Օսլոն պաշտոնապես առաջ է անցել Վաշինգտոնից՝ դառնալով Եվրոմիության բնական գազի խոշորագույն արտահանողը, չնայած սեփական նավթի արդյունահանման անկմանը։ Միևնույն ժամանակ, էներգակիրների գլոբալ սղությունը Brent տեսակի նավթի գները բարձրացրել է 94 դոլարից բարձր, իսկ Տաջիկստանը Ռուսաստանի մատակարարումների կրճատման պատճառով դիմել է Իրանին:
Համաշխարհային շուկա
Նորվեգիան առաջին անգամ դարձել է Եվրոմիության գազի գլխավոր մատակարարը՝ շրջանցելով ԱՄՆ-ին, ինչի մասին պաշտոնապես հայտարարել է Եվրահանձնաժողովի ներկայացուցիչ Էվա Հրցինովան (Eva Hrcinova)։ Ըստ Նորվեգիայի օֆշորային դիրեկտորատի նախնական տվյալների՝ հուլիսին երկրում հում նավթի արդյունահանումը տարեկան կտրվածքով նվազել է գրեթե 200 հազար բարելով՝ կազմելով օրական 1,776 միլիոն բարել։ Հեղուկ ածխաջրածինների ընդհանուր արդյունահանումը կազմել է օրական 1,976 միլիոն բարել, ներառյալ օրական 183 հազար բարել գազային կոնդենսատի հեղուկներ (NGL) և 17 հազար բարել կոնդենսատ։ Այս դեֆիցիտի պայմաններում լոնդոնյան ICE բորսայում Brent տեսակի նավթի գինը հուլիսի 24-ից ի վեր առաջին անգամ գերազանցել է 94 դոլարը՝ մեկ բարելի դիմաց։
Լոգիստիկ և հումքային ճնշումներն աճում են նաև Ասիայում, որտեղ կոքսացող ածխի գները թռիչք են կատարել 25%-ով, ինչը ծանր դրության մեջ է դրել Հնդկաստանի պողպատաձուլական ընկերություններին, որոնք մետալուրգիական ածխի իրենց պահանջարկի մինչև 95%-ը բավարարում են ներկրման հաշվին։ Սեփական արդյունաբերությունը պաշտպանելու նպատակով պետական Coal India ընկերությունը հայտ է ներկայացրել Սինգապուրի իշխանություններին՝ այնտեղ իր առաջին արտասահմանյան առևտրային գրասենյակը բացելու համար։ Աշխարհաքաղաքական հարթությունում Իրանի արտաքին գործերի նախարար Աբաս Արաղչին (Abbas Araghchi) հակադարձել է Սպիտակ տան նոր սպառնալիքներին՝ նշելով, որ Վաշինգտոնը փորձում է շեղել ուշադրությունը սեփական 40 տրիլիոն դոլարի ազգային պարտքից և տոկոսավճարների աճից։
Ռուսաստան և ԱՊՀ
Ռուսական վառելիքի մատակարարման ճգնաժամը ստիպել է Կենտրոնական Ասիայի երկրներին վերանայել իրենց էներգետիկ երթուղիները։ Տաջիկստանը պաշտոնապես խնդրել է Իրանից ներկրել 2,55 միլիոն տոննա նավթ և նավթամթերք՝ Ռուսաստանից մատակարարումների կրճատման ֆոնին, ինչի նպատակով Թեհրանում ստորագրվել են ավելի քան տասնյակ երկկողմ համաձայնագրեր։ Ռազմական ռիսկերից խուսափելու համար Ռուսաստանն ու Իրանը նաև ընդլայնում են Կասպից ծովի լոգիստիկ միջանցքը՝ ռազմական և առևտրային բեռները արևմտյան նավատորմերի հասանելիությունից դուրս փոխադրելու համար։ Միևնույն ժամանակ, ՌԴ պաշտպանության նախարարությունը հայտարարել է ուկրաինական Չեռնոմորսկ նավահանգստում երկու չորաբեռնատար նավերի և վառելիքաքսուքային նյութերի պահեստարանի ոչնչացման մասին։
Ռուսաստանի ներքին բորսայում (SPIMEX) ներկրված բենզինի վաճառքի ծավալները օգոստոսի 20-ին նվազել են 300 տոննայով՝ նախորդ օրվա համեմատ։ Չնայած այս դժվարություններին, ատոմային ոլորտում «Ռոսատոմ» պետական կորպորացիան գրանցում է նոր հաջողություններ: Ինչպես ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինին զեկուցել է ընկերության գլխավոր տնօրեն Ալեքսեյ Լիխաչովը (Alexey Likhachev), ձեռք է բերվել համաձայնություն վեց երկրներում 17 նոր ատոմային էներգաբլոկների կառուցման շուրջ։ Նա նաև նշել է, որ ներկրումից բացի Ռուսաստանի տարածքում ընթանում է 18 էներգաբլոկների շինարարություն, ներառյալ փոքր և լողացող կայանները։ Զուգահեռաբար, Զապորոժիեի ԱԷԿ-ի տնօրեն Յուրի Չերնիչուկը (Yuri Chernichuk) հայտարարել է, որ անձնակազմը ստիպված է օպտիմալացնել վթարային գեներատորների աշխատանքը՝ դիզելային վառելիքի սահմանափակ պաշարները խնայելու համար։
Հայաստան
Հայաստանի սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմինը հաստատել է, որ մշտական երկխոսության մեջ է ռուսական Rosselkhoznadzor-ի հետ՝ ԵԱՏՄ սանիտարական և բուսասանիտարական նորմերի լիարժեք պահպանման և համատեղ քայլերի մշակման շուրջ, ինչը կենսական է տարածաշրջանային լոգիստիկ լարվածության պայմաններում արտահանման կայունությունն ապահովելու համար։ Բացի այդ, ըստ News.am լրատվական կայքի, Հայաստանը ամբողջությամբ սպառել է ԵԱՏՄ-ի կողմից տրամադրված 5 հազար էլեկտրամոբիլների անմաքս ներկրման քվոտան։
Հանրապետության ներսում բենզինի, դիզելային վառելիքի կամ բնական գազի սակագների ուղղակի փոփոխություններ օգոստոսի 20-ին չեն արձանագրվել: Այնուամենայնիվ, ռուսական բորսայում բենզինի վաճառքի 300 տոննայով նվազումը և Չեռնոմորսկում վառելիքի պահեստարանների վրա հարվածները վկայում են տարածաշրջանային շուկայի շարունակական անկայունության մասին։ Նման իրավիճակում Հայաստանի էներգետիկ անվտանգության հիմնական հենարանը մնում են ԵԱՏՄ շրջանակներում գործող արտոնությունները, որոնք երաշխավորում են Ռուսաստանից բնական գազի և նավթամթերքի անմաքս ներկրումը կանխատեսելի ֆիքսված գներով։ Այս մեխանիզմը հուսալիորեն մեկուսացնում է ներքին սպառողներին գլոբալ շուկաների ցնցումներից (որտեղ Brent-ի գինը գերազանցել է 94 դոլարը), և թույլ չի տալիս, որ ներքին սակագները կախված լինեն տատանվող միջազգային սուկայական գնային գնահատականներից:
📊 Ես կարող եմ պատրաստել համապարփակ վերլուծական գրաֆիկ, որը ցույց կտա Եվրոպական միությանը գազի մատակարարման կառուցվածքային փոփոխությունները՝ համեմատելով Նորվեգիայի և ԱՄՆ-ի արտահանման ծավալների դինամիկան։