Միջազգային գործակալությունը հայտնել է Սիրիայի գաղտնի օբյեկտում տոննաներով չհայտարարագրված միջուկային նյութերի հայտնաբերման մասին, մինչդեռ համաշխարհային շուկայում Brent տեսակի նավթի գինը գերազանցել է 92 դոլարի սահմանագիծը, իսկ գերտանկերների վարձակալության սակագները հասել են պատմական ռեկորդների: Զուգահեռաբար, լոգիստիկ և էներգետիկ ճգնաժամերը եվրոպական երկրներին ստիպում են վերադառնալ ածխային գեներացիային, իսկ Ռուսաստանում վառելիքի շուկան բախվում է հակամենաշնորհային հետաքննությունների նոր ալիքի:
Համաշխարհային շուկա
Brent տեսակի նավթի գինը գերազանցել է 92 դոլարը՝ մեկ բարելի դիմաց, իսկ ամերիկյան WTI տեսակի նավթը վաճառվել է 84,94 դոլարով։ ԱՄՆ հումքային ապրանքների հետազոտությունների նախկին ղեկավար և CNBC-ի փորձագետ Ջեֆ Քարիի (Jeff Currie) կարծիքով՝ իրական ճգնաժամը ծավալվում է ոչ թե հումքի, այլ նավթամթերքների սեգմենտում, որտեղ եվրոպական դիզելային վառելիքը վաճառվում է մոտ 170 դոլարով (գրեթե կրկնակի թանկ, քան հում նավթը), իսկ դիզելի պաշարները ԱՄՆ-ում գտնվում են վերջին 23 տարվա նվազագույն մակարդակում: Սա հանգեցրել է նրան, որ Պարսից ծոցից Չինաստան երթուղով VLCC դասի գերտանկերների վարձակալության սակագները հասել են օրական 510,000 դոլարի ռեկորդային ցուցանիշի, չնայած սաուդյան պետական Saudi Aramco ընկերությունը վերսկսել է նավթի բեռնումը Ռաս-Թանուրա տերմինալում:
Կլիմայական ճգնաժամը ևս ճնշում է Եվրոպայի էներգահամակարգը. Դանուբ գետի սակավաջրության պատճառով Ռումինիան ստիպված է եղել ամբողջությամբ կանգնեցնել երկրի միակ՝ Չեռնավոդա (Cernavoda) ԱԷԿ-ի երկու ռեակտորները՝ կորցնելով էլեկտրաէներգիայի գեներացիայի 20%-ը։ Դեֆիցիտը փակելու համար երկիրը վերագործարկել է 300 ՄՎտ հզորությամբ Ռովինարի (Rovinari) ածխային էլեկտրակայանի 4-րդ բլոկը։ Այլ զարգացումներում, Չինաստանից արևային վահանակների արտահանումը հուլիսին նվազել է 21,4%-ով՝ ավելացված արժեքի հարկի հետվերադարձի արտոնության չեղարկման պատճառով, Շվեյցարիայում բենզինի գինը գերազանցել է 2 ֆրանկը՝ մեկ լիտրի դիմաց, իսկ նորվեգական Equinor-ը ձեռք է բերել ամերիկյան Chevron-ի մասնաբաժինը շելֆային հետախուզման արտոնագրում:
Ռուսաստան և ԱՊՀ
Ռուսաստանի Դաշնության փոխվարչապետ Ալեքսանդր Նովակը հանձնարարել է խստացնել վերահսկողությունը տարածաշրջանների վառելիքի մատակարարման և լցակայաններում բենզինի գների նկատմամբ, քանի որ ՌԴ էներգետիկայի նախարար Սերգեյ Ցիվիլյովը պաշտոնապես խոստովանել է լցակայաններում բազմակիլոմետրանոց հերթերի առկայությունը։ Իրավիճակը կայունացնելու համար Իրկուտսկի մարզի նահանգապետ Իգոր Կոբզևը հայտարարել է տարածաշրջանային օպերատորներին խոշոր արդյունահանողներից ուղղակի մատակարարումների անցնելու մասին: Միևնույն ժամանակ, Դաշնային հակամենաշնորհային ծառայությունը (ԴՀԾ) հարուցել է 41 հակամենաշնորհային գործ և հղել 68 նախազգուշացում շուկայի մասնակիցներին։ Դրան զուգահեռ, ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը Մյանմայի հետ էներգետիկ համագործակցության հուշագրի ստորագրումից հետո հայտարարել է ռուսական նախագծով ԱԷԿ-ի կառուցման և երկրի հարավում ՀԲԳ-ի արտահանման համար խորջրյա նավահանգստի ստեղծման ծրագրերի մասին։
Միջուկային անվտանգության ոլորտում ԱԷՄԳ-ի գլխավոր տնօրեն Ռաֆայել Գրոսին (Rafael Grossi) հայտնել է, որ Սիրիայի գաղտնի օբյեկտում տոննաներով թաքցված միջուկային նյութեր են հայտնաբերվել, որոնց հասանելիությունը Դամասկոսը տրամադրել է Սիրիայի արտաքին գործերի նախարար Ասաադ աշ-Շեյբանիի նախաձեռնությամբ։ Այս ֆոնին «Ռոսատոմի» գլխավոր տնօրեն Ալեքսեյ Լիխաչովը զգուշացրել է, որ Էներգոդարի ենթակառուցվածքներին ամենօրյա հարվածները Զապորոժիեի ԱԷԿ-ը մոտեցնում են աղետի եզրին։ Ռաֆայել Գրոսին իր հերթին Էներգոդարի ավտոբուսի կանգառին հասցված հարվածն անվանել է վատթարագույն միջադեպը կայանի մերձակայքում: Իսկ Կասպից ծովում Ղազախստանի էներգետիկայի նախարարության որոշմամբ ուժեղացվելու է նավթագազային օբյեկտների հակաահաբեկչական պաշտպանությունը:
Հայաստան
Հայաստանի էներգետիկ անվտանգության համար առանցքային նշանակություն ունի Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովի նոր որոշումը, որով ԵԱՏՄ երկրներին թույլատրվում է երրորդ երկրներից նավթամթերք գնել առանց ներկրման մաքսատուրքերի վճարման։ Սա Երևանին իրավական կարևոր գործիք է տալիս ռուսական լոգիստիկ խնդիրների և ՆՊԶ-ների դեֆիցիտի պայմաններում վառելիքի ներկրումը արագ դիվերսիֆիկացնելու համար, հատկապես երբ Ռուսաստանում ԴՀԾ-ն բացահայտել է զանգվածային խախտումներ և հարուցել 41 հակամենաշնորհային գործ։
Տարածաշրջանային ենթակառուցվածքների փոփոխություններում ուշագրավ է նաև Վրաստանի վարչապետ Իրակլի Կոբախիձեի հայտարարությունն այն մասին, որ Թբիլիսին 680 տոննա վառելիք է մատակարարել Աբխազիային՝ տեղի էներգետիկ ճգնաժամը մեղմելու համար։ Այնուամենայնիվ, Հայաստանի տնտեսության համար հիմնական կայունացնող վահանը մնում է ինտեգրումը ԵԱՏՄ շրջանակներում։ Ռուսաստանի հետ գործող երկկողմ համաձայնագրերով երաշխավորված բնական գազի և նավթամթերքի անմաքս ներկրումը կայուն ֆիքսված գներով լիովին պաշտպանում է ներքին շուկան համաշխարհային սպոտային տատանումներից (որտեղ դիզելային վառելիքի գինը հասնում է 170 դոլարի, իսկ Brent-ը՝ 92 դոլարի), և թույլ չի տալիս, որ ներքին սակագները կախված լինեն տատանվող միջազգային շուկայական գնային գնահատականներից։
📊 Ես կարող եմ պատրաստել համապարփակ վերլուծական գրաֆիկ, որը կցուցադրի Brent նավթի և եվրոպական դիզելային վառելիքի գների միջև առկա աննախադեպ խզումը, ինչը թույլ կտա գնահատել վերամշակման ոլորտի ներկա շահութաբերությունը: