Մերձավորարևելյան լոգիստիկ ճգնաժամի խորացմանը զուգահեռ՝ ամերիկյան մատակարարները գրավում են համաշխարհային գազային շուկան։ Միաժամանակ, Ռուսաստանը թուլացնում է ներքին վառելիքային շուկայի վարչական վերահսկողությունը՝ արձանագրելով իրավիճակի մակրոտնտեսական կայունացում։
Համաշխարհային շուկա
ԱՄՆ-ը աննախադեպ ծավալներով ընդլայնում է իր էներգետիկ ազդեցությունը։ Ըստ վերլուծական տվյալների՝ 2025 թվականին հեղուկացված բնական գազի գլոբալ արտահանման աճի շուրջ 93%-ը բաժին է ընկել ամերիկյան արտադրողներին, իսկ ընդհանուր արտահանումը հասել է ռեկորդային 5,2 տրիլիոն խորանարդ ֆուտի։ Ամերիկյան էներգակիրները փոխհատուցում են Մերձավոր Արևելքում առաջացած ճեղքվածքը, որտեղ Կարմիր ծովի ճգնաժամի պատճառով Սաուդյան Արաբիայի նավթի արտահանումը Յանբու նավահանգստով նվազել է 41%-ով՝ մարտյան պիկից իջնելով մինչև օրական 2,39 մլն բարել։
Տրանսպորտային առանցքային ուղիների (Օրմուզի և Բաբ էլ-Մանդեբի նեղուցների) արգելափակումը հանգեցրել է Brent և WTI ապրանքանիշերի նավթի՝ շաբաթական կտրվածքով 10 դոլարով թանկացմանը։ Այս ֆոնին, լոգիստիկ ռիսկերից խուսափելու նպատակով, Արաբական Միացյալ Էմիրությունների պետական ADNOC ընկերությունը հունիսից ի վեր արդեն յոթերորդ մրցույթն է հայտարարել՝ ապահովելով օգոստոս-հոկտեմբեր ամիսների հումքի մատակարարումները։
Ռուսաստան և ԱՊՀ
Ներքին շուկայում վառելիքի դեֆիցիտի ճգնաժամը մոտենում է ավարտին։ ՌԴ Կենտրոնական բանկի նախագահ Էլվիրա Նաբիուլլինան պաշտոնապես հայտարարել է շուկայի աստիճանական նորմալացման մասին՝ ընդգծելով, որ բենզինի ներկրման ժամանակավոր աճը չի հանգեցնի ազգային արժույթի փոխարժեքի էական տատանումների։ Դրական դինամիկան հաստատել է նաև ՌԴ Էներգետիկայի նախարարությունը՝ արձանագրելով իրավիճակի կայունացում մի շարք առանցքային շրջաններում։
Այս ֆոնին Ռուսաստանի կառավարությունը ծրագրում է մեղմել բորսայական պահանջները՝ նվազեցնելով բենզինի պարտադիր վաճառքի նորմատիվը սկզբնական 15%-ից մինչև 2%, ինչպես նաև դրա մեջ ներառել նավթային ընկերությունների հասցեական գործարքները։ Բացի այդ, էներգահամակարգի ծանրաբեռնվածությունը թոթափելու համար ՌԴ Էներգետիկայի նախարարության դեպարտամենտի տնօրեն Անդրեյ Մաքսիմովը հայտարարել է մինչև 2032 թվականը Մոսկվայում և այլ շրջաններում կրիպտոարժույթների մայնինգի սպասվող արգելքի մասին։
Հայաստան
Համաշխարհային շուկայում Brent ապրանքանիշի նավթի գնի լոկալ անկումը մինչև 97,91 դոլար ժամանակավորապես զսպում է Հայաստան ներկրվող էներգակիրների միջազգային շուկայական գնային գնահատականների կտրուկ աճը։ Սակայն հանրապետության վառելիքային լոգիստիկայի համար լրջագույն սպառնալիք է դարձել Եվրամիության որոշումը՝ պատժամիջոցներ կիրառել հարևան Վրաստանի միակ նավթավերամշակման գործարանի նկատմամբ՝ ռուսական նավթ գնելու պատճառով, ինչը խիստ սահմանափակում է դիվերսիֆիկացիայի հնարավորությունները։
Արտաքին տրանսպորտային ուղիների խոցելիության պայմաններում անկախ հայկական ներկրողների համար կենսական է դառնում ԵԱՏՄ շրջանակներում կայուն մատակարարումների ապահովումը։ Ռուսական շուկայի նորմալացումը և վարչական լիմիտների թուլացումը երաշխավորում են վառելիքի անխափան հոսք դեպի տեղական ավտոլցակայաններ։ Այս գործընկերային կապի անխափանությունն էլ ավելի կարևոր է դառնում հուլիսի 27-ից ՌԴ «Ռոսսելխոզնադզոր» վերահսկող մարմնի կողմից հայկական կաթնամթերքի ներմուծման սահմանափակումների ֆոնին, ինչը մեծացնում է մակրոտնտեսական ճնշումը հանրապետության տնտեսության վրա։