության ողջ տարածքում: