Այս վերլուծական թողարկումն ամփոփում է շաբաթվա մեկնարկի կարևորագույն իրադարձությունները՝ հիմնվելով բացառապես օգոստոսի 24-ի թարմ նյութերի վրա։ Հոդվածում մանրամասնվում են ԱՄՆ սպասվող պատժամիջոցների ֆոնին համաշխարհային բորսաներում գրանցված գնային անկումը, Օրմուզի նեղուցով արաբական նավթի արտահանումն ամբողջությամբ արգելափակելու Թեհրանի նոր սպառնալիքներն ու դրա հետ կապված տարածաշրջանային անվտանգային ռիսկերը, ինչպես նաև Ռուսաստանում վառելիքի մատակարարման ընթացիկ խնդիրների ազդեցությունը Հայաստանի վրա։
Ստորև ներկայացված է նորությունների հոդվածի ամբողջական տեքստը.
Թեհրանը սպառնում է արգելափակել արաբական նավթի արտահանումը
ԱՄՆ նոր պատժամիջոցների սպասումով համաշխարհային նավթային բորսաներում գրանցվել է գների ավելի քան 2% անկում։ Այս ֆոնին Իրանը սպառնացել է արգելափակել արաբական երկրների նավթի տարանցումը Օրմուզի նեղուցով, եթե Վաշինգտոնը չդադարեցնի տնտեսական ճնշումը։
Համաշխարհային շուկա
Երկուշաբթի օրը ասիական առևտրային շրջանի բացմանը նավթի գները նվազել են ավելի քան 2%-ով, քանի որ թրեյդերները ֆիքսել են իրենց շահույթները, իսկ շուկան սպասում է Իրանի դեմ ԱՄՆ նոր պատժամիջոցների մանրամասներին։ WTI տեսակի նավթի ֆյուչերսները նվազել են 2,16%-ով՝ հասնելով 85,18 դոլարի՝ մեկ բարելի դիմաց, իսկ Brent տեսակի նավթը էժանացել է 2,19%-ով՝ հասնելով 92,32 դոլարի։ Այս անկումը գրանցվել է նախորդ շաբաթվա ավելի քան 5% աճից հետո, որը պայմանավորված էր Օրմուզի նեղուցով տանկերների տարանցման խիստ կրճատմամբ։ Լրացուցիչ լոգիստիկ ճնշում է ստեղծում նաև Պանամայի ջրանցքը, որի ղեկավարությունը հայտարարել է սեպտեմբերին նավերի օրական անցումների քանակը սահմանափակելու մտադրության մասին։
Չնայած ռազմական շրջափակմանը, Իրանը թույլատրել է մի քանի իրաքյան նավթային տանկերների անցումը Օրմուզի նեղուցով՝ բավարարելով Բաղդադի բազմակի խնդրանքները, հայտնում է իրանական IRNA պետական լրատվական գործակալությունը։ Այս զիջումը հաջորդել է Իրանի խորհրդարանի խոսնակ Մոհամմադ Բաղեր Ղալիբաֆի (Mohammad Bagher Ghalibaf) Իրաք կատարած այցին, ինչը հաստատել է նաև Իրաքի նախագահ Նիզար Ամեդին (Nizar Amedi)։ Զուգահեռաբար, Մեքսիկայի պետական Pemex և Բրազիլիայի ազգային Petrobras նավթային ընկերությունները միավորել են ջանքերը Մեքսիկական ծոցի Կամպեչե ծովածոցում սուպերխորը յուրայի ժամանակաշրջանի շերտերում հորատման աշխատանքներ իրականացնելու համար՝ հույս ունենալով բացահայտել հսկայական նավթային պաշարներ։
Ռուսաստան և ԱՊՀ
Ամերիկյան Navigator Principal Investors ներդրումային ընկերության տնօրեն Քայլ Շոստակը (Kyle Shostak) կարծիք է հայտնել, որ Իրանի դեմ ԱՄՆ նոր սպասվող պատժամիջոցները գրեթե չեն ազդի Ռուսաստանի վրա, և ռուսական նավթը կշարունակի բարձր պահանջարկ վայելել։ Ըստ փորձագետի՝ նոր սահմանափակումներն ամենացավոտ հարվածը կհասցնեն Չինաստանի և Հնդկաստանի ընկերություններին, որոնք սերտորեն ներգրավված են իրանական նավթային սեկտորում։ Այս ֆոնին, Բալթիկայի նավահանգիստներում ռուսական էներգետիկ ածխի գները օգոստոսի երկրորդ շաբաթում աճել են 2,5–4,2%-ով՝ սահմանելով 2023 թվականի գարնանից ի վեր առավելագույն ռեկորդը Սև ծովով բեռնափոխադրումների խափանումների և Ինդոնեզիայից արտահանման անորոշության պատճառով։
Ռուսաստանի ներքին շուկայում վառելիքի ապահովման հարցը մնում է պետության ուշադրության կենտրոնում։ ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը (Vladimir Putin) ընդունել է, որ ստեղծված իրավիճակի պատճառով քաղաքացիների համար կան «որոշակի անհարմարություններ», սակայն հավաստիացրել է, որ պրոֆիլային գերատեսչություններն ակտիվորեն աշխատում են մատակարարումների կայունացման ուղղությամբ։ Միևնույն ժամանակ, Թեհրանից հնչել է կոշտ նախազգուշացում. եթե Վաշինգտոնը շարունակի տնտեսական ճնշումը, արաբական երկրները չեն կարողանա Օրմուզի նեղուցով անցկացնել «ոչ մի կաթիլ նավթ»։
Հայաստան
Մերձավոր Արևելքում ռազմական լարվածության աճը և Իրանի սպառնալիքները՝ լիովին արգելափակել Օրմուզի նեղուցով արաբական նավթի արտահանումը, մեծացնում են աշխարհաքաղաքական և լոգիստիկ ռիսկերը Հայաստանի հարավային սահմաններին։ Քանի որ հանրապետությունը ձգտում է ընդլայնել էներգետիկ գործակցությունը Թեհրանի հետ, ծովային տարանցման ցանկացած խափանում կարող է անուղղակի ազդեցություն ունենալ տարածաշրջանային էներգետիկ նախագծերի վրա: Բացի այդ, հայկական լրատվական հարթակները, ներառյալ news.am-ը, հատուկ ուշադրություն են դարձրել ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հայտարարությանը Ռուսաստանում վառելիքի մատակարարման հետ կապված «որոշակի անհարմարությունների» մասին, քանի որ Ռուսաստանը հանդիսանում է հանրապետության վառելիքի գլխավոր մատակարարը։
Չնայած այս մտահոգություններին, օգոստոսի 24-ին Հայաստանում բենզինի, դիզելային վառելիքի մանրածախ գներն ու բնական գազի սակագները պահպանել են բացարձակ կայունությունը: Հայաստանի տնտեսության կայունությունն ապահովվում է ԵԱՏՄ-ին անդամակցությամբ, որի շրջանակներում գործող երկկողմ պայմանագրերը երաշխավորվում են Ռուսաստանից բնական գազի և նավթամթերքի անմաքս ներկրումը կանխատեսելի ֆիքսված գներով։ Սա լիովին պաշտպանում է ներքին շուկան համաշխարհային սպոտային ցնցումներից և թույլ չի տալիս, որ ներքին սակագները կախված լինեն տատանվող միջազգային շուկայական գնային գնահատականներից:
📊 Ես կարող եմ պատրաստել համապարփակ վերլուծական գրաֆիկ, որը կցուցադրի Բալթիկայի նավահանգիստներում ռուսական էներգետիկ ածխի գների աճի դինամիկան (2,5–4,2% աճը)՝ համադրելով այն 2023 թվականի գարնանից ի վեր արձանագրված պատմական առավելագույն ցուցանիշների հետ: