Ռուսական հումքի համար Պեկինի և Դելիի միջև պայքարի սրումը սպառնում է Ասիայում վառելիքի դեֆիցիտ առաջացնել, մինչդեռ Brent նավթի համաշխարհային գները գերազանցել են 93 դոլարի սահմանագիծը: Այս ֆոնին Զապորոժիեի ԱԷԿ-ը զրկվել է արտաքին էլեկտրամատակարարումից՝ անցնելով վթարային դիզելային գեներատորների:
Համաշխարհային շուկա
Համաշխարհային բորսաներում Brent տեսակի նավթի գինը հուլիսի 30-ից ի վեր առաջին անգամ գերազանցել է 93 դոլարի սահմանագիծը՝ ICE բորսայում աճելով 1,6%-ով և հասնելով 93,1 դոլարի։ Գների թռիչքն ուղեկցվում է լոգիստիկ ծախսերի կտրուկ աճով. Մերձավոր Արևելքի ճգնաժամի պատճառով VLCC դասի սուպերտանկերների գները երկրորդ եռամսյակում գերազանցել են 130 միլիոն դոլարը՝ մեկ նավի համար (ամենաբարձր ցուցանիշը 2008 թվականից ի վեր), իսկ մեկ տարով ֆրախտի սակագները սահմանել են պատմական ռեկորդ։ Ինչպես նշել է Braemar նավային բրոքերային ընկերության առուվաճառքի բաժնի ղեկավար Դեյվիդը (David), ակտիվների նկատմամբ ֆիզիկական վերահսկողությունը դարձել է արտահանողների գլխավոր առաջնահերթությունը։
Միաժամանակ, չինական վերամշակողները ակտիվորեն գնում են իրաքյան հումք՝ անհապաղ մատակարարմամբ պայմանագրելով 8 միլիոն բարել Basrah Heavy և Basrah Medium տեսակի նավթ։ Սա տեղի է ունենում այն ֆոնին, երբ Օրմուզի նեղուցով տանկերների անցումների թիվը օգոստոսի 17-ին ավարտված շաբաթվա ընթացքում նվազել է մինչև 95՝ նախորդ շաբաթվա 118-ի համեմատ։ Բարձր գները ծանր հարված են հասցրել Ճապոնիային, որի հուլիսյան ներկրման ծավալները դրամական արտահայտությամբ հասել են պատմական ռեկորդային 76,39 միլիարդ դոլարի (աճը՝ 27,8%)։ Թեև ֆիզիկական ծավալներով նավթի ներկրումն աճել է ընդամենը 5,5%-ով, դրա դիմաց վճարված գումարը թռիչք է ապրել 87,8%-ով՝ ԱՄՆ-ից թանկարժեք խմբաքանակների ներկրման պատճառով։ Եվրոպայում նույնպես իրավիճակը լարված է. հուլիսին եվրոգոտում էներգակիրների գներն աճել են 10,3%-ով, իսկ Գերմանիան հայտարարել է գազապահեստարանների լցվածության ռեկորդային ցածր մակարդակի մասին։
Ռուսաստան և ԱՊՀ
Ըստ Reuters գործակալության տվյալների՝ Չինաստանը ռուսական նավթի շուկայից աստիճանաբար դուրս է մղում Հնդկաստանին՝ կտրուկ մեծացնելով ուղղակի գնումները։ Վերլուծաբանները նախազգուշացնում են, որ Պեկինի այս քայլը կարող է դիզելային վառելիքի և բենզինի սուր դեֆիցիտ առաջացնել Ասիայում, քանի որ Հնդկաստանը ստիպված կլինի կրճատել պատրաստի նավթամթերքի իր արտահանումը։ Այս լարվածության ֆոնին Զապորոժիեի ԱԷԿ-ը ամբողջությամբ կորցրել է արտաքին էլեկտրամատակարարումը, երբ ուկրաինական կողմը դադարեցրել է լարման հաղորդումը «Դնեպրովսկայա» գծով։ Կայանն անհապաղ փոխադրվել է դիզելային գեներատորների վթարային սնուցման, ինչի մասին պաշտոնապես տեղեկացվել է ՄԱԳԱՏԷ-ն։
Միաժամանակ, անօդաչու թռչող սարքերի գիշերային հարձակումից հետո էներգետիկ օբյեկտների վնասման պատճառով Ղրիմի ամբողջ տարածքում սահմանափակվել է էլեկտրամատակարարումը (ամենաբարդ իրավիճակը թերակղզու հյուսիս-արևմուտքում և արևելքում է)։ Իսկ Օմսկում իրավապահները ձերբակալել են մի տեղացի բնակչի, ում սպառնում է ցմահ ազատազրկում պետական դավաճանության և տեղի նավթավերամշակման գործարանի մասին Ուկրաինային գաղտնի տվյալներ փոխանցելու մեղադրանքով։ Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզում վնասվել է գազային ենթակառուցվածքի օբյեկտ։ Կորպորատիվ դաշտում դատարանը ուժի մեջ է թողել «Տուպոլև» կոնստրուկտորական բյուրոյից 12 միլիարդ ռուբլու բռնագանձումը հօգուտ «Տատնեֆտ» ընկերության, իսկ Նիժնի Նովգորոդի դատարանը չեղարկել է Ուֆայի քաղաքապետ Ռատմիր Մավլիևի (Ratmir Mavliev) պաշտոնում վերականգնման որոշումը Բաշկիրիայի ղեկավար Ռադիյ Խաբիրովի (Radiy Khabirov) քննադատական ելույթներից հետո։
Հայաստան
Հայաստանի կառավարությունը հրապարակել է 2026–2031 թվականների էներգետիկ զարգացման նոր ծրագիրը, որը նախատեսում է Հայկական ԱԷԿ-ի գործող էներգաբլոկի շահագործման ժամկետի երկարաձգում և նոր ատոմային էլեկտրակայանի կառուցում (թեև նոր կայանի շինարարության ավարտի հստակ ժամկետները փաստաթղթում նշված չեն)։ Ուշագրավ է, որ էներգետիկ դիվերսիֆիկացման շրջանակներում պաշտոնական Երևանը մտդիր է ակտիվորեն խթանել Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ ուղղակի էներգետիկ կապերի ստեղծումն ու ընդլայնումը՝ ձգտելով հանրապետությունն ինտեգրել անդրսահմանային էներգետիկ միջանցքներին։
Այս երկարաժամկետ ծրագրերն ընդունվում են այնպիսի պայմաններում, երբ հարևան Իրանի Կենտրոնական բանկի նախագահ Աբդոլնասեր Հեմմատիի (Abdolnaser Hemmati) հայտարարության համաձայն՝ իրանական նավթի արտահանումը գործնականում ամբողջությամբ դադարեցվել է։ Այս իրավիճակում Հայաստանի ներքին շուկայի կայունության գլխավոր երաշխիքը շարունակում է մնալ ԵԱՏՄ շրջանակներում գործող արտոնությունները։ Ռուսաստանի հետ երկկողմ համաձայնագրերը հանրապետությանն ապահովում են բնական գազի և նավթամթերքի անմաքս և կայուն ներկրումը կանխատեսելի ֆիքսված սակագներով։ Այս մեխանիզմը հուսալիորեն պաշտպանում է տեղական սպառողներին և արդյունաբերությունը համաշխարհային շուկայական գների ցնցումներից և թույլ չի տալիս, որ ներքին սակագները կախված լինեն տատանվող միջազգային շուկայական գնային գնահատականներից։
🗺️ Ես կարող եմ պատրաստել մանրամասն քարտեզ-սխեմա, որտեղ կներկայացվեն նոր էներգետիկ ծրագրով նախատեսված Հայաստանի հնարավոր անդրսահմանային կապերը Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ, ինչը թույլ կտա ավելի պատկերավոր գնահատել տարածաշրջանային էներգետիկ դիվերսիֆիկացման հեռանկարները: