ԱՄՆ-Իրան բախումները պայթեցնում են վառելիքի համաշխարհային շուկան

ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև վեց ամիս շարունակվող պատերազմի նոր սրացումը համաշխարհային էներգետիկ շուկաները գցել է խորը ճգնաժամի մեջ՝ հարվածի ծանրությունը հում նավթից տեղափոխելով վերամշակված վառելիքի և բնական գազի կատաստրոֆիկ դեֆիցիտի վրա։ Մինչ հումքի գները դեռ որոշակիորեն զսպվում են Չինաստանի ռազմավարական պահուստների հաշվին, պատրաստի վառելիքի և եվրոպական բնական գազի սակագները պատմական ռեկորդներ են սահմանում՝ խթանելով համաշխարհային գնաճը ԱՄՆ-ի առաջիկա ընտրություններից առաջ։ Վաշինգտոնի փորձերը՝ կայունացնելու մատակարարումները Վենեսուելայի հետ սենսացիոն գործարքների միջոցով, բախվում են ոլորտի վերլուծաբանների կասկածամտությանը, մինչդեռ եվրոպական երկրները պատրաստվում են ձմեռային ճգնաժամին պատմության մեջ ամենացածր գազի պաշարներով։

Աշխարհաքաղաքական սրացումը և Հորմուզի նեղուցի ճգնաժամը

Միացյալ Նահանգների և Իրանի միջև կես տարի շարունակվող ռազմական հակամարտությունը թևակոխել է լարվածության նոր փուլ, ինչը կտրուկ վատթարացրել է էներգետիկ անվտանգությունը համաշխարհային կարևորագույն ծովային անցումներում: Իրադրությունը կտրուկ սրվեց այն բանից հետո, երբ Թեհրանը հրթիռային հարվածներ հասցրեց Հորդանանում գտնվող ամերիկյան ռազմական օբյեկտներին՝ ի պատասխան Հորմուզի նեղուցում գտնվող Լարակ կղզուն ամերիկյան ուժերի հասցրած հարվածի: Այս ուղղակի բախումը վերջ դրեց շուրջ մեկ ամիս տևած հարաբերական անդորրին, ինչից հետո ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը (Donald Trump) հանդես եկավ կոշտ նախազգուշացումներով՝ խոստանալով «ուժգին հարված հասցնել» Իրանին, եթե հարձակումները շարունակվեն: Չնայած ամերիկյան ռազմական ներկայությանը և Իրանի նավթային արտահանումը դեպի Չինաստան խեղդելու փորձերին, նեղուցով նավարկությունը մնում է ծայրահեղ վտանգավոր:

Այնուամենայնիվ, էսկալացիայի պայմաններում որոշակի ծավալի նավթ շարունակում է դուրս գալ Պարսից ծոցից՝ զինված ուղեկցության ներքո: ԱՄՆ էներգետիկայի նախարար Քրիս Ռայթը (Chris Wright) հաստատել է, որ օգոստոսի 31-ին Հորմուզի նեղուցով տեղափոխվել է ավելի քան 17 միլիոն բարրել նավթ, ինչը հակամարտության սկզբից ի վեր գրանցված ամենաբարձր օրական ցուցանիշն է: Սակայն նավերի տեղաշարժին հետևող TankerTrackers.com անկախ ընկերության վերլուծաբանները նշում են, որ վերջին 28 օրերի ընթացքում նեղուցով օրական միջին արտահանումը կազմել է ընդամենը 5 միլիոն բարրել հում նավթ: Մնացած ծավալները՝ շուրջ 2,5 միլիոն բարրել օրական, տեղափոխվել են Օմանի ծոցի տերմինալների միջոցով՝ շրջանցելով վտանգավոր նեղուցը։ Այս անհանգիստ ֆոնին համաշխարհային էտալոնային Brent տեսակի նավթի գինը բարձրացել է՝ տատանվելով մեկ բարրելի դիմաց 95 դոլարի սահմաններում, իսկ ամերիկյան WTI տեսակի նավթի գինը գերազանցել է 91,48 դոլարը:

Դիզելային ռելլի և կրեկ-սփրեդի աննախադեպ «մկրատը»

Մինչ հում նավթի գները համեմատաբար կայուն են, պատրաստի վառելիքի շուկան իսկական աղետ է ապրում: ԱՄՆ-ում դիզելային վառելիքի մանրածախ միջին գինը հասել է պատմական ռեկորդային՝ 5,85 դոլար մեկ գալոնի դիմաց ցուցանիշին՝ գերազանցելով 2022 թվականի ճգնաժամային պիկը, երբ Ռուսաստանի Ուկրաինա ներխուժումից հետո գինը կազմել էր 5,82 դոլար: Ամերիկյան ավտոմոբիլային ասոցիացիայի (AAA) համաձայն՝ ընդամենը մեկ տարի առաջ դիզելի գինը կազմում էր միջինը 3,71 դոլար, ինչը նշանակում է ավելի քան 55% աճ: Զուգահեռաբար, բենզինի գները ԱՄՆ-ում հասել են ամառվա վերջի համար աննախադեպ՝ 4,15 դոլար մեկ գալոնի դիմաց ցուցանիշին, ինչը 95 ցենտով բարձր է նախորդ տարվա համապատասխան ժամանակահատվածից։ Այս թանկացումները ծանր հարված են հասցնում տրանսպորտային և գյուղատնտեսական ոլորտներին. ԱՄՆ գյուղդեպարտամենտը (USDA) զգուշացրել է, որ ֆերմերների եկամուտներն այս տարի իրական արտահայտությամբ կնվազեն 2,5%-ով՝ վառելիքի ծախսերի գրեթե 30% աճի պատճառով:

Այս ճգնաժամի հիմքում ընկած է նավթավերամշակման սահմանային շահույթի՝ կրեկ-սփրեդի (crack spread) աննախադեպ ընդլայնումը, որն արտացոլում է հում նավթի և պատրաստի վառելիքի գների տարբերությունը: Ըստ Argus Media գործակալության կողմից ներկայացված միջազգային շուկայական գնային գնահատականների՝ Եվրոպայում դիզելային վառելիքի կրեկ-սփրեդը պատմության մեջ առաջին անգամ գերազանցել է հոգեբանական 100 դոլար մեկ բարրելի դիմաց շեմը: Հարավային Եվրոպա դիզելի մատակարարման պրեմիումը Brent նավթի նկատմամբ հասել է ռեկորդային՝ 104,08 դոլարի, իսկ Հյուսիսային Եվրոպայում՝ 99,66 դոլարի, նախքան չնչին նվազումը համապատասխանաբար 100,79 դոլարի և 96,53 դոլարի սահմաններում։ Սա մեծածախ դիզելի գինը հասցրել է աստղաբաշխական 198,73 դոլարի մեկ բարրելի դիմաց Հարավային Եվրոպայում (իսկ Հյուսիսային Եվրոպայում՝ 194,47 դոլարի): Energy Aspects խորհրդատվական ընկերության հիմնադիր Ամրիտա Սենը (Amrita Sen) նշել է, որ շուկայի հավասարակշռման միակ ճանապարհը մնում է «գներով թելադրված պահանջարկի ոչնչացումը», քանի որ պահեստարանների պաշարները սրընթաց սպառվում են:

Գլոբալ շուկայից ներկայումս բացակայում է օրական 1,3-ից մինչև 1,4 միլիոն բարրել դիզելային վառելիք, ինչը կազմում է համաշխարհային առևտրի 15-ից 20 տոկոսը: Wood Mackenzie ընկերության վերամշակման գծով ավագ փոխնախագահ Ալան Գելդերը (Alan Gelder) նախազգուշացնում է, որ դիզելի համաշխարհային առաջարկը չի համապատասխանում պահանջարկին, իսկ պաշարները գտնվում են պատմական նվազագույն մակարդակներում: Դեֆիցիտն էլ ավելի է սրվում Ռուսաստանի կողմից դիզելի արտահանման արգելքի երկարաձգման պատճառով, որը սահմանվել է մինչև սեպտեմբերի 30-ը:

Սպիտակ տան վերամշակման պարադոքսը և մէյջորների դիմադրությունը

ԱՄՆ առաջիկա միջանկյալ ընտրություններից առաջ վառելիքի գների սրընթաց աճը կանխելու հուսահատ փորձերում նախագահ Դոնալդ Թրամփը երեքշաբթի օրը Սպիտակ տանը արտակարգ հանդիպում անցկացրեց ամերիկյան առաջատար նավթավերամշակող ընկերությունների ղեկավարների հետ, այդ թվում՝ Chevron, Valero Energy, Marathon Petroleum և PBF Energy ընկերությունների ներկայացուցիչների մասնակցությամբ։ Ուշագրավ է, որ ոլորտի հսկա ExxonMobil-ը հրաժարվեց ներկայացուցիչ ուղարկել այս հանդիպմանը։ Թրամփը կոչ արեց ընկերություններին ներդրումներ կատարել ԱՄՆ-ի տարածքում նոր նավթավերամշակման գործարանների (ՆՎԳ) կառուցման մեջ: Սակայն օպերատորները կտրականապես հրաժարվում են գնալ այդ քայլին, չնայած նրան, որ գործող ՆՎԳ-ների շահագործումը հասել է աննախադեպ եկամտաբերության. միայն 2026 թվականի երկրորդ եռամսյակում ԱՄՆ վեց խոշորագույն վերամշակող ընկերությունները վաստակել են համատեղ 24,7 միլիարդ դոլար շահույթ, ինչը գրեթե հինգ անգամ գերազանցում է նախորդ տարվա ցուցանիշը:

Նոր գործարաններ չկառուցելու դիրքորոշումը պայմանավորված է երկարաժամկետ տնտեսական հաշվարկներով։ ԱՄՆ-ում խոշոր ՆՎԳ չի կառուցվել 1977 թվականից ի վեր, իսկ գործող գործարանների թիվը 1982 թվականի համեմատ կրճատվել է 128-ով: Novi Labs տվյալների վերլուծական ընկերության զտված վառելիքի մարքեթինգի գծով տնօրեն Ջոն Օուերսը (John Auers) նշում է, որ էլեկտրամոբիլների տարածման պատճառով ներդրողները ակնկալում են բենզինի պահանջարկի անկում: «Ո՞վ կցանկանա միլիարդավոր դոլարներ ներդնել մի օբյեկտի մեջ, որի արտադրանքի պահանջարկը կսկսի նվազել հենց այն գործարկելու պահին»,— պարզաբանում է վերլուծաբանը: Ներկայումս ամերիկյան գործարաններն աշխատում են իրենց հզորությունների 97%-ով՝ ութ տարվա առավելագույն ցուցանիշով: ExxonMobil-ի գործադիր տնօրեն Դարրեն Վուդսը (Darren Woods) զգուշացրել է, որ նման գերծանրաբեռնված աշխատանքը երկարաժամկետ կտրվածքով տեխնոլոգիապես անհնար է պահպանել:

Նոր գործարաններ հիմնելու փոխարեն ընկերությունները վերակառուցում են գոյություն ունեցող հզորությունները՝ բենզինի փոխարեն ավելի շատ դիզել և նավթաքիմիական հումք արտադրելու համար։ Այսպիսով, ExxonMobil-ը մտադիր է մինչև 2028 թվականը ներդնել շուրջ 2 միլիարդ դոլար Տեխասի Բեյթաուն (Baytown) քաղաքում գտնվող իր գործարանի արդիականացման համար, իսկ Chevron-ը համանման նախագիծ է իրականացնում Միսիսիպիի Պասկագուլա (Pascagoula) ՆՎԳ-ում, մինչդեռ ընկերության գործադիր տնօրեն Մայք Վիրթը (Mike Wirth) հայտարարել է, որ ընկերության առաջնահերթությունը կմնա նավթի արդյունահանումը (upstream), որն ապահովում է ավելի կայուն շահույթ:

Թրամփի վենեսուելական գամբիտը և Պենտագոնի նավթային գործարքը

Ծանր նավթի այլընտրանքային աղբյուրներ գտնելու հուսահատ քայլերում Դոնալդ Թրամփի վարչակազմը հայտարարեց էներգետիկ պատմության մեջ ամենաարտասովոր և վիճահարույց գործարքի մասին: Սպիտակ տունը համագործակցության համաձայնագիր է ստորագրել Բարբադոսում գրանցված North American Blue Energy Partners (NABEP) ընկերության հետ, որը վերահսկվում է վենեսուելացի սկանդալային գործարար Ալեխանդրո Բետանկուր Լոպեսի (Alejandro Betancourt Lopez, հայտնի է նաև որպես Ալեխանդրո Բետանկուր՝ Alejandro Betancourt) կողմից: Գործարքի համաձայն՝ NABEP-ին կտրվեն 17 ռազմավարական նավթահանքերի շահագործման 100-ամյա կոնցեսիոն իրավունքներ, որոնց պաշարները գնահատվում են 65 միլիարդ բարրել (Վենեսուելայի ընդհանուր ապացուցված պաշարների մոտ մեկ հինգերորդը): Փոխարենը, ԱՄՆ կառավարությունը՝ ի դեմս Պենտագոնի Ռազմավարական կապիտալի գրասենյակի (Office of Strategic Capital), որը վերահսկվում է Թրամփի նշանակած Սթիվեն Ա. Ֆայնբերգի (Stephen A. Feinberg) կողմից, ձեռք կբերի 35% պասիվ բաժնեմաս NABEP-ի մայր ընկերությունում՝ առանց ամերիկյան հարկատուների միջոցների ուղղակի ծախսման, և կստանա արտոնյալ իրավունք՝ գնելու արտադրանքի 20%-ը արտադրության ինքնարժեքով։

ԱՄՆ պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն (Marco Rubio) և էներգետիկայի նախարար Քրիս Ռայթը պաշտպանել են այս գործարքը՝ նշելով, որ այն թույլ կտա ամերիկյան ՆՎԳ-ներին ապահովել էժան ծանր նավթով և դուրս մղել ռուսական ու չինական ազդեցությունը տարածաշրջանից: Վենեսուելայի ժամանակավոր նախագահ Դելսի Ռոդրիգեսը (Delcy Rodríguez), ով իշխանության է եկել հունվարին ամերիկյան ուժերի կողմից Նիկոլաս Մադուրոյի ձերբակալությունից հետո, աջակցել է նախագծին՝ կանխատեսելով ավելի քան 100 միլիարդ դոլարի ներդրումներ և 209 միլիարդ դոլարի հարկային ու ռոյալթիի եկամուտներ երկրի բյուջեի համար: Սակայն Վենեսուելայի էներգետիկայի նախկին նախարար Ռաֆայել Ռամիրեսը (Rafael Ramírez) այն անվանել է «նեոգաղութատիրական» և «գրոտեսկային» համաձայնագիր, որը կնքվել է գաղտնիության պայմաններում՝ հարվածելով երկրի ինքնիշխանությանը։

Միաժամանակ, Chevron-ը հայտարարել է սեփական 7 միլիարդ դոլարի ներդրումային ծրագրի մասին՝ նպատակ ունենալով առաջիկա հնգամյակում կրկնապատկել իր արդյունահանումը Վենեսուելայում՝ հասցնելով այն օրական 600,000 բարրելի (ներկայիս 280,000-300,000 բարրել օրական ցուցանիշից): Իտալական Eni ընկերությունը նույնպես պայմանագիր է կնքել Օրինոկոյի ավազանում գտնվող Junín-5 հանքավայրի զարգացման համար, որտեղ նախատեսում է ներդնել տարեկան 1,5 միլիարդ դոլար՝ արդյունահանումը ներկայիս 12,000 բարրել օրականից հասցնելով 400,000 բարրել օրականի: Այնուամենայնիվ, Ռայսի համալսարանի Բեյքերի ինստիտուտի (Baker Institute) նավթային փորձագետ Ֆրանսիսկո Մոնալդին (Francisco Monaldi) նախազգուշացնում է, որ Վենեսուելայի քայքայված ենթակառուցվածքների պատճառով այս նախագծերը որևէ էական ազդեցություն չեն ունենա համաշխարհային շուկայի վրա առաջիկա 12-18 ամիսների ընթացքում:

Ձմեռային տագնապ եվրոպական գազի շուկայում

Եվրոպայում նույնպես իրավիճակը ծայրահեղ լարված է, քանի որ մայրցամաքը ձմռանն է մոտենում բնական գազի պատմական նվազագույն պաշարներով: Ըստ Aggregated Gas Storage Inventory (AGSI) տվյալների բազայի՝ ԵՄ գազապահեստարանները լցված են ընդամենը 65,6%-ով (կամ շուրջ 65%-ով օգոստոսի վերջին շաբաթվա դրությամբ), ինչը վերջին 13-15 տարիների ամենացածր ցուցանիշն է այս ժամանակահատվածի համար: Եվրոպական գնորդները ամռանը հետաձգում էին գազի գնումները՝ հուսալով, որ Մերձավոր Արևելքի հակամարտությունը արագ կավարտվի և կատարական հսկա Qatar Energy-ն կվերսկսի լիարժեք մատակարարումները Հորմուզի նեղուցով: Սակայն պատերազմի երկարաձգումը ստիպեց, որ հոլանդական TTF հաբում գազի սակագները կրկնապատկվեն այս տարի՝ անցած շաբաթ գերազանցելով մեկ մեգավատտ-ժամի դիմաց 75 եվրոն (մոտ 82 դոլար):

Կատարի հեղուկացված բնական գազի (ՀԲԳ) հոսքերը լրջորեն խաթարվել են։ Kpler վերլուծական ընկերության տվյալները ցույց են տալիս, որ Ռաս Լաֆան թերմինալի 14 արտադրական հոսքագծերից ներկայումս գործում են միայն 6-ը: Shell ընկերության գործադիր տնօրեն Վաել Սավանը (Wael Sawan), որի ընկերությունը տիրապետում է կատարական արտադրության 30% բաժնեմասին, նշել է, որ նոր հզորությունների ընդլայնման ծրագրերը սառեցվել են ծոցում պարբերական փոխհրաձգությունների պատճառով: Ժամանակն արագ սպառվում է, իսկ MET ընկերության գործադիր տնօրեն Հյուբերտ Վիգեվենոն (Huibert Vigeveno) ընդգծում է, որ գազի ներարկումը պահեստարաններ սահմանափակված է տեխնիկական արագությամբ, և Գերմանիան ու Նիդերլանդները չեն կարողանա հասնել իրենց ազգային նպատակային ցուցանիշներին (համապատասխանաբար 70% և 80%): Սա ստիպել է Նիդերլանդների կառավարությանը աննախադեպ քայլի դիմել՝ հատկացնելով 1 միլիարդ եվրոյի սուբսիդիա պետական Energie Beheer Nederland (EBN) ընկերությանը՝ արտակարգ գնումներ կատարելու համար։

Միակ փրկությունը կարող է լինել բնության կողմից։ Օդերևութաբանները հաստատել են Սուպեր Էլ Նինյո (Super El Niño) հզոր կլիմայական երևույթի ժամանումը, որը, ըստ Համաշխարհային օդերևութաբանական կազմակերպության (WMO), մեծ հավանականությամբ կբերի անոմալ տաք և մեղմ ձմեռ Եվրոպայում՝ զգալիորեն նվազեցնելով ջեռուցման պահանջարկը: Այնուամենայնիվ, Կոլումբիայի համալսարանի Գլոբալ էներգետիկ քաղաքականության կենտրոնի վերլուծաբան Անն-Սոֆի Կորբոն (Anne-Sophie Corbeau) զգուշացնում է, որ ցանկացած անսպասելի լրացուցիչ ցնցում, օրինակ՝ հանկարծակի ցրտահարությունը կամ քամու էներգիայի գեներացիայի անկումը, կարող է անմիջապես սպառել Եվրոպայի բարակ էներգետիկ բուֆերը:

Ուկրաինական անօդաչուների արշավը և ռուսական վառելիքի դեֆիցիտը

Համաշխարհային շուկայի վրա լուրջ ճնշման մյուս գործոնը դարձել է Ուկրաինայի կողմից իրականացվող անօդաչու թռչող սարքերի (ԱԹՍ) հարձակումների հաջող արշավը ռուսական նավթավերամշակման և լոգիստիկ ենթակառուցվածքների դեմ: Օգոստոսի ընթացքում տասնյակ խոշոր ռուսական ՆՎԳ-ներ և վառելիքի պահեստներ ենթարկվել են կործանարար հարվածների, ինչի պատճառով Ռուսաստանի ավտոլցակայանների շուրջ 70%-ը բախվել է բենզինի և դիզելի սուր դեֆիցիտի: Մոսկվան ստիպված է եղել թույլատրել ցածրորակ վառելիքի վաճառքը երկրի ներսում և երկարաձգել դիզելի արտահանման արգելքը: Այս զարգացումը հանգեցրել է ԱՄՆ ֆինանսների նախարար Սքոթ Բեսենթի (Scott Bessent) անսպասելի քննադատությանը Կիևի հասցեին: Նախարարը Fox News-ով հայտարարել է, որ ուկրաինական հարվածները ռուսական ՆՎԳ-ներին «ստեղծում են գների բարձրացման ճնշում համաշխարհային շուկայում» և բարդացնում են Սպիտակ տան պայքարը ներքին գնաճի դեմ:

Բեսենթի հայտարարությունը կատաղի դիմադրության է բախվել Ուկրաինայում և եվրոպական մայրաքաղաքներում։ Ուկրաինայի ներքին գործերի նախարարի նախկին խորհրդական Անտոն Գերաշչենկոն (Anton Gerashchenko) հայտարարել է, որ նավթի բարձր գների հիմնական պատճառը ԱՄՆ-ի կողմից Իրանում հրահրված պատերազմն է, այլ ոչ թե Ուկրաինայի օրինական պաշտպանական գործողությունները ռուսական ռազմական մեքենայի դեմ։ Միևնույն ժամանակ, էներգետիկ գների աճը խորացնում է մակրոտնտեսական խնդիրները Եվրոպայում։ Եվրոգոտում սպառողական գների գնաճը օգոստոսին արագացել է մինչև 3,3%՝ էներգակիրների գների 14,3% սրընթաց աճի պատճառով: Ֆինլանդիայի կենտրոնական բանկի նախագահ և Եվրոպական կենտրոնական բանկի (ECB) կառավարման խորհրդի անդամ Օլլի Ռենը (Olli Rehn) հանդես է եկել հայտարարությամբ՝ նշելով, որ Եվրոպա պետք է պատրաստվի Մերձավոր Արևելքում երկարատև հակամարտությանը, ինչը ամրապնդում է սեպտեմբերի 10-ի նիստում բազային դրույքաչափը մինչև 2.5 տոկոս բարձրացնելու ակնկալիքները:

ԱՄՆ-ում նույնպես աճում են փոխառության ծախսերը։ Դաշնային պահուստային համակարգի նոր նախագահ Քևին Ուորշի (Kevin Warsh) կոշտ հայտարարություններից հետո ԱՄՆ 10-ամյա պետական պարտատոմսերի եկամտաբերությունը բարձրացել է մինչև 4,818 տոկոս (իսկ 2-ամյա պարտատոմսերինը՝ 4,379 տոկոս): Սա տեղի է ունենում այն ֆոնին, երբ երկրի պետական պարտքն առաջին անգամ գերազանցել է 40 տրիլիարդ դոլարը (ՀՆԱ-ի 120%-ը)՝ այս տարի աճելով ավելի քան 2 տրիլիարդ դոլարով։

Պեկինի էներգետիկ վահանը և համաշխարհային գների զսպումը

Այս համաշխարհային էներգետիկ փոթորկի ֆոնին Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունը ցուցադրեց տնտեսական զարմանալի դիմակայունություն։ Լինելով հում նավթի աշխարհի խոշորագույն ներկրողը (կախվածությունը ներմուծումից գերազանցում է 70%-ը) և Պարսից ծոցի մատակարարումներից չափազանց կախված լինելով՝ Չինաստանը պետք է դառնար Հորմուզի նեղուցի փակման գլխավոր զոհը։ Սակայն Պեկինի տարիներով վարած էներգետիկ դիվերսիֆիկացիայի քաղաքականությունը փայլուն կերպով անցավ այս իրական սթրես-թեստը:

Չինական ընկերությունները խուճապային գնումների փոխարեն կտրուկ կրճատեցին նավթի արտաքին գնումները՝ օգտագործելով իրենց հսկայական ռազմավարական պահուստները, որոնք այսօր հավասար են ԱՄՆ-ի և Ճապոնիայի համատեղ պահուստներին: Բացի այդ, Չինաստանը սահմանափակեց տրանսպորտային վառելիքի արտահանումը՝ այն պահելով ներքին շուկայի համար։ Բայց ամենակարևոր գործոնը տրանսպորտի մասշտաբային էլեկտրականացումն է: Չինաստանը հանդիսանում է էլեկտրամոբիլների և էլեկտրական բեռնատարների աշխարհի խոշորագույն շուկան, իսկ էլեկտրաէներգիայի գեներացիան երկրում հիմնվում է ներքին աղբյուրների՝ ածխի, ատոմային, հիդրոէլեկտրակայանների, ինչպես նաև արևային և քամու կայանների վրա։

Օքսֆորդի էներգետիկ հետազոտությունների ինստիտուտի չինական էներգետիկայի բաժնի ղեկավար Միխալ Մեյդանի (Michal Meidan) վերլուծությամբ՝ Չինաստանի ռազմավարությունը հաջողությամբ զսպեց ներքին շոկերը: Արդյունքում, Չինաստանի հրաժարումը համաշխարհային շուկայում ագրեսիվ գնումներից անսպասելիորեն կանխեց նավթի գների էլ ավելի մեծ թռիչքը համաշխարհային հարթակում՝ հարաբերականորեն մեղմելով հարվածը նաև ամերիկյան սպառողների համար իրենց լցակայաններում:

Հայացք ապագային

Առաջիկա շաբաթներին շուկայի հետագա դինամիկան մեծապես կախված կլինի Մասկատում (Օման) ընթացող գաղտնի դիվանագիտական բանակցություններից, որտեղ Օմանը և Իրանը մոտ են Հորմուզի նեղուցով նավարկության անվտանգության ժամանակավոր համաձայնագրի ստորագրմանը: Եթե այս համաձայնագիրը կայանա, այն հնարավորություն կտա Qatar Energy-ին և ծոցի մյուս արտադրողներին աստիճանաբար վերականգնել ՀԲԳ-ի և նավթամթերքի բնականոն արտահանումը: Հակառակ դեպքում, ցանկացած նոր ռազմական սադրանք անմիջապես Brent նավթի գները կմղի դեպի մեկ բարրելի դիմաց 100 դոլարի սահմանագիծ՝ արագացնելով պահանջարկի անկումը համաշխարհային տնտեսության մեջ:

Մյուս վճռորոշ գործոնը կլինի աշնանային վերանորոգման սեզոնի մեկնարկը ամերիկյան և եվրոպական ՆՎԳ-ներում, ինչը էլ ավելի կկրճատի պատրաստի վառելիքի առաջարկը: Շուկայի մասնակիցները ուշադիր կհետևեն, թե արդյոք եվրոպական երկրները կորոշեն շուկա բաց թողնել իրենց ռազմավարական պահուստներից դիզելային վառելիքի լրացուցիչ ծավալներ, քանի որ մինչ օրս նրանք օգտագործել են Իրանի հակամարտության սկզբում խոստացված 73 միլիոն բարրելի ընդամենը 10 տոկոսը։ Սա նշանակում է, որ էներգակիրների գները առաջիկայում կպահպանեն բարձր տատանողականությունը, իսկ կենտրոնական բանկերը ստիպված կլինեն երկարաձգել բարձր տոկոսադրույքների քաղաքականությունը՝ փորձելով զսպել ներմուծվող գնաճը: