Իրանի արտաքին քաղաքական գերատեսչությունը կոչ է արել առևտրային նավագնացության մասնակիցներին իրավական պատասխանատվություն կրել Օրմուզի նեղուցում նավթային աղտոտման համար՝ էկոլոգիական վնասը գնահատելով տրիլիոնավոր դոլարներ։ Միևնույն ժամանակ, Աստանան հայտարարել է «Դրուժբա» խողովակաշարով նավթի մատակարարումները վերականգնելու պատրաստակամության մասին՝ ենթակառուցվածքային սահմանափակումների հաղթահարումից հետո։
Համաշխարհային շուկա
Իրանի արտաքին գործերի նախարարության պաշտոնական ներկայացուցիչ Էսմայիլ Բաղային (Esmaeil Baghaei) հայտարարել է, որ Օրմուզի նեղուցում նավթային աղտոտման հետևանքով պատճառված էկոլոգիական և տնտեսական վնասները գնահատվում են տրիլիոնավոր դոլարներ: Բաղային ընդգծել է, որ առևտրային նավագնացության յուրաքանչյուր մասնակից պետք է կրի իրավական և բարոյական պատասխանատվություն տարածաշրջանում հասցված վնասների վերացման համար: Այս լարվածության ֆոնին, ավիացիոն ոլորտում հանածո վառելիքի սպառումը պահպանում է բարձր ցուցանիշներ. կանխատեսվում է, որ 2026 թվականին ավիաընկերությունները կսպառեն շուրջ 104 միլիարդ գալոն վառելիք, մինչդեռ էկոլոգիապես մաքուր ավիացիոն վառելիքի (SAF) մասնաբաժինը դեռևս կազմում է 1%-ից պակաս:
Միևնույն ժամանակ, ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի (Donald Trump) վարչակազմը ակտիվորեն խթանում է ազգային ատոմային էներգետիկայի վերածնունդը, սակայն ոլորտը բախվում է լուրջ կախվածության. ներկայումս ԱՄՆ-ում արտադրվում է միջուկային վառելիքի միայն 7%-ը, ինչը երկիրը խիստ խոցելի է դարձնում արտաքին ներկրումներից: Մեծ Բրիտանիայում ևս էներգետիկ բանավեճերը սրվում են. Մեծ Բրիտանիայի նոր վարչապետ Էնդի Բերնեմի (Andy Burnham) պաշտոնակալությունից հետո անորոշություն է տիրում Հյուսիսային ծովում նավթի և գազի նոր հորատումների շուրջ, քանի որ Լեյբորիստական կուսակցությունը 2024 թվականից ի վեր սահմանել է մի շարք խիստ սահմանափակումներ նոր հորատումների համար:
Ռուսաստան և ԱՊՀ
Կազախստանի էներգետիկայի նախարարությունը հայտարարել է, որ հանրապետությունը լիովին պատրաստ է վերականգնել հում նավթի մատակարարումները «Դրուժբա» խողովակաշարով: Այս պահին արտահանումն ամբողջությամբ կանգնած է տրանզիտային կողմում առկա ենթակառուցվածքային բնույթի տեխնիկական սահմանափակումների պատճառով, և մատակարարումները կվերսկսվեն համապատասխան պայմանավորվածությունների ձեռքբերումից անմիջապես հետո: Լոգիստիկ ենթակառուցվածքները լրացուցիչ ճնշման են ենթարկվում անվտանգության միջոցառումների պատճառով. օգոստոսի 16-ի առավոտյան Մոսկվայի «Վնուկովո» օդանավակայանը ժամանակավոր սահմանափակումների պատճառով վերաուղղորդել է հինգ ներգնա չվերթներ, այդ թվում՝ Անթալիայից, Բոդրումից, Սոչիից, Թբիլիսիից և Նախիջևանից ժամանող ինքնաթիռները Մինսկի, Սանկտ Պետերբուրգի, Նիժնի Նովգորոդի, Ուֆայի և «Շերեմետևո» օդանավակայաններ:
Այլ էներգետիկ զարգացումներում, գերմանական Siemens տեխնոլոգիական կոնցեռնը Չինաստանի Հայնան կղզու Յանպու խորջրյա նավահանգիստ է հասցրել ծանր ուսումնական գազային տուրբին, որը կօգտագործվի գազատուրբինների գլոբալ ուսումնական կենտրոնում: Միևնույն ժամանակ, Կամչատկայում գրանցվել է Կլյուչևսկայա սոպկա հրաբխի ակտիվության կտրուկ աճ, ինչի հետևանքով հրաբխից ձգվում է արտահայտված գազային շլեյֆ:
Հայաստան
Թեև օգոստոսի 16-ին Հայաստանի էներգահամակարգում կամ ներքին շուկայում գների փոփոխության վերաբերյալ ուղղակի նորություններ չեն հաղորդվել, ԱՊՀ տարածաշրջանում և գլոբալ ասպարեզում տեղի ունեցող զարգացումներն անմիջական ազդեցություն են թողնում հանրապետության վրա: Մոսկվայի «Վնուկովո» օդանավակայանի օդային տարածքի ժամանակավոր փակումը և հարևան Թբիլիսիից ու Նախիջևանից իրականացվող չվերթների վերաուղղորդումը վկայում են տարածաշրջանային լոգիստիկ միջանցքների բարձր անկայունության մասին: Բացի այդ, ԱՄՆ-ի ատոմային ոլորտում սեփական միջուկային վառելիքի արտադրության սուր դեֆիցիտը (ընդամենը 7% ներքին արտադրություն) ընդգծում է Հայաստանի համար Մեծամորի ատոմակայանի վառելիքային ապահովման կայունության կարևորությունը:
Այս պայմաններում Հայաստանի էներգետիկ շուկայի անվտանգության և գների կանխատեսելիության գլխավոր երաշխիքը մնում է ինտեգրումը ԵԱՏՄ կառույցներին։ Ռուսաստանի Դաշնության հետ գործող երկկողմ համաձայնագրերը Հայաստանին ապահովում են բնական գազի և նավթամթերքի անխափան մատակարարումներ ֆիքսված, արտոնյալ սակագներով։ Սա թույլ է տալիս հանրապետության ներքին շուկան ամբողջությամբ զերծ պահել արտաքին սպոտային հարթակների կտրուկ տատանումներից, որտեղ գները ձևավորվում են տատանվող միջազգային շուկայական գնային գնահատականներով:
📊 Ես կարող եմ պատրաստել համապարփակ սխեմատիկ քարտեզ, որը ցույց կտա Մոսկվայի ավիահանգույցում չվերթների վերաուղղորդման աշխարհագրությունը և դրա հնարավոր ազդեցությունը Հարավային Կովկասի լոգիստիկ կապուղիների վրա: