Ռուսաստանի Դաշնությունը սպառնում է կալանել եվրոպական առևտրային նավերը՝ ի պատասխան ստվերային նավատորմի դեմ սահմանված պատժամիջոցների, մինչդեռ Ուկրաինայի խոշոր հարձակումը Նովորոսիյսկի վրա լրջորեն վնասել է Սև ծովի տերմինալները: Միևնույն ժամանակ, ԱՄՆ-ը կանխատեսում է Մերձավոր Արևելքից նավթի մատակարարումների տևական դեֆիցիտ մինչև 2027 թվականի վերջը:
Համաշխարհային շուկա
ԱՄՆ էներգետիկ տեղեկատվության վարչությունը (EIA) իր Short-Term Energy Outlook զեկույցում կտրուկ վատթարացրել է էներգակիրների մատակարարման կանխատեսումը՝ նշելով, որ Հորմուզի նեղուցի երկարատև փակման պատճառով Մերձավոր Արևելքի նավթի օրական 600,000 բարել ծավալը շուկայից դուրս կմնա մինչև 2027 թվականի վերջը։ Առաջարկի սահմանափակումները դրդել են գերատեսչությանը բարձրացնել երրորդ եռամսյակի գնային կանխատեսումները, երբ Brent տեսակի նավթի ֆյուչերսները եվրոպական բորսաներում գերազանցել են բարելի դիմաց 89 դոլարը: Միաժամանակ, դիզելային վառելիքի գլոբալ դեֆիցիտն էլ ավելի է սրվել. Ռուսաստանի և Սաուդյան Արաբիայի վերամշակող հզորություններին հասցված հարվածների ֆոնին եվրոպական ՆՊԶ-ների դիզելային մարժաները աճել են 10%-ով։
Գազի շուկայում QatarEnergy ընկերության գնահատականներով՝ 2026 թվականի գարնանը իրանական հրթիռային հարվածներից տուժած Ras Laffan-ի 4-րդ և 6-րդ տեխնոլոգիական գծերի, ինչպես նաև Pearl GTL-ի 2-րդ գծի վերականգնումը կտևի երեքից հինգ տարի՝ շուկայից դուրս թողնելով տարեկան 12,8 միլիոն տոննա հեղուկացված բնական գազի (LNG) հզորություն։ Այս գործոնը նպաստել է TTF հաբում եվրոպական բնական գազի գների 3% աճին։ Զուգահեռաբար, ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի (Donald Trump) վարչակազմը ակտիվորեն առաջ է մղում Խորվաթիայից Բոսնիա ամերիկյան LNG մատակարարելու համար նախատեսված անթափանց խողովակաշարային նախագիծը, իսկ Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտը (MIT) ներկայացրել է ջերմամիջուկային սինթեզի առևտրայնացումն արագացնող նոր ֆինանսական մոդել։
Ռուսաստան և ԱՊՀ
Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը (Vladimir Putin) հանդես է եկել կտրուկ սպառնալիքով՝ հայտարարելով, որ Մոսկվան պատրաստ է առգրավել եվրոպական առևտրային նավերը, եթե Եվրամիության երկրները սկսեն բռնագրավել ռուսական ստվերային նավատորմի նավերը կամ վաճառել դրանցից կալանված նավթը: Այս սպառնալիքը հաջորդել է չորեքշաբթի գիշերը Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկու (Volodymyr Zelenskyy) կողմից իրականացված խոշոր հարձակմանը Նովորոսիյսկի վրա, որտեղ հրթիռների և ստորջրյա ԱԹՍ-ների հարվածների հետևանքով լրջորեն վնասվել են հացահատիկի արտահանման տերմինալները։ Ռազմական գործողությունների հետևանքով զոհվել է երեք մարդ, այդ թվում՝ ութ տարեկան երեխա, ևս 24-ը վիրավորվել են։ Այս ռիսկերի պատճառով թուրքական ներկրողները սկսել են արտակարգ կերպով ռուսական էներգետիկ ածխին այլընտրանք փնտրել՝ մեծացնելով հարցումները Կոլումբիայից, ՀԱՀ-ից և ԱՄՆ-ից մատակարարումների համար։
Միևնույն ժամանակ, Սևաստոպոլի նահանգապետ Միխայիլ Ռազվոժաևի (Mikhail Razvozhaev) փոխանցմամբ՝ քաղաքի էներգահամակարգին հասցված հարվածից հետո Սևաստոպոլը լիովին հոսանքազրկվել է։ Ղրիմի Յալթա քաղաքում, չնայած վառելիքի դեֆիցիտի և էլեկտրամատակարարման խափանումների պատճառով հայտարարված արտակարգ դրության ռեժիմին, տեղական իշխանությունները հայտնել են օգոստոսին աշխատող հյուրանոցների թվի աճի մասին: Բացի այդ, ՌԴ կառավարությունը կարգավորել է ածխածնային շուկայի կանոնները՝ ներդնելով ածխածնային միավորների պահուստավորման հաշիվներ՝ կլիմայական նախագծերի ռիսկերը կառավարելու համար։
Հայաստան
Թեև Հայաստանի էներգետիկ համակարգի վերաբերյալ ուղղակի նորություններ չեն հրապարակվել, Սև ծովում և Մերձավոր Արևելքում ահագնացող լոգիստիկ ճգնաժամը ձևավորում է բարդ տարածաշրջանային էներգետիկ համատեքստ: Նովորոսիյսկի նավահանգստի ենթակառուցվածքներին հասցված հարվածները և ռուսական ստվերային նավատորմի դեմ եվրոպական պատժամիջոցներին ի պատասխան եվրոպական առևտրային նավերը կալանելու Մոսկվայի սպառնալիքները էականորեն մեծացնում են ապահովագրական վճարները և բեռնափոխադրումների արժեքը Սև ծովում: Սա արդեն դրդել է հարևան Թուրքիային վերակողմնորոշել իր էներգետիկ ներկրումները դեպի այնպիսի հեռավոր երկրներ, ինչպիսիք են Կոլումբիան և ՀԱՀ-ը:
Այս պայմաններում Հայաստանի էներգետիկ անվտանգությունը շարունակում է մեծապես ապավինել ԵԱՏՄ շրջանակներում գործող երկարաժամկետ մեխանիզմներին: Դաշնակցային պայմանավորվածությունները հանրապետությանը երաշխավորում են բնական գազի և նավթամթերքի կայուն մատակարարումներ ֆիքսված սակագներով՝ լիովին պաշտպանելով ներքին սպառողներին և արդյունաբերությունը համաշխարհային սպոտային շուկաների գնային տատանումներից, որոնք ձևավորվում են տատանողական միջազգային շուկայական գնային գնահատականների հիման վրա:
📊 Ես կարող եմ պատրաստել համեմատական վերլուծական գրաֆիկ, որը ցույց կտա Մերձավոր Արևելքից նավթի արտահանման կանխատեսվող դեֆիցիտի դինամիկան մինչև 2027 թվականի վերջը՝ ըստ EIA-ի վերջին տվյալների: