Համաշխարհային շուկայում Brent տեսակի նավթի գինը գրանցել է կտրուկ անկում՝ նվազելով 79 դոլարից, մինչդեռ Բրյուսելն ուժեղացնում է պատժամիջոցային ծնշումը Մոսկվայի վրա։ Զուգահեռաբար, Ռուսաստանում ներդրվում են վառելիքի շուկայի պետական սուբսիդավորման նոր մեխանիզմներ։
Համաշխարհային շուկա
Լոնդոնի ICE Futures բորսայում Brent տեսակի նավթի հոկտեմբերյան ֆյուչերսների գինը նվազել է 6,03%-ով՝ հուլիսի 13-ից ի վեր առաջին անգամ իջնելով 79 դոլարից ցածր՝ մեկ բարելի դիմաց։ Այս անկումը համընկել է Օրմուզի նեղուցում տանկերների երթևեկության՝ վերջին երկու ամսվա նվազագույն մակարդակին հասնելու հետ։ Լոգիստիկ խնդիրներից խուսափելու համար հնդկական պետական HPCL վերամշակող ընկերությունը Glencore թրեյդերից ձեռք է բերել 2 միլիոն բարել նիգերիական Okwuibome և Utapate տեսակի հում նավթ՝ Ռաջասթանի իր նոր գործարանը հումքով ապահովելու համար։
Միևնույն ժամանակ, բրիտանական BP էներգետիկ հսկան, գլխավոր տնօրեն Մեգ Օ’Նիլի (Meg O’Neill) ղեկավարությամբ, հայտարարել է իր ամերիկյան Archaea բիոգազային բիզնեսի վաճառքի մասին, որը 2022 թվականին գնվել էր 4,1 միլիարդ դոլարով։ Ընկերությունը որոշել է վերակողմնորոշվել դեպի իր հիմնական նավթագազային արտադրանքը։ Բացի այդ, ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունը ամբողջությամբ չեղարկել է ազգային ռազմավարական պահուստի համար մինչև 300 միլիոն դոլարի լիթիումի կարբոնատի գնման տենդերը։
Ռուսաստան և ԱՊՀ
Ռուսաստանի Դաշնային հակամենաշնորհային ծառայությունը (ԴՀԾ) կտրուկ ուժեղացրել է ճնշումը ներքին շուկայի վրա՝ 2026 թվականին հարուցելով 37 հակամենաշնորհային գործ և վառելիքի շուկայի մասնակիցներին հղելով 59 նախազգուշացում։ Գների կայունացման նպատակով ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը ստորագրել է դաշնային օրենք դիզելային վառելիքի ներկրման պետական սուբսիդավորման մասին, որը կփոխհատուցի ներքին և արտաքին գների տարբերությունը։ Այս քայլերը ձեռնարկվում են առանձին տարածաշրջաններում սպառման կտրուկ աճի ֆոնին. օրինակ՝ Օրենբուրգի մարզում վառելիքի պահանջարկը հուլիսին նախորդ տարվա համեմատ աճել է 1,4 անգամ։
Ենթակառուցվածքային ռիսկերն աճում են նաև ֆիզիկական տիրույթում. Պերմում գտնվող արտադրական ձեռնարկությունում հովացման համակարգի ապահերմետիկացման պատճառով բռնկվել է դիզելային վառելիքի պահեստարան՝ տարածվելով 800 քառակուսի մետր տարածքի վրա։ Բացի այդ, Վլադիմիր Պուտինը հետմահու Արիության շքանշանով պարգևատրել է Զապորոժիեի ԱԷԿ-ի գլխավոր ինժեներ Ալեքսանդր Յակովլևին, ով զոհվել էր անօդաչու թռչող սարքի հարվածի հետևանքով։ Միևնույն ժամանակ, Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի էներգետիկայի հարցերով կոմիտեի նախագահի առաջին տեղակալ Ալեքսեյ Կուչերենկոն կոչ է արել քաղաքացիներին պատրաստվել ծանր ձմռանը՝ կուտակելով ջուր և վառելափայտ։
Հայաստան
Brent տեսակի նավթի համաշխարհային գների անկումը 79 դոլարից ցածր կարճաժամկետ կտրվածքով մեղմում է արտաքին ֆինանսական ճնշումը Հայաստանի նման էներգակիրներ ներկրող երկրների համար։ Սակայն Եվրահանձնաժողովի ներկայացուցիչ Աննա-Կայսա Իտկոնենի հայտարարությունն այն մասին, որ Բրյուսելը մտադիր է հասնել ռուսական էներգակիրների լիակատար արգելքին, անխուսափելիորեն կխթանի Մոսկվայի արտահանման ծավալների վերակողմնորոշումը դեպի դաշնակից պետություններ։ Այս համատեքստում ԵԱՏՄ շրջանակներում բնական գազի և նավթամթերքի անմաքսատուրք կայուն քվոտաների պահպանումը մնում է Հայաստանի ներքին շուկայի կայունության գլխավոր երաշխիքը։
Առանց այդ ինտեգրացիոն մեխանիզմների, տեղական մատակարարները ստիպված կլինեին վառելիքը ձեռք բերել տատանողական միջազգային շուկայական գնային գնահատականների հիման վրա, ինչը կհանգեցներ բենզինի և դիզելի ներքին գների կտրուկ ինֆլյացիոն աճի: Բացի այդ, Զապորոժիեի ԱԷԿ-ի գլխավոր ինժեների զոհվելը և Ուկրաինայում էներգետիկ ճգնաժամի պատճառով ձմռանը նախապատրաստվելու նախազգուշացումները ևս մեկ անգամ ընդգծում են Հայաստանի սեփական ատոմային էլեկտրակայանի անվտանգության և անխափան բազային գեներացիայի ապահովման բացարձակ ռազմավարական նշանակությունը։
📊 Ես կարող եմ պատրաստել մանրամասն վերլուծական զեկույց Լոնդոնի ICE բորսայում նավթի գների անկման դինամիկայի և ԵԱՏՄ տարածքում դրա մակրոտնտեսական հետևանքների վերաբերյալ։