Եվրոպայում գազի ստորգետնյա պահեստարանների լցվածությունը նվազել է մինչև պատմական նվազագույն 60%՝ մեծացնելով ձմեռային էներգետիկ ճգնաժամի ռիսկերը: Սա տեղի է ունենում ԱՄՆ-Իրան տնտեսական առճակատման ֆոնին, որն ուղեկցվում է Պարսից ծոցում նավթային նոր արտահոսքերով և գլոբալ լոգիստիկ խափանումներով:
Համաշխարհային շուկա
ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև տնտեսական առճակատումը, որը The Wall Street Journal-ը համեմատել է «ով առաջինը կթարթի» խաղի հետ, շարունակում է կաթվածահար անել գլոբալ լոգիստիկան: Վաշինգտոնը խաղադրույք է կատարում պատժամիջոցների և շրջափակման վրա, մինչդեռ Թեհրանն ապավինում է նավթի բարձր գներին: Իրավիճակն էլ ավելի է բարդացել այն բանից հետո, երբ արբանյակները երկու խոշոր նավթային արտահոսք են արձանագրել Պարսից ծոցում՝ երկու իրանական կղզիների մոտակայքում։ Շարունակվող ռազմական հակամարտությունը խիստ դժվարացնում է մուտքը դեպի վթարի վայրեր և էկոլոգիական հետևանքների վերացումը։ Տրանսպորտային լարվածության պատճառով Panama Canal-ի անցման աճուրդային գները հասել են պատմական ռեկորդային բարձրակետի՝ El Niño-ի նվազման հետևանքով, թեև Baltic Dry Index-ը ուրբաթ օրը վերականգնվել է 0,7%-ով՝ հասնելով 2863 կետի (ընդ որում capesize ինդեքսն աճել է 1,5%-ով՝ կազմելով 4538 կետ)։
Միևնույն ժամանակ, նորագույն տեխնոլոգիաները լուծումներ են առաջարկում անվտանգ փոխադրումների համար. A Drone Logistics Company (ADLC) ընկերությունը Սինգապուրի ջրերում հաջողությամբ իրականացրել է բեռնատար անօդաչու թռչող սարքի ցուցադրական թռիչք՝ Պուլաու Սեբարոկ տերմինալից մայրցամաք անվտանգ տեղափոխելով վտանգավոր բեռների դասին պատկանող նավթամթերքի նմուշներ։ Բացի այդ, Իսպանիայի կառավարությունը որոշել է երեք տարով երկարաձգել «Ալմարաս» (Almaraz) ԱԷԿ-ի շահագործման ժամկետը՝ բնակչությանը էներգակիրների գնային տատանումներից պաշտպանելու համար։
Ռուսաստան և ԱՊՀ
Եվրոպայի ձմեռային էներգետիկ անվտանգությունը կանգնած է լուրջ սպառնալիքի առջև. ըստ ՏԱՍՍ լրատվական գործակալության տվյալների՝ Եվրոպայի ստորգետնյա պահեստարաններում գազի պաշարները նվազել են մինչև 60%, ինչը պատմական հակառեկորդ է տարվա այս ժամանակահատվածի համար։ Էներգետիկ և աշխարհաքաղաքական այս ճգնաժամի ֆոնին, ինչպես հաղորդում է The New York Times-ը, Ֆրանսիան, Գերմանիան և Մեծ Բրիտանիան համատեղ աշխատում են Ուկրաինայի հարցով բանակցությունների այլընտրանքային ձևաչափի շուրջ՝ մտահոգվելով, որ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի վարչակազմը կարող է իրենց ամբողջությամբ դուրս թողնել կարգավորման գործընթացից։
Միևնույն ժամանակ, կլիմայական ճգնաժամը լրացուցիչ ճնշում է գործադրում եվրոպական ենթակառուցվածքների վրա։ Շվեյցարական Blick պարբերականի հաղորդմամբ՝ Շվեյցարիայի մի շարք կանտոններում էքստրեմալ շոգի և երկարատև երաշտի պատճառով խիստ սահմանափակումներ են մտցվել ջրի օգտագործման նկատմամբ։ Բնակիչներին արգելել են լվանալ ավտոմեքենաները, ջրել սիզամարգերը և լցնել լողավազանները։
Հայաստան
Գլոբալ էներգետիկ շոկերը և եվրոպական գազապահեստարանների պատմական նվազագույն լցվածությունը կրկին ուշադրության կենտրոնում են պահում էներգետիկ անվտանգության հարցերը: Այն դեպքում, երբ եվրոպական պետությունները ստիպված են երկարաձգել ատոմակայանների, այդ թվում՝ «Ալմարաս» (Almaraz) ԱԷԿ-ի շահագործումը՝ սպառողներին գնային թռիչքներից պաշտպանելու համար, Հայաստանը պահպանում է իր համակարգի կայունությունը Հայկական ԱԷԿ-ի և Ռուսաստանի հետ երկկողմ համաձայնագրերի շնորհիվ:
Բացի այդ, Պարսից ծոցում արձանագրված նոր նավթային արտահոսքերը իրանական կղզիների մոտակայքում և Օրմուզի շրջափակումը լուրջ ռիսկեր են ստեղծում Հայաստանի հարավային լոգիստիկ ուղիների համար: Այս անկայունության պայմաններում հանրապետության համար գլոբալ տնտեսական երաշխիքը մնում է ինտեգրումը ԵԱՏՄ շրջանակներում: Դաշնակցային մեխանիզմները Հայաստանին ապահովում են ռուսական բնական գազի և նավթամթերքի կայուն ներկրում արտոնյալ պայմաններով՝ պաշտպանելով ներքին սպառողներին արտաքին սպոտային տատանումներից, որոնք ձևավորվում են տատանվող միջազգային շուկայական գնային գնահատականներով։
📊 Ես կարող եմ պատրաստել համեմատական վերլուծական գրաֆիկ, որը ցույց կտա Եվրոպայի ստորգետնյա պահեստարաններում գազի պաշարների անկման դինամիկան նախորդ տարվա համեմատ՝ օգնելով Ձեզ գնահատել ձմեռային սեզոնին ընդառաջ սպասվող էներգետիկ դեֆիցիտը: