2026 թվականի հունիսի առաջին շաբաթվա ընթացքում էներգակիրների համաշխարհային շուկաները բախվեցին ծայրահեղ տատանումների, երբ Մերձավոր Արևելքում հակամարտության 100-րդ օրը նշանավորվեց Իսրայելի և Լիբանանի միջև հրադադարի փխրուն առաջընթացով և ռազմավարական ենթակառուցվածքների վրա նոր հարձակումներով։ Չնայած շաբաթավերջին գների որոշակի նվազմանը, Հորմուզի նեղուցի շարունակական շրջափակումը և համաշխարհային պաշարների արագ սպառումը պահպանում են երկարատև ինֆլյացիոն ցնցման վտանգը։
Շաբաթվա առաջին կեսին նավթի գները կտրուկ աճեցին՝ հասնելով տեղային գագաթնակետին չորեքշաբթի՝ հունիսի 3-ին, երբ Իրանը հրթիռային հարված հասցրեց Քուվեյթի միջազգային օդանավակայանին։ Այդ օրը միջազգային շուկայական գնային գնահատականները արձանագրեցին Brent տեսակի նավթի 1,9% աճ՝ հասնելով բարելի դիմաց 97,81 դոլարի, իսկ ամերիկյան WTI-ն թանկացավ 2,4%-ով՝ կազմելով 96,02 դոլար։ Սակայն արդեն հինգշաբթի, հունիսի 4-ին, Վաշինգտոնի միջնորդությամբ ձեռք բերված իսրայելա-լիբանանյան հրադադարի լուրերի ֆոնին գները նվազեցին. Brent-ը իջավ մինչև 95,03 դոլար, իսկ WTI-ն՝ 92,79 դոլար։ Ուրբաթ օրը՝ հունիսի 5-ին, անկումը շարունակվեց. WTI-ն կազմեց բարելի դիմաց 90,54 դոլար։ ԱՄՆ-ում բենզինի մանրածախ գինը շաբաթվա վերջին կազմեց միջինը 4,22 դոլար մեկ գալոնի դիմաց, ինչը 43%-ով գերազանցում է պատերազմի մեկնարկի ցուցանիշը։
Աշխարհաքաղաքական լարվածությունը շարունակում է թիրախավորել առանցքային նավթային հանգույցները։ Չորեքշաբթի օրը ուկրաինական անօդաչու սարքերը հարձակվեցին Սանկտ Պետերբուրգի նավթային տերմինալի վրա՝ ցուցադրելով ռուսական արտահանման ուղիների խոցելիությունը հենց քաղաքի տարեկան տնտեսական համաժողովի բացման օրը։ Trafigura-ի գլխավոր տնտեսագետ Սաադ Ռահիմը հայտարարել է, որ շուկան գտնվում է «բեկումնային կետում». ապրիլին և մայիսին համաշխարհային կոմերցիոն պաշարները կրճատվել են ավելի քան 100 միլիոն բարելով, իսկ պատերազմի հետևանքով արդյունահանման ընդհանուր կորուստը գնահատվում է օրական 14 միլիոն բարել։ Ի պատասխան այս ռիսկերի, Kuwait Petroleum Corp.-ի միջազգային մարքեթինգի տնօրեն շեյխ Խալեդ Ահմադ ալ-Սաբահը հաստատել է, որ Ծոցի երկրները բանակցություններ են վարում Հորմուզի նեղուցը շրջանցող նոր խողովակաշարեր կառուցելու շուրջ։
Շաբաթվա ընթացքում էներգետիկ ավելի մեծ ճգնաժամից խուսափելու հիմնական գործոնը դարձավ Չինաստանի կողմից ներմուծման պահանջարկի կտրուկ անկումը։ Morgan Stanley-ի տվյալներով՝ Չինաստան ծովային ճանապարհով նավթի մատակարարումները նվազել են մինչև օրական 7,5 միլիոն բարել՝ նախորդ տարվա 13 միլիոնի դիմաց։ Vitol-ի ղեկավար կազմի անդամ Թոմ Բեյքերը նշել է, որ Պեկինը անցել է կուտակված կոմերցիոն պաշարների ակտիվ օգտագործմանը, ինչը ժամանակավորապես «վահանել» է համաշխարհային շուկան դեֆիցիտից։ Միաժամանակ, Չինաստանը գրեթե դադարեցրել է սեփական դիզելային և ավիացիոն վառելիքի արտահանումը՝ ապրիլին արձանագրելով տասնամյակի նվազագույն ցուցանիշը՝ օրական 300 000 բարել։
Գլոբալ տնտեսական կանխատեսումները մնում են զուսպ. ՏՀԶԿ-ն նախազգուշացրել է, որ համաշխարհային ՀՆԱ-ի աճը այս տարի կդանդաղի մինչև 2,8%։ Հատկապես ծանր է վիճակը Ասիայի ներմուծումից կախված երկրներում. Քուվեյթից մատակարարումների դադարեցման պատճառով Վիետնամն ու Հնդկաստանը ստիպված են չափաբաժնավորել էներգիայի սպառումը և վերադառնալ ածխային արտադրությանը։ RBC Capital Markets-ի վերլուծաբանները շեշտում են, որ նույնիսկ Հորմուզի նեղուցի վերաբացման դեպքում լոգիստիկ շղթաների վերականգնումը կտևի ամիսներ, քանի որ նավատերերը կպահանջեն բարձր ապահովագրական վճարներ նախկինում ականապատված ջրեր վերադառնալու համար։
Նայելով առաջ՝ շուկայի մասնակիցները զգուշավոր են ամառային պիկ պահանջարկի սեզոնին ընդառաջ, երբ վառելիքի պաշարների հետագա նվազումը կարող է հանգեցնել գների նոր թռիչքի։ Trafigura-ի գործադիր տնօրեն Ռիչարդ Հոլթումի կարծիքով՝ վերջին ամիսներին կուտակված աշխարհաքաղաքական և տնտեսական ճնշումները կարճ ժամկետում չեն չեզոքանա։ Հետևաբար, Լիբանանում հրադադարի կայունությունը և ԱՄՆ–Իրան բանակցությունների ելքը կդառնան վճռորոշ գործոններ՝ կանխելու էներգետիկ շուկայի հնարավոր երկրորդ ցնցումը։