Գլոբալ վերամշակման մարժաների պատմական ռեկորդները և Մերձավոր Արևելքի լոգիստիկ ճգնաժամը ստիպում են նավթ արդյունահանողներին փնտրել նոր այլընտրանքային տրանզիտային ուղիներ: Միևնույն ժամանակ Եվրասիայում շարունակում են սրվել ենթակառուցվածքային ռիսկերը, ինչը ստիպում է ազգային կառավարություններին անցնել շուկայի կոշտ հասցեական վերահսկողության։
Համաշխարհային շուկա
Ամերիկյան Carlyle Group ներդրումային ընկերության գլխավոր ստրատեգ Ջեֆ Քարին նախազգուշացրել է, որ նավթի գլոբալ առատության պատրանքն ավարտվել է. նավթավերամշակման մարժան (սփրեդը) հասել է աննախադեպ ռեկորդային 70 դոլարի մեկ բարելի դիմաց՝ գրեթե հավասարվելով հումքի գնին: Այս խորը կառուցվածքային դեֆիցիտի և WTI մակնիշի նավթի միջազգային շուկայական գնային գնահատականների շաբաթական 11% աճի ֆոնին (գերազանցելով 80 դոլարը), Չինաստանի Զարգացման և բարեփոխումների պետական կոմիտեն հայտարարել է հուլիսի 18-ից մանրածախ գների բարձրացման մասին. բենզինը կթանկանա 300 յուանով (մոտ 44,29 դոլար), իսկ դիզելը՝ 290 յուանով մեկ տոննայի դիմաց։
Մերձավորարևելյան արգելափակումները շրջանցելու նպատակով Իրաքը նախապատրաստում է դեպի Միջերկրական ծով արտահանման նոր ուղիներ: Բաղդադը ներգրավել է ամերիկյան Chevron, Capital TI և քաթարական UCC ընկերություններին՝ Սիրիայի և Թուրքիայի տարածքով «Բասրա-Հադիթա» նավթամուղի համալիր նախագծման և կառուցման համար։
Ռուսաստան և ԱՊՀ
Սև ծովում արտահանման լոգիստիկան կրկին լուրջ հարվածի տակ է. գիշերը Կասպյան խողովակաշարային կոնսորցիումի (ԿԽԿ) տերմինալի մոտակայքում անօդաչուների կրկնակի հարվածի է ենթարկվել և բռնկվել Nordic Zenith տանկերը: Տարածաշրջանային անվտանգության այս սպառնալիքներին զուգահեռ, Հունաստանը արգելափակել է Եվրամիության 21-րդ պատժամիջոցային փաթեթը՝ զգուշացնելով, որ նոր սահմանափակումները կհանգեցնեն հեղուկացված բնական գազի համաշխարհային շուկայում եվրոպական մասնաբաժնի կորստին:
Ներքին շուկայում ՌԴ Կառավարությունը Պետական դումա է ներկայացրել վառելիքի գների կայունացմանն ուղղված օրինագիծ՝ պաշտոնապես հաստատելով դիզելային վառելիքի ներմուծման դեմպֆերի մեխանիզմը: Մանրածախ հատվածում դեֆիցիտն ավելի է խորանում. Ղրիմում բենզինի ազատ վաճառք իրականացվում է ընդամենը 49 ավտոլցակայանում, իսկ Տամբովի մարզում իշխանությունները վարչական տույժեր են սահմանել վաճառքի կանոնների խախտման համար: Ֆիզիկական պակասուրդին հակառակ՝ կորպորատիվ հատվածը գրանցում է գերշահույթներ. «Տրանսնեֆտի» բաժնետոմսերն աճել են 7%-ով այն բանից հետո, երբ հաստատվել է 2025 թվականի համար 148 մլրդ ռուբլի ընդհանուր ծավալով դիվիդենտների վճարումը (204,17 ռուբլի մեկ արտոնյալ բաժնետոմսի դիմաց):
Հայաստան
Տարածաշրջանային լոգիստիկ շրջափակումների ֆոնին Հայաստանի կառավարությունը հուլիսի 16-ին պաշտոնապես հավանություն է տվել Միջին միջանցքի (Middle Corridor) առանցքային հանգույց հանդիսացող TRIPP (Խաղաղության և բարգավաճման միջազգային երթուղի) նախագծին: Համաձայնագրով ԱՄՆ-ը կստանա օպերացիոն կառույցի բաժնետոմսերի 74%-ը, իսկ հայկական կողմը կպահպանի մնացած մինորիտար մասնաբաժինը։
Այս ռազմավարական դիվերսիֆիկացիան կենսական նշանակություն ունի հանրապետության համար, քանի որ ԵԱՏՄ շրջանակներում էներգետիկ կախվածությունը գեներացնում է լրջագույն գնաճային ռիսկեր: Ռուսաստանի ներքին շուկայում շարժիչային վառելիքի սուր դեֆիցիտը (Ղրիմի լցակայանների սահմանափակումները) և դիզելի ներմուծման դեմպֆերի գործարկումը հստակ ազդանշան են դեպի արտաքին շուկաներ արտահանման քվոտաների մոտալուտ կրճատման մասին։ Գլոբալ վերամշակման մարժաների ռեկորդային աճի և ռուսական ֆիզիկական մատակարարումների անկման պայմաններում հայկական լցակայաններում բենզինի և դիզելային վառելիքի մանրածախ գների նոր թռիչքն անխուսափելի է: