Ուկրաինական անօդաչու թռչող սարքերը հարվածել են ռազմաճակատից 1500 կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվող Օրսկի նավթավերամշակման գործարանին, ինչը համընկել է մայիսից ի վեր ռուսական նավթի ծովային արտահանման ամենացածր մակարդակի հետ: Միևնույն ժամանակ, Եվրոպայում ծայրահեղ շոգն ու բնական գործոնները հանգեցրել են Ֆրանսիայի և Ռումինիայի խոշոր ատոմակայանների հզորությունների կրճատմանը՝ կտրուկ բարձրացնելով էլեկտրաէներգիայի գները:
Համաշխարհային շուկա
Եվրոպական էներգետիկ համակարգը հայտնվել է լուրջ ճգնաժամի մեջ, ինչի հետևանքով Ֆրանսիայում էլեկտրաէներգիայի սպոտային գները երեքշաբթի օրը աճել են 21,8%-ով՝ հասնելով մեկ մեգավատտ-ժամի դիմաց 164,39 դոլարի: Ֆրանսիական պետական EDF ընկերությունը հայտնել է, որ չորեքշաբթի օրը ատոմային էլեկտրակայանների արտադրողականությունը կկրճատվի 7,3 ԳՎտ-ով՝ գետերի ջրի ջերմաստիճանի կտրուկ բարձրացման պատճառով: Բացի այդ, Հյուսիսային ծովում մեդուզաների զանգվածային ներխուժումը ստիպել է EDF-ին կանգնեցնել Արևմտյան Եվրոպայի խոշորագույն՝ «Գրավլին» (Gravelines) ատոմակայանի երեք էներգաբլոկները: Իրավիճակն էլ ավելի է բարդացել Ռումինիայում, որտեղ «Ջրերի ազգային վարչության» գլխավոր տնօրենի տեղակալ Սորին Ռընդաշուն (Sorin Rindasu) հայտարարել է Դանուբի ցամաքման պատճառով երկրի միակ՝ «Չեռնավոդե» (Cernavoda) ԱԷԿ-ի մեկ ռեակտորի աշխատանքի ժամանակավոր դադարեցման մասին:
Միջազգային ֆինանսական շուկաներում, Պարսից ծոցում տրանզիտային անորոշության ֆոնին, ոսկու գինը մոտեցել է վերջին երկու ամսվա առավելագույնին՝ կազմելով 4450 դոլար մեկ ունցիայի դիմաց: Տնտեսական ճնշումն ուժեղացնելու նպատակով ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատը օգոստոսի 10-ին առաջ է մղել Ռուսաստանի և Իրանի դեմ պատժամիջոցների լայնածավալ փաթեթը՝ նպատակ ունենալով սահմանափակել Մոսկվայի էներգետիկ եկամուտները և լրացուցիչ լծակներ տրամադրել ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփին (Donald Trump):
Ռուսաստան և ԱՊՀ
Ուկրաինական զինված ուժերը ԱԹՍ-ներով հարվածել են ռազմաճակատից 1500 կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվող Օրսկի «Օրսկնեֆտեօրգսինթեզ» նավթավերամշակման գործարանին, ինչի հետևանքով ձեռնարկությունում հրդեհ է բռնկվել: Սա համընկել է ռուսական նավթի ծովային արտահանման կտրուկ անկման հետ. Bloomberg-ի տվյալներով՝ օգոստոսի 9-ին նախորդող շաբաթվա ընթացքում արտահանումը նվազել է մինչև օրական 3,25 միլիոն բարել (մայիսից ի վեր ամենացածր ցուցանիշը), իսկ չորս շաբաթվա միջին ցուցանիշը կազմել է 3,71 միլիոն բարել: Անվտանգության համատեքստում ՌԴ Անվտանգության դաշնային ծառայության (ԱԴԾ) տնօրեն Ալեքսանդր Բորտնիկովը հայտնել է, որ 2026 թվականի սկզբից ի վեր կանխվել է 17 ահաբեկչական հարձակում վառելիքաէներգետիկ համալիրի օբյեկտներում:
Ներքին շուկայում լոգիստիկան կարգավորելու համար ՌԴ փոխվարչապետ Ալեքսանդր Նովակը հանձնարարել է ԱՎԿ-ներին հստակ նշել վառելիքի դասը և արձանագրել է «հյուսիսային մատակարարման» (северный завоз) բարելավումը։ Արտաքին գործընկերների մասով՝ Մոնղոլիայի արդյունաբերության և հանքային պաշարների նախարար Գոնգորին Դամդինյամը (Gongoryn Damdinyam) հաստատել է Ռուսաստանից հավելյալ 25 հազար տոննա բենզինի և ավիավառելիքի ձեռքբերումը։ Միևնույն ժամանակ, Ուզբեկստանի նախագահ Շավկատ Միրզիյոևը (Shavkat Mirziyoyev) կարգադրել է խիստ վերահսկողություն սահմանել ներքին նավթագազային շուկայում՝ արհեստական դեֆիցիտը կանխելու համար:
Հայաստան
Ռուսաստանի Սոչի քաղաքում ստեղծված վառելիքային ճգնաժամը, որի պատճառով քաղաքապետարանը կոչ է արել բնակիչներին և զբոսաշրջիկներին հրաժարվել անձնական մեքենաներից, լայնորեն լուսաբանվել է հայկական լրատվամիջոցներում, մասնավորապես՝ NEWS.am-ի կողմից: Քանի որ Սև ծովի ափամերձ շրջանները հանդիսանում են տարածաշրջանային առանցքային տրանսպորտային հանգույցներ, այս լոգիստիկ խափանումները լրացուցիչ անորոշություն են ստեղծում Հարավային Կովկասի մատակարարման շղթաների համար: Բացի այդ, ինչպես հաղորդում է Sputnik Արմենիա-ն, Չինաստանի արտաքին գործերի գերատեսչությունը զգուշացրել է, որ Պեկինը կձեռնարկի կոշտ հակաքայլեր, եթե ԱՄՆ-ը միակողմանի սակագներ սահմանի ռուսական էներգակիրների արտահանման վրա:
Այս գլոբալ պատժամիջոցային և սակագնային պայքարը մեծացնում է Հայաստանի էներգետիկ կախվածությունը կայուն դաշնակցային ուղիներից: Թեև հանրապետությունում վառելիքի և բնական գազի սակագները մնում են կայուն, միջազգային էներգետիկ շուկայի անկայունությունը և ռուսական ծովային արտահանման նվազումը էլ ավելի են կարևորում ԵԱՏՄ շրջանակներում գործող երկարաժամկետ երաշխիքները: Դաշնակցային պայմանավորվածությունները թույլ են տալիս Հայաստանին ներկրել գազ և նավթամթերք արտոնյալ պայմաններով՝ պաշտպանելով ներքին սպառողներին այնպիսի գնային տատանումներից, որոնք հատուկ են միջազգային շուկայական գնային գնահատականների վրա հիմնված սպոտային գնումներին։
📊 Ես կարող եմ պատրաստել վերլուծական գրաֆիկ ռուսական նավթի ծովային արտահանման ծավալների անկման դինամիկայի վերաբերյալ՝ ցույց տալով, թե ինչպես են Օրսկի նավթավերամշակման գործարանի վրա հարվածները և ներքին վերամշակման վերականգնումը ազդել մատակարարումների վրա: