Եվրոպայում գրանցված անոմալ շոգի պատճառով ստորգետնյա պահեստարաններից գազի սպառումը հասել է պատմական ռեկորդի, ինչը հանգեցրել է Ռուսաստանից հեղուկացված բնական գազի ներկրման կտրուկ աճի։ Միևնույն ժամանակ, Իրանն ու Օմանը համաձայնության են եկել Օրմուզի նեղուցով ժամանակավոր նավագնացային միջանցք բացելու շուրջ։
Համաշխարհային շուկա
Անոմալ շոգի և երաշտի պատճառով հուլիսին Եվրոպական միության երկրները ստորգետնյա պահեստարաններից կատարել են 964 միլիոն խորանարդ մետր գազի ռեկորդային օգտագործում, ինչը 1,5 անգամ գերազանցում է 2025 թվականի հուլիսի ցուցանիշը և առավելագույնն է 2022 թվականից ի վեր։ Gas Infrastructure Europe (GIE) ասոցիացիայի տվյալներով՝ եվրոպական պահեստարանները ներկայումս լցված են ընդամենը 58,32%-ով (կուտակվել է 33 միլիարդ խորանարդ մետր գազ)։ Ինչպես հաղորդում է Politico պարբերականը, Գերմանիայի հրաժարումը գազի ուղղակի գնումներից սպառնում է ԵՄ ձմեռային ջեռուցման սեզոնին։ Այս պայմաններում, ըստ Welt am Sonntag թերթի, հունիսին ԵՄ-ն 14%-ով ավելացրել է ռուսական հեղուկացված բնական գազի (ՀԲԳ) ներկրումը՝ Մոսկվային ապահովելով օրական 60 միլիոն եվրոյի եկամուտ։
Լոգիստիկ ճակատում Իրանն ու Օմանը համաձայնեցրել են Օրմուզի նեղուցով ժամանակավոր նավագնացային միջանցքի բացումը։ Սակայն Թեհրանի խորհրդարանն արդեն քննարկում է տարանցման մասին օրինագիծ, որն արգելում է ԱՄՆ և Իսրայելի նավերի անցումը։ Միևնույն ժամանակ, ճապոնական Mitsui O.S.K. Lines ընկերությունը հայտնել է, որ նավթատարների շուկայում առաջարկի և պահանջարկի հավասարակշռությունը սեղմվել է Մերձավոր Արևելքից բեռների այլընտրանքային գնումների պատճառով։
Ռուսաստան և ԱՊՀ
Ուկրաինայի Պաշտպանության նախարարության գլխավոր հետախուզական վարչությունը հայտարարել է, որ անօդաչու թռչող սարքերով (ԱԹՍ) գրոհել է Ռուսաստանի երկու նավթավերամշակման գործարաններ (ՆՎԳ)։ Կրասնոդարի երկրամասի Սևերսկի շրջանի ղեկավար Անդրեյ Չևերևի հաղորդմամբ՝ ԱԹՍ բեկորների անկման հետևանքով բռնկված հրդեհը Իլսկի ՆՎԳ-ում հաջողությամբ մարվել է։ Որպես պատասխան քայլ, ՌԴ պաշտպանության նախարարությունը հայտնել է Կիևում գտնվող ռազմավարական վառելիքա-քսանյութերի պահեստի ոչնչացման մասին։ Սրանից բացի, Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի պատգամավոր Յարոսլավ Ժելեզնյակը հայտարարել է, որ երկրի էներգետիկ սեկտորը կառավարելու համար Ուկրաինայի նախկին փոխվարչապետ Յուլիա Սվիրիդենկոն կարող է նշանակվել «Նաֆտոգազ» ընկերության ղեկավար։ (Միևնույն ժամանակ, Լիբիայում ԱԹՍ-ն բախվել է «Էզ-Զավիա» ընկերության ՆՎԳ-ի նաֆթայի պահեստարանին՝ առաջացնելով արտահոսք)։
Ռուսաստանի ներքին շուկան կարգավորելու համար ՌԴ Պետդումայի նախագահ Վյաչեսլավ Վոլոդինը հայտարարել է վառելիքի շուկայի կայունացմանն ուղղված օպերատիվ օրենսդրական միջոցների գործարկման մասին։ Տեղային դեֆիցիտները հաղթահարելու համար, օրինակ՝ Խակասիայում, «Ռոսնեֆտ» և «Գազպրոմնեֆտ» ընկերությունները լրացուցիչ բենզատարներ են ուղարկել, ինչի շնորհիվ վերացվել են վառելիքի բացթողնման սահմանափակումները, ինչի մասին հայտնել է հանրապետության ղեկավար Վալենտին Կոնովալովը։
Հայաստան
Չնայած Հայաստանի ներքին մանրածախ շուկայում վառելիքի գները պահպանում են կայունությունը, երկիրը սերտորեն հետևում է ԵԱՏՄ տնտեսական գոտում վառելիքի կարգավորումներին։ ՌԴ Պետդումայի նախագահ Վյաչեսլավ Վոլոդինի հայտարարած՝ շուկայի կայունացմանն ուղղված նոր օրենսդրական միջոցառումները կնպաստեն Հայաստան նավթամթերքի երկարաժամկետ մատակարարումների կանխատեսելիությանը։
Բացի այդ, Իրանի և Օմանի միջև Օրմուզի նեղուցով ժամանակավոր նավագնացային միջանցքի բացման համաձայնությունը նվազեցնում է Հայաստանի հարավային էներգետիկ և լոգիստիկ ուղիների աշխարհաղաքական ռիսկերը։ ԵԱՏՄ շրջանակներում ձևավորված երկարաժամկետ գնային պայմանավորվածությունները թույլ են տալիս հանրապետությանը զերծ մնալ վառելիքի գնումներից՝ հիմնված բարձր տատանողականություն ունեցող միջազգային շուկայական գնային գնահատականների վրա:
📊 Ես կարող եմ պատրաստել համեմատական վերլուծական գրաֆիկ, որը ցույց կտա ԵՄ ստորգետնյա պահեստարաններից գազի սպառման դինամիկան հուլիս ամսվա ընթացքում՝ պատմական տվյալների համեմատությամբ։