Ուկրաինան դադարեցրել է անօդաչու թռչող սարքերով հարձակումները Նովորոսիյսկի նավահանգստում գտնվող առևտրային տանկերների վրա՝ ԱՄՆ-ի վարչակազմի անմիջական դիմումից հետո: Այս քայլն ուղղված է համաշխարհային էներգետիկ շուկայում ցնցումները կանխելուն, մինչդեռ Ադրբեջանի ղեկավարությունը պահանջում է փակել Հայաստանի ատոմակայանը:
Համաշխարհային շուկա
Համաշխարհային առևտրային և էներգետիկ միջանցքները բախվում են լուրջ լոգիստիկ խնդիրների, ինչի հետևանքով Պանամայի ջրանցքով անցման աճուրդների միջին գինը օգոստոսին հասել է ռեկորդային 1,1 միլիոն դոլարի՝ մեկ անցման համար, ինչը 16 անգամ գերազանցում է նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի ցուցանիշը: Միևնույն ժամանակ, Հորմուզի նեղուցով ապրանքատար նավերի շարժը երկուշաբթի՝ օգոստոսի 10-ին, նվազել է մինչև ընդամենը վեց նավ, քանի որ ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև խաղաղության բանակցությունների հույսերը շարունակում են մարել: Գլոբալ անկայունության պայմաններում Չինաստանը արագացրել է ամառային բեռնափոխադրումները դեպի Եվրոպա Արկտիկական ծովային ուղով՝ Կարմիր ծովի ռիսկերը շրջանցելու նպատակով: Էներգետիկ անկախությունը մեծացնելու համար Չինաստանը մինչև 2030 թվականը պատրաստվում է եռապատկել ածխից սինթետիկ գազի ստացման (CTG) իր հզորությունները՝ հասցնելով այն տարեկան 9,4 միլիարդ խորանարդ մետրի:
ԱՄՆ-ի շուկայում առևտրային նավթային պահուստները, ըստ Ամերիկյան նավթային ինստիտուտի (API) տվյալների, օգոստոսի 7-ին ավարտված շաբաթում արձանագրել են անսպասելի աճ՝ 9,072 միլիոն բարելով, այն դեպքում, երբ վերլուծաբանները կանխատեսում էին 500,000 բարելի անկում: Բացի այդ, ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի (Donald Trump) վարչակազմն ակտիվորեն աջակցում է Ալյասկայի 55 միլիարդ դոլար արժողությամբ LNG մեգանախագծին՝ մղելով ասիացի գնորդներին ներդրումներ կատարել 800 մղոնանոց գազատարի կառուցման մեջ: Տեխնոլոգիական հատվածում լիթիումին այլընտրանք հանդիսացող նատրիում-իոնային մարտկոցները նոր դիրքեր են գրավում. Չինաստանում շահագործման է հանձնվել նատրիում-իոնային մարտկոցով աշխատող առաջին բեռնատարը՝ 676 կՎտժ հզորությամբ:
Ռուսաստան և ԱՊՀ
Ինչպես հաղորդում է հեղինակավոր Financial Times պարբերականը, Ուկրաինան դադարեցրել է անօդաչու թռչող սարքերով հարձակումները Սև ծովի Նովորոսիյսկ նավահանգստում գտնվող նավթային տանկերներին: Այս որոշումը կայացվել է Կիևի կողմից՝ ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի (JD Vance) անմիջական խնդրանքով, ով զգուշացրել է համաշխարհային էներգետիկ շուկայի հնարավոր ապակայունացման մասին: Չնայած ռազմական թիրախների վրա հարձակումների դադարեցմանը, տարածաշրջանում ռիսկերը պահպանվում են. Նովորոսիյսկում անօդաչուների բեկորների անկման հետևանքով վնասվել են վեց բնակելի տուն, մեկ կոմերցիոն շենք և շինարարական հրապարակ: Լոգիստիկ բարդությունների և ներքին վերամշակման ծավալների աճի ֆոնին, ռուսական նավթի ծովային արտահանման չորս շաբաթվա միջին ցուցանիշը օգոստոսի 9-ի դրությամբ նվազել է մինչև մայիսից ի վեր ամենացածր մակարդակը՝ օրական 3,71 միլիոն բարել:
Արդյունաբերական սեկտորում ռուսական «Պրոմիշլեննիե սիլովիե մաշինի» (ПСМ) մեքենաշինական խմբի գլխավոր տնօրեն և սեփականատեր Անդրեյ Մեդվեդևը հայտարարել է Լենինգրադի մարզում տրանսֆորմատորային ենթակայանների և բաշխիչ սարքերի արտադրության խոշոր գործարանի ձեռքբերման մասին: Արդյունաբերական հարթակների էներգաաուդիտի իրականացման նպատակով խումբը գրանցել է նոր մասնագիտացված կառուցվածք՝ «ПСМ Atlas» (PSM Atlas) անվամբ:
Հայաստան
Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը կտրուկ հայտարարությամբ է հանդես եկել՝ նշելով, որ Մեծամորի հայկական ատոմային էլեկտրակայանը վաղ թե ուշ պետք է փակվի և ապամոնտաժվի: Նա պնդել է, որ ադրբեջանցի և թուրք մասնագետներն արդեն անցկացրել են օբյեկտի վտանգավորության վերլուծություն, և խոստացել է ատոմակայանի փակման դեպքում աջակցել Հայաստանի էներգետիկ անվտանգության ապահովմանը: Այս պահանջները հնչում են խաղաղության գործընթացի դանդաղեցման ֆոնին, երբ լրացավ Վաշինգտոնում Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և Ալիևի կողմից նախնական խաղաղության հռչակագրի ստորագրման մեկ տարին, ինչի կապակցությամբ ԱՄՆ պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն (Marco Rubio) վերահաստատել է Վաշինգտոնի հանձնառությունը խաղաղությանը:
Մինչ Եվրահանձնաժողովը հանգստացնում է շուկաները՝ նշելով, որ Եվրոպային ներկայումս էլեկտրաէներգիայի դեֆիցիտ չի սառնում ամառային շոգերի պատճառով, Հայաստանի համար սեփական բազային ատոմային սերնդի պահպանումը մնում է ռազմավարական կարևորության հարց: Այս պայմաններում ԵԱՏՄ շրջանակներում գործող երկարաժամկետ պայմանագրերը շարունակում են պաշտպանել հանրապետության ներքին շուկան գների կտրուկ տատանումներից՝ ապահովելով գազի և նավթամթերքի ներկրումը կայուն սակագներով, որոնք կախված չեն միջազգային շուկայական գնային գնահատականներից:
📊 Ես կարող եմ պատրաստել համեմատական վերլուծական գրաֆիկ, որը ցույց կտա Պանամայի ջրանցքի տարանցման սակագների ռեկորդային աճը վերջին տարիներին՝ օգնելով ավելի հստակ գնահատել համաշխարհային լոգիստիկ ճգնաժամի ազդեցությունը: