Մերձավորարևելյան հակամարտության սրումը հրահրում է վառելիքի գնաճի աննախադեպ ալիք, մինչդեռ ասիական արդյունաբերությունը արձանագրում է վերամշակման ռեկորդային անկում։ Զուգահեռաբար, եվրասիական գոտում ծովային լոգիստիկայի զանգվածային ոչնչացումը և ապրանքային դեֆիցիտը ստիպում են իշխանություններին անցնել սպառման թվային սահմանափակումների։
Համաշխարհային շուկա
ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև հրադադարի տապալումը և նավթի գների 12% թռիչքը հանգեցրել են նրան, որ Միացյալ Նահանգներում բենզինի մանրածախ գինը մոտենում է մեկ գալոնի դիմաց 4 դոլարի վտանգավոր շեմին։ Այս ֆոնին Անգլիայի բանկի կառավարիչ Էնդրյու Բեյլին պաշտոնապես զգուշացրել է օրենսդիրներին ֆինանսական կայունությանն սպառնացող գլոբալ ռիսկերի մասին։ Գնային շոկերն արդեն հարվածում են ասիական տնտեսություններին. Հնդկաստանում վառելիքի մեծածախ գներն աճել են 27,41%-ով՝ հասցնելով ընդհանուր մակրոտնտեսական գնաճը 9,87%-ի՝ առավելագույն ցուցանիշի 2022 թվականից ի վեր։
Միևնույն ժամանակ Չինաստանի նավթավերամշակման ոլորտը կտրուկ անկում է ապրում. Վիճակագրության ազգային բյուրոյի տվյալներով՝ հունիսին ծավալները փլուզվել են 17,7%-ով՝ հասնելով օրական 12,47 մլն բարելի, ինչը բացարձակ նվազագույնն է 2020 թվականի մարտից ի վեր։ Իսկ Եվրոպայում Ռոտերդամի նավահանգստում հեղուկացված գազի (LNG) բունկերային արժեքը ցատկել է 78 դոլարով՝ հասնելով մինչև 865 դոլարի մեկ տոննայի դիմաց։
Ռուսաստան և ԱՊՀ
Սև ծովում ծավալվում է լոգիստիկ աննախադեպ աղետ. մեկ գիշերվա ընթացքում ուկրաինական ուժերը ոչնչացրել են 17 ռուսական նավթային տանկեր և երկու գազակիր։ Ռազմական հարվածները խոցում են նաև էներգետիկ ցանցերը. Ղրիմի տարածքում և Խերսոնի մարզի 10 համայնքներում գրանցվել են զանգվածային հոսանքազրկումներ, իսկ ՌԴ Անվտանգության դաշնային ծառայությունը կանխել է խոշոր ահաբեկչություն Նյագան քաղաքի նավթային օբյեկտում՝ առգրավելով 1,5 կգ օտարերկրյա պայթուցիկ:
Ֆիզիկական դեֆիցիտը զսպելու համար Ռուսաստանի մարզերն անցնում են թվային նորմավորման. Անդրբայկալյան երկրամասում լցակայաններում ներդրվում է պարտադիր էլեկտրոնային հերթ։ Ներքին շուկայում լոգիստիկ ծախսերն անվերահսկելիորեն աճում են. «Օպտիմալոգ» տրանսպորտային ընկերության ղեկավար Գեորգի Վլաստոպուլոյի հաղորդմամբ՝ վառելիքային ճգնաժամի պատճառով Չինաստանից Ռուսաստան ավտոբեռնափոխադրումների արժեքը մեկ ամսում աճել է 25%-ով՝ Շանհայ-Մոսկվա երթուղու գինը մեկ մեքենայի համար հասցնելով 1,1 մլն ռուբլու:
Հայաստան
Սև ծովում ռուսական լոգիստիկ նավատորմի զանգվածային ոչնչացումը, ներառյալ 17 նավթային տանկերների կորուստը, և եվրասիական ավտոմոբիլային բեռնափոխադրումների սակագների ռեկորդային՝ 25%-ով աճը կրիտիկական հարված են հասցնում Հայաստանի մատակարարման ճարտարապետությանը: Քանի որ հանրապետությունը շարժիչային վառելիքն ու գազը հիմնականում ներկրում է ԵԱՏՄ գոտուց, արտահանող երկրում ենթակառուցվածքների այս կոլապսն ու վառելիքի թվային նորմավորումն ուղղակիորեն խաթարում են ներմուծման անխափանությունը:
Արտաքին մակրոտնտեսական միջավայրը նույնպես ծայրահեղ անբարենպաստ նախադրյալներ է ստեղծում: Գլոբալ ցնցումների արդյունքում Brent մակնիշի նավթի միջազգային շուկայական գնային գնահատականները հատել են 85,53 դոլարի սահմանագիծը: Համաշխարհային բորսայական գների աճի և տարածաշրջանային լոգիստիկ տրանսպորտային ծախսերի շեշտակի թռիչքի համադրումն անխուսափելիորեն կհանգեցնի հայկական ներկրողների մեծածախ պայմանագրերի թանկացմանը, ինչն առաջիկայում կբարձրացնի բենզինի և դիզելի մանրածախ արժեքը տեղական լցակայաններում: