Վաշինգտոնը կտրուկ խստացրել է իր հռետորաբանությունը Մերձավոր Արևելքում՝ սպառնալով ռմբակոծել իր դաշնակից Օմանին Իրանի հետ անջատողական բանակցությունների պատճառով, մինչդեռ Եվրոպայում գազի պահեստարանների լրացումը շարունակում է հետ մնալ նախորդ տարիների տեմպերից։ Միևնույն ժամանակ, Ռուսաստանում վառելիքի սուր դեֆիցիտի ֆոնին Մոսկվան սկսել է ցածր էկոլոգիական ստանդարտների բենզինի բորսայական առևտուրը։
Համաշխարհային շուկա
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը (Donald Trump) սպառնացել է ռմբակոծել իր դաշնակից Օմանին, եթե վերջինս «խոչընդոտի» Իրանի հետ Վաշինգտոնի սեփական բանակցություններին։ Երկու երկրներն էլ անջատ բանակցություններ են վարում Թեհրանի հետ՝ Օրմուզի նեղուցը վերաբացելու համար, որտեղ նավագնացությունը քաոսային բնույթ է ստացել։ Մասնավորապես, երկուշաբթի օրը դատարկ մուտք գործած Amara տանկերը մի քանի կտրուկ շրջադարձերից հետո անշարժացել է նեղուցի հյուսիսային մասում՝ Իրանի կողմից հաստատված գոտում։ Այս լարվածության ֆոնին Պակիստանում էլեկտրաէներգիայի արտադրության ինքնարժեքը հուլիսին աճել է 38%-ով՝ Կատարից կանոնավոր մատակարարումների խափանման պատճառով վերջին չորս տարվա ամենաբարձր գներով սպոտային ՀԲԳ (հեղուկացված բնական գազ) գնելու հետևանքով։
Միաժամանակ, Եվրոպայում գազի պահեստարանների լրացվածությունը օգոստոսի 15-ի դրությամբ գերազանցել է 60,8%-ը, սակայն ըստ Gas Infrastructure Europe-ի (GIE) տվյալների՝ այն դեռևս զգալիորեն հետ է մնում նախորդ տարիների ցուցանիշներից։ Այս ֆոնին UP World LNG Shipping Index-ը նախորդ շաբաթ աճել է 2,29%-ով՝ հասնելով 223,45 կետի։ Իսկ Սիրիայի միջերկրածովյան ափին գտնվող Բանիաս (Baniyas) քաղաքի ՋԷԿ-ում տեղի ունեցած պայթյունի հետևանքով զոհվել է երեք մարդ։
Ռուսաստան և ԱՊՀ
Ռուսաստանի ներքին շուկան բախվել է բաշխման լուրջ ճգնաժամի. ըստ «Իզվեստիա» պարբերականի՝ բենզինը ներկայումս հասանելի է երկրի լցակայանների միայն 28%-ում։ ՌԴ էներգետիկայի նախարար Սերգեյ Ցիվիլյովը պաշտոնապես ընդունել է լցակայաններում հերթերի առկայությունը՝ հավելելով, որ կառավարությունն աշխատում է խնդրի լուծման ուղղությամբ, իսկ դիզելային վառելիքը հասանելի է բոլոր կետերում։ Ճգնաժամին արձագանքելով՝ Դաշնային հակամենաշնորհային ծառայությունը (ԴՀԾ) ավելի քան 40 հակամենաշնորհային գործ է հարուցել և նոր նախազգուշացումներ է հղել Խերսոնի, Սախալինի, Տյումենի և Տվերի մարզերի օպերատորներին։ Բացի այդ, Սանկտ Պետերբուրգի բորսան օգոստոսի 18-ից սկսել է «Եվրո-2», «Եվրո-3» և «Եվրո-4» ցածր էկոլոգիական ստանդարտների բենզինի առևտուրը։
Միջուկային անվտանգության ոլորտում ՌԴ ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան անպատասխանատու է անվանել Ուկրաինայի կողմից ԱԷՄԳ-ի (IAEA) գլխավոր տնօրեն Ռաֆայել Գրոսիի (Rafael Grossi)՝ օգոստոսի 20-21-ին նախատեսված այցի չեղարկումը Զապորոժիեի ԱԷԿ և Էներգոդար։ Կասպից ծովի ավազանում Ղազախստանը որոշել է ուժեղացնել նավթագազային օբյեկտների հակաահաբեկչական պաշտպանությունը՝ բոլոր ֆինանսական ծախսերը դնելով արդյունահանող ընկերությունների վրա։ Զուգահեռաբար, Տաջիկստանն ու Իրանը բանակցություններ են վարել Տաջիկստան իրանական նավթամթերքների հնարավոր մատակարարման շուրջ։
Հայաստան
Ռուսաստանում բենզինի առաջարկի ծայրահեղ կրճատումը, որտեղ վառելիքը հասանելի է լցակայանների միայն 28%-ում, ինչպես հայտնում է հայկական NEWS.am լրատվականը, ուղղակի վտանգ է ներկայացնում Հայաստանի էներգետիկ շուկայի համար, քանի որ հանրապետությունը շարժիչային վառելիքի հիմնական ծավալները ներկրում է հենց Ռուսաստանից։ Միևնույն ժամանակ, Իրանի և Տաջիկստանի միջև նավթամթերքների մատակարարման շուրջ բանակցությունները կարող են նոր հեռանկարներ բացել Հայաստանի հարավային սահմանակից Իրանի տրանսպորտային ենթակառուցվածքների օգտագործման համար։
Այս աշխարհաքաղաքական և լոգիստիկ տատանումների պայմաններում Հայաստանի էներգետիկ անվտանգության հիմնական երաշխիքը շարունակում է մնալ անդամակցությունը ԵԱՏՄ կառույցներին։ Ռուսաստանի Դաշնության հետ գործող երկկողմ համաձայնագրերով ապահովվում է բնական գազի և նավթամթերքի անխափան, անմաքս ներկրումը կանխատեսելի ֆիքսված գներով։ Սա թույլ է տալիս հուսալիորեն պաշտպանել հայաստանյան սպառողներին և տեղական արդյունաբերությունը համաշխարհային շուկայական ցնցումներից, որտեղ գները ձևավորվում են տատանվող միջազգային շուկայական գնային գնահատականների հիման վրա։
📊 Ես կարող եմ պատրաստել համապարփակ վերլուծական գրաֆիկ, որը ցույց կտա Եվրոպայի ստորգետնյա պահեստարաններում գազի պաշարների անկման դինամիկան նախորդ տարիների համեմատ: