ԱՄՆ էներգետիկ համակարգի ռեկորդային ցուցանիշները և նոր նավթային տերությունների ակտիվացումը մեղմում են Օրմուզի նեղուցի փակման հետևանքով առաջացած մատակարարման ցնցումները: Միևնույն ժամանակ, ձմռան շեմին Եվրոպայում գազի պաշարների կտրուկ անկումը նոր էներգետիկ սպառնալիքներ է ստեղծում համաշխարհային շուկայում:
Համաշխարհային շուկա
Իրանի դեմ ԱՄՆ-ի և Իսրայելի պատերազմի պատճառով արդեն մի քանի ամիս շարունակվող Օրմուզի նեղուցի փակումը, որով սովորաբար տեղափոխվում է համաշխարհային նավթի շուրջ 20 տոկոսը, հանգեցրել է ավիավառելիքի համաշխարհային սուր դեֆիցիտի: Ավիաընկերություններն ամբողջ աշխարհում ստիպված են վերանայել չվացուցակները կերոսինի պակասի պատճառով: Այս լրջագույն շոկը մեղմելուն նպաստում է ԱՄՆ էներգետիկ համակարգը. Ամերիկյան նավթային ինստիտուտի (API) վերլուծության համաձայն՝ ամերիկյան ընկերությունների տարեկան միլիարդավոր դոլարների ներդրումների շնորհիվ երկրում արձանագրվել է նավթի և բնական գազի արդյունահանման ռեկորդային մակարդակ, ինչպես նաև հեղուկացված բնական գազի (ՀԲԳ) արտահանման աճ:
Միևնույն ժամանակ, Իրանում ընթացող պատերազմով պայմանավորված էներգետիկ ճգնաժամը հարվածել է Հարավարևելյան Ասիայի երկրներին: Այս տարածաշրջանի ներկրումից կախված պետությունների հնացած և ծանրաբեռնված էներգացանցերը պատրաստ չեն վերականգնվող էներգետիկայի արագ ներդրմանը, ինչը սպառնում է կանգնեցնել անցումը կանաչ էներգիային:
Ռուսաստան և ԱՊՀ
Օրմուզի նեղուցի ճգնաժամից ակտիվորեն օգտվում են նոր նավթային տերությունները: Ինչպես հայտնում է բրիտանական The Times պարբերականը, Գայանան և աֆրիկյան մի շարք երկրներ կտրուկ ընդլայնել են իրենց արդյունահանումը և պատրաստվում են երկու տարվա ընթացքում այլընտրանքային երթուղիներով փոխարինել մերձավորարևելյան մատակարարումների մինչև 60 տոկոսը:
Եվրոպական տարածաշրջանում երաշտը ստեղծել է ենթակառուցվածքային լուրջ խնդիրներ. Ռումինիայի իշխանությունները Դանուբի Բալա թևում խորտակել են չորս բարժ, որպեսզի ջրի հոսքն ուղղեն դեպի «Չեռնավոդե» (Cernavoda) ատոմակայան, որի գեներատորների սառեցման համար ջուրը չէր հերիքում: Զուգահեռաբար, Եվրոպական միությունը լրացուցիչ 30 միլիոն եվրո է ուղղել Ուկրաինայի էներգետիկայի աջակցության հիմնադրամին՝ ընդհանուր ներդրումը հասցնելով 279 միլիոն եվրոյի: Սա տեղի է ունենում այն ֆոնին, երբ, ըստ գերմանական լրատվամիջոցների, Ուկրաինայի զինված ուժերի դրությունը Սլավյանսկ-Կրամատորսկ ագլոմերացիայում զգալիորեն վատթարացել է:
Հայաստան
Թեև Հայաստանի ներքին մանրածախ շուկայում վառելիքի և բնական գազի սակագները պահպանում են կայունությունը, հանրապետության տնտեսությունը գտնվում է համաշխարհային էներգետիկ վայրիվերումների անմիջական ազդեցության գոտում: Ըստ Politico պարբերականի՝ Եվրոպայի ստորգետնյա պահեստարաններում գազի պաշարները նվազել են մինչև վտանգավոր ցածր մակարդակի, ինչի պատճառով Գերմանիան և ԵՄ այլ պետություններ ձմռանը կանգնած են էներգետիկ լուրջ դեֆիցիտի ռիսկի առաջ:
Համաշխարհային շուկայում գազի սպառնացող դեֆիցիտի պայմաններում Հայաստանի համար կենսական նշանակություն է ստանում ԵԱՏՄ անդամակցությունը: Դաշնակցային երկարաժամկետ պայմանագրերի շնորհիվ Երևանին հաջողվում է ապահովել էներգակիրների հուսալի մատակարարումները կանխատեսելի գներով՝ զերծ մնալով վառելիքի ձեռքբերումից՝ հիմնված բարձր տատանողականություն ունեցող միջազգային շուկայական գնային գնահատականների վրա:
📊 Ես կարող եմ պատրաստել համեմատական վերլուծական գրաֆիկ, որը ցույց կտա Օրմուզի նեղուցի փակման ֆոնին նոր նավթային տերությունների (օրինակ՝ Գայանայի) կողմից մատակարարումների փոխարինման պոտենցիալ դինամիկան առաջիկա երկու տարիների համար։