ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև ռազմական բախումների հերթական ալիքը նավթի գները հասցրել է վեց շաբաթվա առավելագույնին: Զուգահեռաբար, եվրոպական և ռուսական շուկաներում նկատվում են գնային և լոգիստիկ կտրուկ տատանումներ, որոնք ստիպում են վերանայել էներգետիկ անվտանգության ռազմավարությունները։
Համաշխարհային շուկա
ԱՄՆ-ի կողմից իրանական ռազմական թիրախների, այդ թվում՝ Բուշերի ատոմակայանի հարակից տարածքների դեմ արդեն 12-րդ անընդմեջ գիշերային հարվածներից հետո, Իրանի խորհրդարանի խոսնակ Մոհամմադ Բաղեր Ղալիբաֆը հանդես է եկել կոշտ վերջնագրով։ Նա հայտարարել է, որ եթե Թեհրանը զրկվի նավթ վաճառելու հնարավորությունից, տարածաշրջանի և ոչ մի երկիր չի կարողանա արտահանել իր հումքը: Իրադրությունը սրվում է նաև ծովում. եմենյան հուսիները հարձակվել են սաուդյան Encela և Laylia նավթային տանկերների վրա: Այս իրադարձությունների ֆոնին Brent ապրանքանիշի նավթի գինը հասել է 96,31 դոլարի, իսկ WTI-ինը՝ 88,05 դոլարի:
Լոգիստիկ ճգնաժամից խուսափելու նպատակով գլոբալ նավթավերամշակողները փոխում են մատակարարման շղթաները։ Ընկերությունները սկսել են շրջանցել այնպիսի խոշոր միջնորդների, ինչպիսիք են Trafigura և Vitol կորպորացիաները՝ ուղիղ պայմանագրեր կնքելով վենեսուելական պետական PDVSA ընկերության հետ: Գազի շուկայում նույնպես աճում է անհանգստությունը. նորվեգական Equinor ընկերության գլխավոր տնօրեն Անդերս Օպեդալը նախազգուշացրել է, որ Եվրոպան կարող է չկարողանալ մինչև ձմեռ ապահովել պահեստարանների լցվածության նպատակային 80% ցուցանիշը:
Ռուսաստան և ԱՊՀ
Եվրամիությունը էներգետիկ դեֆիցիտի սպառնալիքի տակ գնում է զիջումների հակառուսական պատժամիջոցների 21-րդ փաթեթում։ Մասնավորապես, որոշում է կայացվել թույլատրել հունական Dynagas նավագնացային ընկերությանը շարունակել ռուսական հեղուկացված բնական գազի տեղափոխումը երրորդ երկրներ՝ ծավալները սահմանափակելով 2025 թվականի մակարդակով։ Այս որոշումն ընդունվել է այն ժամանակ, երբ Մոլդովայի կողմից ռուսական գազից հրաժարվելու մասին հայտարարություններից հետո եվրոպական բորսաներում գազի գներն աճել են 50%-ով։
Ռուսաստանի ներքին ենթակառուցվածքները շարունակում են ենթարկվել հարձակումների. Ուլյանովսկի նահանգապետ Ալեքսեյ Ռուսկիխը հայտնել է Նովոսպասկի շրջանի վառելիքաէներգետիկ օբյեկտի վրա անօդաչուների հարվածի և խոշոր հրդեհի մասին: Չնայած այս միջադեպերին, ՌԴ նախագահի մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովը հայտարարել է, որ վառելիքի ազգային շուկայի կայունացմանն ուղղված միջոցառումներն արդեն տվել են իրենց արդյունքը։ Ընդլայնվում է նաև տարածաշրջանային ինտեգրումը՝ այսօր պաշտոնապես ուժի մեջ է մտել ԵԱՏՄ-ի և Մոնղոլիայի միջև ազատ առևտրի համաձայնագիրը։
Հայաստան
Եվրոպայում գազի գների 50% ցատկը և Brent ապրանքանիշի նավթի թանկացումը՝ 96 դոլարի սահմանագծի գերազանցմամբ, ուղղակիորեն բարձրացնում են էներգակիրների միջազգային շուկայական գնային գնահատականները: Հայաստանի նման էներգակիրներ ներկրող պետության համար սա նշանակում է գնումների բազային արժեքի անխուսափելի բարձրացում։ Բացի այդ, Իրանի կողմից տարածաշրջանային արտահանման ամբողջական արգելափակման սպառնալիքները չափազանց մեծացնում են հանրապետության հարավային սահմանների մերձակայքում լոգիստիկ ռիսկերը։
Նման ծայրահեղ արտաքին ֆոնի պայմաններում Հայաստանի վառելիքային անվտանգությունը մեծապես կախված է ԵԱՏՄ շուկայի ճարտարապետությունից։ Ռուսաստանի ներքին վառելիքային շուկայի հաջող կայունացման մասին պաշտոնական հավաստիացումները ազդանշան են առ այն, որ մատակարարման շղթաները կգործեն անխափան: Անկախ հայկական ներկրողների համար ռուսական կայուն քվոտաներին հասանելիությունը կենսական նշանակություն ունի՝ տեղական ավտոլցակայաններում բենզինի, դիզելի և ավտոգազի մանրածախ գների ինֆլյացիոն թռիչքները զսպելու համար։