Մինչ Օրմուզի նեղուցի փակումը հանգեցնում է մերձավորարևելյան արտահանման կտրուկ անկման, նավթի բարձր գներն արագացնում են համաշխարհային էներգետիկ անցումը դեպի այլընտրանքային տեխնոլոգիաներ: Զուգահեռաբար, Սև ծովում ռազմական բախումներն ավերում են լոգիստիկ ենթակառուցվածքները՝ սրելով վառելիքի մատակարարման ռիսկերը ողջ ԱՊՀ տարածքում:
Համաշխարհային շուկա
Օրմուզի նեղուցի շարունակական շրջափակումը ծանր հարված է հասցրել Իրաքի տնտեսությանը, որի նավթի արտահանումը մայիս-հունիս ամիսներին կրճատվել է մինչև օրական 500 հազար բարել՝ ապահովելով ընդամենը 2,3 մլրդ դոլարի եկամուտ։ Ճգնաժամային այս պայմաններում Իրաքի վարչապետ Ալի Ալ-Զաիդին իր առաջին պաշտոնական արտասահմանյան այցով մեկնել է Վաշինգտոն՝ բանակցություններ վարելով ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի հետ և հրաժարվելով նախորդների՝ Թեհրանն առաջնահերթ դիտարկելու ավանդույթից։
Վառելիքի գլոբալ դեֆիցիտը և հումքի թանկացումը արմատապես փոխում են սպառողական վարքագիծը: Ըստ Միջազգային էներգետիկ գործակալության նոր զեկույցի՝ երկրորդ եռամսյակում աշխարհում էլեկտրամոբիլների վաճառքն աճել է աննախադեպ 35%-ով, մինչդեռ ԱՄՆ-ի նավթավերամշակման գործարաններն աշխատում են նախահամավարակային շրջանի ռեկորդային ծանրաբեռնվածությամբ՝ փորձելով մեղմել նավթամթերքների սուր պակասը:
Ռուսաստան և ԱՊՀ
Ռազմական գործողությունները վառելիքի մատակարարման շղթաներում նոր կորուստներ են պատճառում։ ՌԴ Պաշտպանության նախարարության տվյալներով՝ ռուսական զինված ուժերը գերճշգրիտ զենքով խոցել են Օդեսայի մարզում գտնվող վառելիքաքսուքային նյութերի կայանը և ուկրաինական բանակի համար ռազմական բեռներ տեղափոխող չորս չորաբեռնատար նավ։ Այս ֆոնին ՌԴ ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան հրապարակավ նախազգուշացրել է, որ սևծովյան էներգետիկ ենթակառուցվածքների վրա հարձակումները ուղղակիորեն վնասում են նաև ԱՄՆ-ի և Ղազախստանի տնտեսական շահերին։
Ինտեգրացիոն դաշտում Ղազախստանի էներգետիկայի նախարարությունը հայտարարել է Մոսկվայի հետ բանակցությունների մասին, որոնք նպատակ ունեն ռուսական հում նավթը վերամշակել ղազախական գործարաններում։ Միևնույն ժամանակ ռուսական կորպորատիվ հատվածն արձանագրում է հակասական ֆինանսական արդյունքներ. մինչ «Գազպրոմ նեֆթ» ընկերության զուտ շահույթն առաջին կիսամյակում աճել է մինչև 255,79 մլրդ ռուբլի, «Նիժնեկամսկնեֆտեխիմի» շահույթն անկում է ապրել գրեթե 15 անգամ՝ կազմելով ընդամենը 1,48 մլրդ ռուբլի։
Հայաստան
Գլոբալ վառելիքային ճգնաժամի և լոգիստիկ խափանումների ազդեցությունը հասել է Հայաստանի ներքին շուկա։ Կառավարության պրոֆիլային պաշտոնյան հաստատել է, որ հանրապետությունում բենզինի մանրածախ գների ներկայիս աճը բացառապես պայմանավորված է բազային միջազգային շուկայական գնային գնահատականների անբարենպաստ փոփոխություններով և արտաքին մատակարարման շղթաների, այդ թվում՝ ծովային նեղուցների խափանումներով:
Իրավիճակը բարդանում է նրանով, որ Ռուսաստանի կառավարությունը որոշում է կայացրել մինչև 2027 թվականի հունվարի 31-ը երկարաձգել բենզինի և դիզելային վառելիքի արտահանման լիակատար արգելքը։ Այս կոշտ էմբարգոյի և համաշխարհային բարձր գների պայմաններում Հայաստանի համար կենսական նշանակություն է ստանում ԵԱՏՄ շրջանակներում էներգակիրների անմաքսատուրք քվոտաների անխափան իրացումը: Միայն այս արտոնյալ ռեժիմը և ազգային ԱԷԿ-ի հուսալի բազային գեներացիան կարող են զսպել ներքին էներգետիկ սակագների թռիչքը և պաշտպանել հանրապետության տնտեսությունը անխուսափելի գնաճային շոկերից։