Օրմուզի նեղուցով նավերի երթևեկության անկումը մինչև պատմական նվազագույնի՝ մեկ նավի, և Իրանի ռազմատենչ հայտարարությունները նավթի Brent տեսակի գները բարձրացրել են 91 դոլարից վեր: Միևնույն ժամանակ, Ռուսաստանը ստիպված է եղել պատմության մեջ առաջին անգամ բենզին ներկրել Հնդկաստանից՝ սեփական նավթավերամշակման գործարաններին հասցված հարվածների հետևանքները մեղմելու համար:
Համաշխարհային շուկա
Մերձավոր Արևելքում լարվածության նոր ալիքը հանգեցրել է նավթի գների կտրուկ աճի. Brent տեսակի նավթի գինը ICE բորսայում գերազանցել է 91,21 դոլարի սահմանագիծը՝ հասնելով մինչև 91,33 դոլարի՝ մեկ բարելի դիմաց, իսկ WTI տեսակի նավթի գինը կազմել է 85,08 դոլար: Այս թռիչքը տեղի է ունեցել այն բանից հետո, երբ Իրանը հայտարարել է ԱՄՆ-ի դեմ պատերազմում «լիովին հարձակողական» ռազմավարություն որդեգրելու մասին: Իրավիճակն Օրմուզի նեղուցում ծայրահեղ լարված է. օգոստոսի 14-ին անօդաչու թռչող սարքերը հարվածել են Արաբական Միացյալ Էմիրությունների պետական ADNOC ընկերության հետ փոխկապակցված երկու նավերի, ինչի հետևանքով օգոստոսի 16-ին նեղուցով նավերի երթևեկությունը նվազել է մինչև պատմական նվազագույնի՝ օրական ընդամենը մեկ նավի: Սրան զուգահեռ, ԱՄՆ-ում դիզելային վառելիքի վերամշակման մարժան (diesel crack spread) պատմության մեջ առաջին անգամ գերազանցել է 100 դոլարը՝ մեկ բարելի դիմաց։
Չնայած բարձր գներին, ամերիկյան թերթաքարային հսկաները կրճատում են ծախսերը. Chevron-ը և ConocoPhillips-ը տարվա առաջին կիսամյակում կրճատել են իրենց կապիտալ ծախսերը 10%-ով, իսկ Occidental-ը Permian ավազանում կրճատել է ծախսերը 20%-ով՝ ուշադրությունը սևեռելով պարտքերի մարման և դիվիդենտների վրա։ Տարանցիկ ճգնաժամի ֆոնին Եգիպտոսն ու Լիբիան քննարկում են Տոբրուկից Ալեքսանդրիա 800-կիլոմետրանոց նոր նավթատարի կառուցումը, որի արժեքը գնահատվում է ավելի քան 1 միլիարդ դոլար: Այլ զարգացումներում, Բանգլադեշում օգոստոսի 14-ին MT RASI հեղուկացված բնական գազի (ՀԲԳ) տեղափոխման նավում թունավոր գազից զոհվել է ինը բանվոր:
Ռուսաստան և ԱՊՀ
Ուկրաինական ԱԹՍ-ների հարվածների հետևանքով սեփական նավթավերամշակման կարողությունների կորստի և առնվազն 10 տարածաշրջաններում վառելիքի դեֆիցիտի ֆոնին, Ռուսաստանն իր պատմության մեջ առաջին անգամ բենզին է ներկրել Հնդկաստանից: Շուրջ 68,000 տոննա ծավալով խմբաքանակն արտադրվել է հնդկական Vadinar գործարանում՝ Nayara Energy ընկերության կողմից, և Եգիպտոսի Պորտ-Սաիդ նավահանգստում նավից նավ փոխաբեռնումից հետո հասցվել է ռուսական արկտիկական Վիտինո նավահանգիստ: Այս վառելիքային շոկի պատճառով Ռուսաստանում սեզոնայնորեն ճշգրտված տարեկան ինֆլյացիան հուլիսին արագացել է մինչև 11,6%։ Իրավիճակը կայունացնելու համար Սանկտ Պետերբուրգի բորսան ներդրել է բենզինի մատակարարման նոր մեխանիզմ, որը թույլ է տալիս ապրանքը հետագծել մինչև վերջնական սպառողին:
Միևնույն ժամանակ, Սև ծովում ուկրաինական անօդաչուն հարվածել է հունական Skiros տանկերին Նովորոսիյսկի մոտ՝ Կասպիական խողովակաշարային կոնսորցիումի (ԿԽԿ) տերմինալում ռուսական նավթի բեռնումն ավարտելուց անմիջապես հետո, ինչի հետևանքով նավի վրա հրդեհ է բռնկվել: Ռազմական հարվածները շարունակում են ճնշել էներգահամակարգը. Ռուսաստանի ԱԳՆ հատուկ հանձնարարություններով դեսպան Ռոդիոն Միրոշնիկը հայտնել է, որ հակառակորդի հարվածների պատճառով անցյալ շաբաթ էլեկտրամատակարարման ծանր իրավիճակ է պահպանվել Ղրիմի ամբողջ տարածքում: Բացի այդ, «Մոսոբլէներգո»-ի մասնաճյուղում հատուկ ռեժիմ է ներդրվել զանգվածային անջատումների պատճառով, որոնց հետևանքով առանց լույսի է մնացել ավելի քան 10,000 մարդ և 46 սոցիալական օբյեկտ:
Հայաստան
Մերձավոր Արևելքում աճող աշխարհաքաղաքական լարվածությունը և Օրմուզի նեղուցով նավերի երթևեկության կտրուկ կրճատումը լուրջ անուղղակի ռիսկեր են ստեղծում Հայաստանի համար: ԱՄՆ էներգետիկայի նախարար Կրիս Ռայթի հայտարարությունն այն մասին, որ Վաշինգտոնը «խաղում է երկարաժամկետ հեռանկարում» Իրանի հետ հակամարտությունում, վկայում է Հայաստանի հարավային սահմանակից երկրի շուրջ լարվածության և լոգիստիկ բարձր ռիսկերի երկարատև պահպանման մասին:
Այս իրավիճակում Հայաստանի ներքին շուկայի կայունության գլխավոր երաշխիքը շարունակում է մնալ ինտեգրումը ԵԱՏՄ շրջանակներում: Ռուսաստանի հետ գործող երկկողմ պայմանագրերով ապահովվում է բնական գազի և նավթամթերքի անխափան ներկրումը արտոնյալ պայմաններով ու կանխատեսելի ֆիքսված գներով: Սա լիովին պաշտպանում է հայկական սպառողներին և տեղական բիզնեսը համաշխարհային շուկաների ցնցումներից, որտեղ գործարքները կատարվում են տատանվող միջազգային շուկայական գնային գնահատականներով և որտեղ Brent-ի գները հասնում են 91,33 դոլարի սահմանին։
📊 Ես կարող եմ պատրաստել վերլուծական աղյուսակ, որը կցուցադրի Ռուսաստանում վառելիքի դեֆիցիտի աշխարհագրությունը և հնդկական բենզինի ներկրման լոգիստիկ երթուղիները։