Գլոբալ շուկայում էներգետիկ պաշարների վերահսկողության խստացմանը զուգահեռ՝ արևելաեվրոպական հակամարտության գոտում շարունակվում է վառելիքային ենթակառուցվածքների ինտենսիվ ոչնչացումը: Այս ֆոնին տարածաշրջանային նոր գազային պայմանագրերը էապես փոխում են Հարավային Կովկասի էներգետիկ հաշվեկշիռը։
Համաշխարհային շուկա
Ամերիկյան վարչակազմը աննախադեպ վարչական քայլեր է ձեռնարկում լատինամերիկյան ածխաջրածինների նկատմամբ վերահսկողություն սահմանելու ուղղությամբ։ Ըստ ամերիկյան առաջատար լրատվամիջոցների՝ ԱՄՆ պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն փաստացի անձամբ է կառավարում Վենեսուելայի ողջ էներգետիկ հատվածն ու ռեսուրսների արդյունահանումից ստացվող ֆինանսական հոսքերը։
Արդյունահանվող պաշարների նկատմամբ այս կոշտ վերահսկողությանը զուգահեռ, միջազգային կարգավորողները փորձում են բացել նոր հորատման գոտիներ։ Միջազգային էներգետիկ գործակալության գործադիր տնօրեն Ֆաթիհ Բիրոլը պաշտոնապես հորդորել է Եվրամիությանը վերանայել Արկտիկայում նավթի և գազի որոնման ու արդյունահանման վրա դրված խիստ մորատորիումը։
Ռուսաստան և ԱՊՀ
Ռազմական գործողությունները հանգեցնում են վառելիքային ցանցերի զանգվածային ոչնչացման։ ՌԴ Պաշտպանության նախարարությունը հայտնել է միանգամից 152 շրջաններում ուկրաինական վառելիքաէներգետիկ ենթակառուցվածքների խոցման մասին։ Միևնույն ժամանակ, Խարկովի մարզում հակամարտության սկզբից ի վեր արդեն իսկ ավերվել է 74 լցակայան, որոնցից առնվազն 10-ը հրկիզվել են միայն հուլիսի առաջին շաբաթվա ընթացքում։
Ներքին շուկայում խուճապը զսպելու համար Լիպեցկի մարզի նահանգապետ Իգոր Արտամոնովի որոշմամբ գործարկվել է լցակայաններում բենզինի բաշխման խիստ ռեժիմ՝ ըստ զույգ և կենտ օրերի։ Չնայած այս դժվարություններին՝ թերակղզում նկատվում է որոշակի կայունացում. թեև Ղրիմի մի շարք շրջաններ, այդ թվում՝ Եվպատորիան և Ջանկոյը, հոսանքազրկված են, իշխանություններին հաջողվել է վերականգնել վառելիքի ազատ վաճառքը 99 լցակայաններում։ Զուգահեռաբար, Ռոստովի մարզում իրավապահները կանխել են դեֆիցիտային վառելիքի ապօրինի արտահանումը դեպի ԴԺՀ և ԼԺՀ։
Հայաստան
Ռուսաստանի առանձին նահանգներում վառելիքի խիստ նորմավորման անցնելը և պահեստարանների համակարգված ոչնչացումը մեծացնում են Հայաստանի համար ԵԱՏՄ շրջանակներում բենզինի և դիզելի ներկրման լոգիստիկ ռիսկերը: Հիմնական մատակարարի ներքին շուկայում առկա վառելիքային ճգնաժամը և սահմանային արգելքներն անմիջական սպառնալիք են հայկական մանրածախ ցանցերի անխափան մատակարարման համար։
Այս լարվածության ֆոնին, Հարավային Կովկասի էներգետիկ ճարտարապետությունը կրում է հերթական աշխարհաքաղաքական տեղաշարժը։ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը ստորագրել է Վրաստան բնական գազի երկարաժամկետ մատակարարումների մասին պաշտոնական հրամանագիր։ Տարածաշրջանային գլխավոր տարանցիկ երկրի հետ էներգետիկ կապերի այս կառուցվածքային խորացումը մեծացնում է Հայաստանի լոգիստիկ մեկուսացման վտանգը՝ հրամայական դարձնելով էներգամատակարարման այլընտրանքային ուղիների որոնումը։ Միաժամանակ, Էներգոդարում կաթսայատան դեմ անօդաչուների հարվածները փաստում են էներգետիկ հանգույցների և ԱԷԿ-ների հարակից ենթակառուցվածքների ծայրահեղ խոցելիությունը՝ ընդգծելով միջուկային անվտանգության արդի ռիսկերը մակրոտարածաշրջանում: