Մերձավոր Արևելքում աշխարհաքաղաքական լարվածությունը շարունակում է հարվածել սպառողական շուկաներին, մինչդեռ Արևելյան Եվրոպան բախվում է բազային էներգետիկայի լրջագույն ճգնաժամի։ Միևնույն ժամանակ, էներգակիրների գլոբալ վերաբաշխումը հանգեցնում է մատակարարումների ռեկորդային ծավալների ասիական ուղղությամբ։
Համաշխարհային շուկա
Հակադարձելով նավթային շուկայի դիվանագիտական սպասումներին՝ պաշտոնական Իրանը կտրականապես հերքել է ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի հայտարարությունը երկկողմ բանակցությունների վերսկսման վերաբերյալ։ Մերձավորարևելյան այս շարունակական ճգնաժամի ֆոնին Մեծ Բրիտանիայում վառելիքի ապօրինի շրջանառությունը կտրուկ սրվել է. վերջին հինգ ամիսների ընթացքում ավտոլցակայաններում գողության դեպքերն աճել են 20%-ով՝ հասցնելով ոլորտի ամենօրյա վնասը 260 հազար դոլարի։
Մյուս կողմից, ասիական շուկայում արձանագրվում են լոգիստիկ ռեկորդներ. հուլիսին Հնդկաստանը հասցրել է ռուսական նավթի ներկրումը պատմական առավելագույնի՝ օրական 2,8 մլն բարել, ինչը կազմում է երկրի ընդհանուր նավթային ներմուծման կեսից ավելին։ Միաժամանակ, արևմտյան կորպորատիվ հատվածում բրիտանական Shell էներգետիկ ընկերությունը համաձայնագիր է ստորագրել իր եվրոպական վերականգնվող էներգիայի ակտիվները, որոնց ընդհանուր հզորությունը 0,5 ԳՎտ է, ֆրանսիական TotalEnergies կորպորացիային վաճառելու վերաբերյալ։
Ռուսաստան և ԱՊՀ
Արևելյան Եվրոպայում կլիմայական աղետը հասել է աննախադեպ կրիտիկական կետի: Ըստ Ռումինիայի պաշտպանության նախարար Ռադու Միրուցեի հայտարարության՝ ռումինացի զինվորականները հարկադրված կիրառել են 180 կգ պայթուցիկ Դանուբ գետում ժայռի ուղղորդված պայթեցման համար՝ նպատակ ունենալով փրկել ազգային «Չեռնավոդե» ԱԷԿ-ի հովացման համակարգը։ Այս ծայրահեղ քայլը պայմանավորված է ուժեղ երաշտով, որի պատճառով գետի ջրի մակարդակը նվազել է մինչև վերջին 30 տարվա նվազագույն ցուցանիշին՝ վայրկյանում ընդամենը 1,7 հազար խորանարդ մետր։
Զուգահեռաբար, մակրոտարածաշրջանում պատերազմի հետևանքով էներգետիկ ենթակառուցվածքները շարունակում են քայքայվել։ Ուկրաինայի նախագահի նախկին մամուլի քարտուղար Յուլիա Մենդելը հաստատել է ուկրաինական էներգահամակարգի խորը մասնատումը՝ արձանագրելով, որ երկրի նավթավերամշակման գործարանները ամբողջությամբ ոչնչացված են։ Էներգետիկ դեֆիցիտը վատթարանում է նաև Մոլդովայում, որտեղ պետական Energocom ընկերությունը քաղաքացիներին կոչ է արել հրատապ նվազեցնել սպառումը՝ բորսայից պակասորդի շուրջ 18%-ը էքստրեմալ գներով գնելու պարտադրանքի պատճառով։
Հայաստան
Ուկրաինական նավթավերամշակման ենթակառուցվածքների լիակատար ոչնչացումը և Ռումինիայում ազգային ատոմակայանի փրկության համար ձեռնարկված ռազմական միջամտությունը փաստում են տարածաշրջանային էներգահամակարգերի ծայրահեղ խոցելիությունը։ Այս ֆոնին Հայաստանի համար գերակա խնդիր է մնում ներմուծվող հանածո վառելիքից կախվածության թուլացումը և սեփական ԱԷԿ-ի անխափան ու անվտանգ աշխատանքի ապահովումը։ Որպես այլընտրանքային քայլ՝ 2026 թվականի համար հանրապետությանը հատկացվել է ԵԱՏՄ-ից դուրս երկրներից առանց մաքսատուրքի շուրջ 15 հազար էլեկտրամոբիլ ներկրելու արտոնյալ քվոտա։
Չնայած դիվերսիֆիկացիայի այս ռազմավարությանը՝ ազգային տնտեսությունը դեռևս կրիտիկական կախվածություն ունի ածխաջրածինների կայուն մատակարարումներից։ ԵԱՏՄ շրջանակներում գործող ինտեգրացիոն մեխանիզմները շարունակում են երաշխավորել հանրապետությունում բենզինի, դիզելային վառելիքի և բնական գազի անխափան ու անմաքսատուրք ներկրումը։ Առանց այս պաշտպանիչ տնտեսական գոտու՝ հայկական ներկրողները հարկադրված կլինեին մատակարարումներն ապահովել՝ հենվելով բացառապես անկայուն միջազգային շուկայական գնային գնահատականների վրա, ինչը համաշխարհային բորսայական ցնցումների պայմաններում անխուսափելիորեն կառաջացներ վառելիքի մանրածախ գների ծանր ինֆլյացիոն շոկ։