Չինաստանի տնտեսական միջամտությունը թույլ տվեց կայունացնել նավթի համաշխարհային գները Օրմուզի նեղուցի շրջափակման պայմաններում, չնայած Իրանը տարածաշրջանում նավթային արտահոսքի վնասները գնահատում է տրիլիոնավոր դոլարներ։ Միևնույն ժամանակ, Rystad Energy վերլուծական ընկերությունը կանխատեսում է Ռուսաստանում նավթի արդյունահանման զգալի անկում, իսկ Ուկրաինայում սպասվում է բնական գազի մատակարարման սահմանափակումների ներդրում։
Համաշխարհային շուկա
The Economist պարբերականի վերլուծության համաձայն՝ Չինաստանը անսպասելիորեն ստանձնել է ՕՊԵԿ-ի դերը որպես նավթային շուկայի գլխավոր կայունացնող, ինչի շնորհիվ Իրանի շուրջ հակամարտությունն ու Օրմուզի նեղուցի փակումը չհանգեցրին գների անվերահսկելի թռիչքի։ Այնուամենայնիվ, էկոլոգիական վնասները շարունակում են աճել։ Իրանի արտաքին գործերի նախարարության պաշտոնական ներկայացուցիչ Էսմայիլ Բաղային (Esmaeil Baghaei) սոցիալական ցանցի իր էջում հայտարարել է, որ Պարսից ծոցում և Օրմուզի նեղուցում նավթային արտահոսքերի հետևանքով երկրի ափամերձ շրջաններին հասցված գումարային վնասն արդեն հասնում է տրիլիոնավոր դոլարների։
Որպես էներգետիկ այլընտրանք, Մեքսիկան փորձում է լուծել իր բնապահպանական ճգնաժամը. տեղացի հետազոտողները մշակում են ափերին կուտակվող սարգասում (sargassum) տեսակի գորշ ջրիմուռների վերամշակման մեթոդներ։ Պետական ծրագրերի շրջանակում նախատեսվում է տարեկան մինչև 9,000 տոննա ջրիմուռ վերածել կենսավառելիքի և պարարտանյութերի՝ նվազեցնելով կախվածությունն ավանդական նավթամթերքից։
Ռուսաստան և ԱՊՀ
Արևմտյան պատժամիջոցների և ենթակառուցվածքների վրա հարձակումների ֆոնին, Rystad Energy վերլուծական ընկերությունը նվազեցրել է Ռուսաստանում նավթի արդյունահանման կանխատեսումը 2026 թվականի համար մինչև օրական 8,95 միլիոն բարել, ինչը նախորդ կանխատեսման համեմատ օրական 90,000 բարելով պակաս է։ Փորձագետները կանխատեսում են, որ 2027 թվականին արդյունահանումը կշարունակի նվազել՝ հասնելով օրական 8,6 միլիոն բարելի։ Լոգիստիկ խնդիրներն արդեն անդրադարձել են արտաքին առևտրի վրա. հունիսին ռուսական նավթի մատակարարումները Թուրքիա նվազել են 15%-ով՝ տարեկան կտրվածքով կրճատվելով ավելի քան երեք անգամ։
Ներքին շուկայում լարվածությունը հաղթահարելու համար Օրենբուրգի մարզի նահանգապետը պաշտոնական նամակ է հղել դատախազությանը՝ պահանջելով խստացնել վերահսկողությունը լցակայաններում վառելիքի վաճառքի սահմանափակումների նկատմամբ և հանձնարարել է ամենօրյա մոնիտորինգ իրականացնել։ Միևնույն ժամանակ, հակամարտության գոտում ուկրաինական անօդաչուի հարվածից Մելիտոպոլի ավտոլցակայանում տուժել է մեկ մարդ, իսկ Էներգոդարում հարձակումը հրդեհ է առաջացրել հերթապահ-դիսպետչերական ծառայության շենքում։ Սպառողական ոլորտում ուկրաինացի էներգետիկ փորձագետ Կորոլչուկը նախազգուշացրել է, որ ռեսուրսների դեֆիցիտի պատճառով Ուկրաինայում կարող են ներդրվել գազի մատակարարման ժամանակացույցեր։ Իրավիճակը համեմատաբար կայուն է Միջին Ասիայում, որտեղ Տաջիկստանի էներգետիկայի նախարարությունը հայտարարել է օգոստոսի 14-ի համակարգային վթարից հետո ազգային էներգահամակարգին վնասների բացակայության մասին։
Հայաստան
Ռուսաստանի Դաշնությունում նավթի արդյունահանման կանխատեսման նվազեցումը մինչև օրական 8,95 միլիոն բարել և Օրենբուրգի մարզում լցակայանների նկատմամբ վերահսկողության խստացումը ուղղակիորեն անդրադառնում են Հայաստանի վրա։ Լինելով հանրապետության հիմնական էներգետիկ գործընկերը ԵԱՏՄ շրջանակներում՝ Ռուսաստանում վառելիքի արդյունահանման և բաշխման ցանկացած լարվածություն կարող է ազդել Հայաստան նավթամթերքի ներկրման կայունության վրա։ Բացի այդ, Թուրքիա ռուսական նավթի արտահանման կտրուկ կրճատումը վերաձևում է տարածաշրջանային էներգետիկ լոգիստիկան հենց հանրապետության սահմանների մոտ։
Այս ռիսկերի ֆոնին, Հայաստանի էներգետիկ անվտանգության գլխավոր երաշխիքը մնում է ինտեգրումը ԵԱՏՄ կառույցներին։ Դաշնակցային երկկողմ համաձայնագրերը հնարավորություն են տալիս Հայաստանին ներկրել ռուսական բնական գազն ու նավթամթերքը արտոնյալ պայմաններով և ֆիքսված գներով՝ զերծ պահելով սպառողներին և արդյունաբերությունը համաշխարհային շուկայի կտրուկ տատանումներից, որտեղ գները ձևավորվում են անկայուն միջազգային շուկայական գնային գնահատականների հիման վրա։
📊 Ես կարող եմ պատրաստել համեմատական վերլուծական գրաֆիկ, որը ցույց կտա Ռուսաստանում նավթի արդյունահանման Rystad Energy-ի կանխատեսումների անկման դինամիկան 2026-2027 թվականներին: