Միջազգային էներգետիկ գործակալությունը կտրուկ նվազեցրել է 2026 թվականի նավթի համաշխարհային առաջարկի կանխատեսումը՝ նախազգուշացնելով ընթացիկ եռամսյակում օրական 1,8 միլիոն բարել դեֆիցիտի մասին: Այս ֆոնին Եվրոպայում գազի սպոտային գները հասել են օգոստոսյան պատմական բարձրակետին, իսկ Ռուսաստանում և Հայաստանում սրվել են վառելիքային լոգիստիկայի ու ատոմային էներգետիկայի շուրջ քաղաքական վեճերը:
Համաշխարհային շուկա
Միջազգային էներգետիկ գործակալությունը (ՄԷԳ) կտրուկ նվազեցրել է 2026 թվականի նավթի համաշխարհային առաջարկի իր կանխատեսումը՝ սպասելով, որ արդյունահանումը կնվազի օրական 4,3 միլիոն բարելով՝ Հորմուզի նեղուցի փակ մնալու պատճառով: Ընթացիկ եռամսյակում նավթի համաշխարհային դեֆիցիտը կկազմի օրական 1,8 միլիոն բարել, իսկ տարեկան առաջարկը պահանջարկից հետ կմնա օրական 1,27 միլիոն բարելով՝ նախորդ ամսվա կանխատեսված 860 հազար բարել դեֆիցիտի փոխարեն։ Այս անհավասարակշռությունը Brent տեսակի նավթի գինը բարձրացրել է 89,60 դոլարի, իսկ WTI-ն՝ 83,90 դոլարի՝ չնայած ԱՄՆ էներգետիկայի նախարար Քրիս Ռայթի (Chris Wright) այն պնդումներին, թե նավթային հոսքերը նորմալացել են: Փաստացիորեն, Kpler-ի տվյալները հերքում են դա. երեքշաբթի օրը նեղուցով անցել է ընդամենը ութ նավ (օգոստոսի 5-ից ի վեր ամենացածր ցուցանիշը)՝ նախորդ 10-օրյա միջին 12 նավի և նախաճգնաժամային 20 միլիոն բարելի փոխարեն:
Բնական գազի գները TTF հաբում աճել են 3,3%-ով՝ հասնելով 60 եվրոյի՝ մեկ մեգավատտ-ժամի դիմաց, ինչը պայմանավորված է օգոստոսի համար ստորգետնյա պահեստարանների պատմականորեն ցածր մակարդակով։ Բացի այդ, Մեծ Բրիտանիայի էլեկտրաէներգետիկ համակարգի օպերատորը նախազգուշացրել է չորեքշաբթի երեկոյան ժամը 18:00-ից մինչև 20:00-ն սպասվող արևային խավարման ժամանակ հզորությունների հնարավոր սահմանափակումների մասին: Լրացուցիչ ճնշում է ստեղծում Կարմիր ծովում Եմենի հուսիթների մահացու հարձակումը եգիպտական «Tihamah» բեռնատար նավի վրա, ինչի հետևանքով զոհվել են անձնակազմի չորս անդամներ և երկու եմենցի փրկարարներ, ինչն արժանացել է Միջազգային ծովային կազմակերպության (ՄԾԿ) գլխավոր քարտուղար Արսենիո Դոմինգեսի (Arsenio Dominguez) խիստ դատապարտմանը։
Ռուսաստան և ԱՊՀ
Նավթ արտահանող երկրների կազմակերպությունը (ՕՊԵԿ) իր ամսական զեկույցում ևս 200 հազար բարելով նվազեցրել է 2026 թվականի նավթի համաշխարհային պահանջարկի աճի կանխատեսումը՝ հասցնելով այն օրական 580 հազար բարելի, ընդհանուր պահանջարկը գնահատելով օրական 105,7 միլիոն բարել: Զեկույցի համաձայն՝ Ռուսաստանում նավթի արդյունահանումը հուլիսին կազմել է օրական 8,887 միլիոն բարել, ինչը օրական 6 հազար բարելով ցածր է հունիսի մակարդակից և զգալիորեն զիջում է ՕՊԵԿ+ գործարքով սահմանված օրական 9,824 միլիոն բարել քվոտային։ Առանց արտոնյալ պայմաններ ունեցող երկրների և ԱՄԷ-ի՝ ՕՊԵԿ+ արդյունահանումը հուլիսին աճել է 1,4 միլիոն բարելով՝ կազմելով օրական 28,928 միլիոն բարել։
Ներքին շուկայում լոգիստիկ ճնշումների ֆոնին, Լիպեցկի նահանգապետ Իգոր Արտամոնովը (Igor Artamonov) հայտարարել է, որ օգոստոսի 13-ից տարածաշրջանի լիցքավորման կայաններում ժամանակավորապես ներդրվում է բենզինի վաճառքի «զույգ-կենտ» համակարգը՝ ըստ ավտոմեքենայի պետհամարանիշի առաջին թվի, հերթերը կարգավորելու համար: Միևնույն ժամանակ, էկոլոգիական ոլորտում ՄԾԿ-ն հայտնել է, որ Օմանի ափերի մոտ խարսխված ռուսական «Caroline Bezengi» տանկերից արտահոսած նավթային բիծը հասել է Օմանի մայրցամաքային ափերին՝ Ալ-Կիբլիա կղզուց հյուսիս-արևելք։ Իսկ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը (Ilham Aliyev) հայտարարել է ածխաջրածինների հետ մեկտեղ ադրբեջանական էլեկտրաէներգիան եվրոպական շուկա արտահանելու լայնածավալ ծրագրերի մասին։
Հայաստան
Ադրբեջանի նախագահի պահանջներին ի պատասխան՝ ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավոր Արման Եղոյանը (Arman Egoyan) պաշտոնապես հայտարարել է, որ Մեծամորի ատոմակայանի շահագործման ժամկետները չեն փոխվելու, և այն կգործի մինչև 2036 թվականը՝ շեշտելով, որ երկիրը պարբերաբար էլեկտրաէներգիայի հավելուրդ է ունենում: Այս դիրքորոշմանը համամիտ է նաև ընդդիմադիր գործիչ Իշխան Սաղաթելյանը (Ishkhan Sagatelyan), ով նախազգուշացրել է, որ Ադրբեջանն ու Թուրքիան չեն կարող էներգետիկ այլընտրանք լինել Հայաստանի համար, քանի որ Բաքվի իրական նպատակն է երկիրը գցել լիակատար էներգետիկ կախվածության մեջ։
Միևնույն ժամանակ, ընդդիմադիր գործիչ Ֆարմանյանը (Farmanian) մտահոգություն է հայտնել, որ ԵԱՏՄ-ի հետ առևտրային հարաբերությունների ցանկացած վատթարացում կհանգեցնի Հայաստանում ապրանքների գների անհապաղ 20% աճի: Ի պատասխան ինտեգրման դժվարությունների՝ Արման Եղոյանը թերահավատություն է հայտնել միասնական գազի շուկայի ձևավորման հարցում՝ նշելով, որ «եթե ԵԱՏՄ-ում սահմանափակվում է ծիրանի շուկան, ինչպե՞ս կարելի է խոսել գազի միասնական շուկայի մասին»: Այս հանգամանքը ցույց է տալիս, որ Հայաստանի էներգետիկ անվտանգությունը ներկայումս խիստ կապված է ռազմավարական բանակցությունների հետ, որոնք զերծ են համաշխարհային սպոտային շուկայում գործող և տատանողական միջազգային շուկայական գնային գնահատականներից։
📊 Ես կարող եմ պատրաստել վերլուծական գրաֆիկ, որը ցույց կտա ՕՊԵԿ-ի կողմից նավթի համաշխարհային պահանջարկի աճի կանխատեսումների փոփոխությունը 2026 թվականի ընթացքում՝ օգնելով Ձեզ ավելի հստակ գնահատել գլոբալ սպառման միտումները։