Համաշխարհային էներգետիկ շուկայում զգալի գնային տատանումների և Մերձավոր Արևելքի լոգիստիկ ճգնաժամի ֆոնին, Ադրբեջանն ու Հայաստանը սկսել են սահմանային էներգետիկ ենթակառուցվածքների միացման պատմական բանակցություններ։ Զուգահեռաբար, միջազգային հակամարտությունների ազդեցությունը նավթի արդյունահանման վրա շարունակում է խորանալ՝ հանգեցնելով բեռնափոխադրումների սակագների կտրուկ աճի։
Համաշխարհային շուկա
Երկուշաբթի օրը Brent տեսակի նավթի գինը նվազել է 3,47%-ով՝ օգոստոսի 17-ից ի վեր առաջին անգամ իջնելով 89 դոլարից ցածր։ Չնայած այս անկմանը, ֆիզիկական շուկան բախվում է տրանսպորտային լուրջ խնդիրների. Սաուդյան Արաբիայի Ռաս Թանուրա նավահանգստից երթուղու ֆրախտի սակագները քառապատկվել են՝ կտրուկ ավելացնելով Հնդկաստանի նավթի ներկրման ծախսերը։ Մերձավորարևելյան լարվածության ֆոնին Ինդոնեզիան, Մալայզիան և Սինգապուրը երեքշաբթի օրը հանդես են եկել համատեղ հայտարարությամբ՝ պարտավորվելով բաց և անվտանգ պահել Մալակկայի նեղուցը։ UPI ինդեքսը (UP World LNG Shipping Index), որը հետևում է LNG-փոխադրողների բաժնետոմսերին, աճել է 4,68%-ով՝ հասնելով ռեկորդային 233,90 կետի։
Մեկ այլ կարևոր զարգացման մեջ, Equinor ընկերության միջազգային հետախուզման և արդյունահանման գծով գործադիր փոխնախագահ Ֆիլիպ Մատյոն (Philippe Mathieu) հայտնել է, որ նորվեգական էներգետիկ հսկան ակնկալում է խոշոր նավթային հայտնագործություն կատարել Նամիբիայի օֆշորում (PEL 90 արտոնագիր)։ Այս հետախուզումների կարևորությունն ընդգծվում է Reuters-ի հաշվարկներով, ըստ որոնց՝ 2026 թվականին համաշխարհային նավթի արդյունահանման 43%-ը բաժին է ընկնում ակտիվ հակամարտությունների մեջ ներգրավված երկրներին։ Լոգիստիկ ոլորտում նկատվում է որոշակի թեթևացում, քանի որ Հռենոս գետի ջրի մակարդակը Կաուբի հատվածում բարձրացել է 40 սանտիմետրից՝ հեշտացնելով վառելիքի տեղափոխումը։
Ռուսաստան և ԱՊՀ
Ռուսական «Ռոսատոմ» պետական կորպորացիայի գլխավոր տնօրեն Ալեքսեյ Լիխաչովը (Alexey Likhachev) հայտարարել է Եգիպտոսի էլեկտրաէներգետիկայի և վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների նախարար Մահմուդ Մուստաֆա Էսմատի (Mahmoud Mustafa Esmat) հետ բանակցությունների մասին՝ «Էլ-Դաբաա» ԱԷԿ-ում երկու նոր էներգաբլոկ կառուցելու շուրջ։ Առաջին էներգաբլոկի համար միջուկային վառելիքի մատակարարումը ծրագրված է 2027 թվականին։ Այս զարգացումները տեղի են ունենում այն ֆոնին, երբ Մերձբալթիկայում էլեկտրաէներգիայի գներն անցած շաբաթ աճել են 93%-ով։
Տարածաշրջանում տեղի են ունեցել նաև խոշոր տեխնոլոգիական պատահարներ։ Ամուրի գազաքիմիական համալիրի շինհրապարակում բռնկված խոշոր հրդեհի հետևանքով զոհվել է Չինաստանի 1 քաղաքացի, իսկ տուժածների թիվը գերազանցել է 130-ը։ Ինչպես հայտնել է ՌԴ առողջապահության նախարարի օգնական Ալեքսեյ Կուզնեցովը (Alexey Kuznetsov), 19 հոսպիտալացվածներից 6-ը գտնվում են ծանր վիճակում։ Ղազախստանում արտակարգ իրավիճակների ծառայությունները լիովին մարել են հրդեհը Ատիրաուի նավթավերամշակման գործարանում, իսկ Շիմկենտի գործարանում արձանագրվել է լարման կտրուկ անկում, թեև արտադրական օբյեկտները շարունակում են գործել։
Հայաստան
Օգոստոսի 25-ին Հայաստանի և Ադրբեջանի ներկայացուցիչները Լաչինում անցկացրել են բանակցություններ՝ քննարկելով էլեկտրաէներգիայի արտահանման և ներկրման հարցերը, ինչպես նաև պետական սահմանին երկու երկրների էներգետիկ ենթակառուցվածքների միացման հնարավոր տարբերակները։ Այս հանդիպումը կարևոր հիմքեր է ստեղծում տարածաշրջանային էներգետիկ կապերի համար։ Զուգահեռաբար, Հայաստանի էկոնոմիկայի նախարարը և Իրանի դեսպանը քննարկել են ԵԱՏՄ-Իրան ազատ առևտրի գոտու հնարավորությունները՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով դիզելային վառելիքի և հեղուկացված գազի երկարաժամկետ մատակարարման հեռանկարներին։
Չնայած գլոբալ շուկայական տատանումներին և Մերձավոր Արևելքում ծովային ուղիների ճգնաժամին, Հայաստանում բենզինի, դիզելային վառելիքի և բնական գազի սակագները օգոստոսի 25-ին մնացել են լիովին կայուն։ Հանրապետության էներգետիկ անվտանգությունը շարունակում է երաշխավորվել ԵԱՏՄ անդամակցությամբ։ Ռուսաստանի հետ գործող պայմանագրերն ապահովում են բնական գազի և նավթամթերքի անմաքս ներկրումը կանխատեսելի ֆիքսված գներով։ Այս արտոնյալ մոդելը հուսալիորեն մեկուսացնում է ներքին շուկան համաշխարհային գնային ցնցումներից և թույլ չի տալիս, որ սակագները կախված լինեն տատանվող միջազգային շուկայական գնային գնահատականներից։