Մերձավորարևելյան ճգնաժամի խորացումը և նավագնացության դադարեցման կոչերը հանգեցրել են նավթի բորսայական գների աննախադեպ ցատկի։ Միևնույն ժամանակ, եվրասիական տարածքում իշխանություններն անցնում են վառելիքի բաշխման արտակարգ ռեժիմի, իսկ գազային մոնոպոլիստի բաժնետոմսերը պատմական հակառեկորդներ են սահմանում։
Համաշխարհային շուկա
ՄԱԿ-ի Միջազգային ծովային կազմակերպության գլխավոր քարտուղար Արսենիո Դոմինգեսը կոչ է արել ընկերություններին խուսափել Օրմուզի նեղուցով տարանցումից՝ ծայրահեղ անկայունության և ռիսկերի պատճառով: Իրավիճակը ծայրահեղ սրվել է այն բանից հետո, երբ Թեհրանը սպառնացել է փակել նավթի արտահանման բոլոր այլընտրանքային ուղիները, ինչի հետևանքով նավթի գներն աճել են շուրջ 12%-ով: Այս ֆոնին Brent էտալոնային նավթի ֆյուչերսային կորն անցել է խիստ բեքվորդացիայի. սեպտեմբերյան պայմանագրերը գնահատվում են 85,79 դոլար, ինչը 8 դոլարով ավելի թանկ է վեց ամիս անց մատակարարման ենթակա ծավալներից: Արժույթի միջազգային հիմնադրամի գնահատականներով՝ նեղուցի ապաշրջափակումից հետո մատակարարումների վերականգնումը կպահանջի առնվազն երկուսից երեք ամիս։
Լոգիստիկ այս կոլապսն արդեն հարվածել է գլոբալ կորպորացիաներին. Չինաստանի խոշորագույն պետական ավիաընկերությունները հայտնել են, որ ավիավառելիքի թանկացման պատճառով առաջին կիսամյակում սպասում են մինչև 1,33 մլրդ դոլարի վնաս: Դիվանագիտական դաշտում ՉԺՀ ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Լին Ցզյանը խստորեն դատապարտել է ԱՄՆ-ի նոր օրինագիծը, որը նախատեսում է պատժամիջոցներ սահմանել ռուսական նավթ և գազ գնող երկրների դեմ։
Ռուսաստան և ԱՊՀ
Ռուսական ֆոնդային շուկայում արձանագրվել է պատմական անկում. պետական «Գազպրոմ» ընկերության բաժնետոմսերը 2008 թվականի նոյեմբերից ի վեր առաջին անգամ իջել են 90 ռուբլու հոգեբանական շեմից՝ հասնելով 89,52 ռուբլու: Միևնույն ժամանակ պահպանվում են տարածաշրջանային էներգետիկ անվտանգության սպառնալիքները. Զապորոժիեի մարզի նահանգապետ Եվգենի Բալիցկին հայտնել է, որ գեներացնող օբյեկտների վրա անօդաչուների թիրախային հարձակումների հետևանքով Էներգոդար քաղաքն ամբողջությամբ հոսանքազրկվել է:
Ներքին շուկայի դեֆիցիտը զսպելու նպատակով ՌԴ փոխվարչապետ Ալեքսանդր Նովակը կարգադրել է առաջնահերթ կարգով վառելիքով ապահովել խոշոր առևտրային ցանցերի ավտոմեքենաները: Շարունակվում է նաև սպառման վարչական նորմավորումը. Սևաստոպոլի նահանգապետի որոշմամբ՝ բնակիչներին թույլատրվել է լիցքավորել մինչև 20 լիտր բենզին տարաներով՝ տնային գեներատորների համար հատուկ QR-կոդերի կիրառմամբ։ Արտահանման ուղղությամբ ղազախական պետական «Կազտրանսօյլ» ընկերությունն ավելացրել է նավթի առաքումները Կասպյան խողովակաշարային կոնսորցիումի համակարգով միանգամից 40%-ով։
Հայաստան
Մերձավորարևելյան լոգիստիկայի կաթվածը և Brent նավթի բեքվորդացիան՝ 8 դոլար հավելավճարով հրատապ մատակարարումների համար, անմիջական գնաճային ճնշում են ձևավորում Հայաստանի էներգետիկ ներկրումների վրա: Չնայած Արժույթի միջազգային հիմնադրամի այն դիրքորոշմանը, որ նավթի գլոբալ դեֆիցիտն աստիճանաբար կվերանա, ընթացիկ բորսայական ցնցումներն անխուսափելիորեն կբարձրացնեն ներմուծվող վառելիքի միջազգային շուկայական գնային գնահատականները առաջիկա ամիսներին։
ԵԱՏՄ ներքին ճգնաժամային միտումները նույնպես լուրջ ռիսկեր են ստեղծում հանրապետության մատակարարումների ճարտարապետության համար։ Ռուսական շուկայում վառելիքի նորմավորումը, առևտրային ցանցերի առաջնահերթ ապահովումն ու Սևաստոպոլում գործող քանակական խիստ սահմանափակումները ազդարարում են ներքին հաշվեկշռի խիստ լարվածության մասին։ Այս գործոնները կարող են ուղղակիորեն հանգեցնել հայկական ընկերություններին տրամադրվող վառելիքի արտահանման քվոտաների կրճատմանը, մինչդեռ Զապորոժիեի ԱԷԿ-ին կից Էներգոդար քաղաքի հոսանքազրկումը կրկին վերահաստատում է տարածաշրջանային էներգետիկ ենթակառուցվածքների շարունակական խոցելիությունը։