2026 թվականի հունիսի 8–14-ի շաբաթը համաշխարհային էներգետիկ շուկաներում նշանավորվեց ծայրահեղ անկայունությամբ՝ պայմանավորված ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև ռազմական բախումներից դեպի հնարավոր հաշտության համաձայնագրի անսպասելի անցմամբ։ Չնայած շաբաթվա վերջին նավթի գները նվազեցին մինչև վերջին երեք ամսվա ամենացածր մակարդակը, գլոբալ պաշարների կրիտիկական սպառումը և ռազմավարական ռեզերվների նվազումը շարունակում են լուրջ սպառնալիք մնալ մակրոտնտեսական կայունության համար։
Գնային դինամիկան հունիսի 9-ից 13-ն ընկած ժամանակահատվածում հետևում էր ռազմական գործողությունների և սոցիալական մեդիայի հայտարարությունների անկանոն ռիթմին։ Հունիսի 10-ին՝ չորեքշաբթի օրը, Brent տեսակի նավթի միջազգային շուկայական գնային գնահատականները թռիչք կատարեցին մինչև 94,36 դոլար՝ մեկ բարելի դիմաց, այն բանից հետո, երբ ԱՄՆ զինված ուժերը «ինքնապաշտպանական հարվածներ» հասցրեցին իրանական հակաօդային պաշտպանության օբյեկտներին՝ ի պատասխան նախորդ օրը խոցված ամերիկյան Apache ուղղաթիռի։ Սակայն միտումը կտրուկ փոխվեց հունիսի 12-ին՝ ուրբաթ օրը, երբ դիվանագիտական լուծման հույսերը մեծացան։ Brent ֆյուչերսները նվազեցին մինչև 87,08 դոլար, իսկ West Texas Intermediate (WTI) տեսակի նավթը նահանջեց մինչև 84,55 դոլար՝ արձանագրելով շաբաթական ավելի քան 3% անկում, քանի որ թրեյդերները սկսեցին հաշվի առնել Հորմուզի նեղուցով առևտրային նավագնացության հնարավոր վերականգնումը։
Շաբաթվա աշխարհաքաղաքական լարվածությունը գագաթնակետին հասավ հինգշաբթի առավոտյան, երբ նախագահ Դոնալդ Թրամփը սպառնաց «լիակատար վերահսկողության տակ վերցնել» Իրանի նավթագազային ենթակառուցվածքները, մասնավորապես՝ Խարգ կղզին, որն ապահովում է Իսլամական Հանրապետության նավթի արտահանման մոտ 90%-ը։ Այս հռետորաբանությանն ի պատասխան՝ Իրանի գլխավոր բանակցող Մոհամմադ Բաղեր Ղալիբաֆը զգուշացրեց, որ նման «իմպուլսիվ որոշումները» կստեղծեն «անվերջանալի ճահիճ»։ Այդուհանդերձ, արդեն նույն օրվա կեսօրին Սպիտակ տունը կտրուկ փոխեց դիրքորոշումը. նախագահը հայտարարեց պլանավորված հարվածների չեղարկման մասին, քանի որ փոխըմբռնման հուշագիրը հաստատվել էր «իրանական ղեկավարության ամենաբարձր մակարդակով», ներառյալ գերագույն առաջնորդ Մոջթաբա Խամենեին։ Պակիստանի վարչապետ Շեհբազ Շարիֆը, որի կառավարությունը Կատարի հետ միասին հանդես է գալիս որպես միջնորդ, հաստատեց համաձայնեցված տեքստի առկայությունը, թեև Իրանի ԱԳՆ խոսնակ Էսմայիլ Բաղային նշեց, որ վերջնական եզրակացություն դեռևս չկա։
Կարգավորման հասնելու հրատապությունը ընդգծվեց նոր տվյալներով, որոնք ցույց տվեցին եռամսյա հակամարտության ծանր գնաճային ազդեցությունը։ Հունիսի 10-ին հրապարակված ԱՄՆ սպառողական գների ինդեքսը (CPI) ցույց տվեց, որ մայիսին տարեկան գնաճն արագացել է մինչև վերջին երեք տարվա առավելագույնը՝ 4,2%, ընդ որում էներգակիրների ծախսերը ապահովել են այդ աճի ավելի քան 60%-ը։ Ամերիկյան լցակայաններում բենզինի միջին գինը հասել է 4,15 դոլարի՝ մեկ գալոնի դիմաց, ինչը 40%-ով բարձր է նախորդ տարվա ցուցանիշից։ Այս ճնշումները ստիպեցին Եվրոպական կենտրոնական բանկին (ԵԿԲ) հունիսի 11-ին բարձրացնել հիմնական տոկոսադրույքը մինչև 2,25%՝ առաջին անգամ 2023 թվականից ի վեր, քանի որ նախագահ Քրիստին Լագարդը նկատեց, որ էներգակիրների բարձր գները սկսել են տարածվել եվրոգոտու ողջ տնտեսության մեջ։
Շուկայում տիրող հարաբերական անդորրի հիմքում ընկած են նաև առաջարկի բարդ վերադասավորումները և «ստվերային տարանցումների» աճը։ ԱՄՆ էներգետիկայի նախարար Քրիս Ռայթը հունիսի 12-ին նշեց, որ ներկայումս Հորմուզի նեղուցով օրական անցնում է մոտ 7 միլիոն բարել նավթ և վառելիք, ինչը կազմում է նախապատերազմյան ծավալների մոտ կեսը։ Նախագահ Թրամփը պնդում է, որ «գաղտնի առաքելության» շրջանակներում գիշերային ժամերին՝ անջատված տրանսմիտերներով, նեղուցով ուղեկցվել է 200 նավ՝ 100 միլիոն բարել նավթով։ Միաժամանակ, Չինաստանի կողմից պահանջարկի կտրուկ նվազումը դարձել է կարևոր զսպող գործոն. մայիսին նավթի ներմուծումն այս երկիր նվազել է մինչև վերջին ութ տարվա նվազագույնը՝ օրական 7,82 միլիոն բարել, քանի որ Պեկինը նախընտրել է օգտագործել ներքին պահուստները, քան գնել թանկարժեք ծովային բեռները։
Ապագայի հեռանկարները մնում են անորոշ, քանի որ առաջարկի ցնցումների դեմ գլոբալ «բուֆերը» հասել է կրիտիկական ցածր մակարդակի։ ԱՄՆ ռազմավարական նավթային ռեզերվը (SPR) նվազել է մինչև 349,2 միլիոն բարել՝ 1983 թվականից ի վեր ամենացածր մակարդակին, և փորձագետները զգուշացնում են, որ աղային քարանձավներում ճնշման հետագա նվազումը կարող է հանգեցնել կառուցվածքային վնասների։ Նույնիսկ համաձայնագրի ստորագրման դեպքում Համաշխարհային բանկը զգուշացնում է, որ «վերջին 50 տարվա ամենամեծ մատակարարման ցնցումն» արդեն իսկ թուլացրել է 2026 թվականի գլոբալ աճի հեռանկարները մինչև 2,5%։ Եթե դիվանագիտական ջանքերը չհանգեցնեն նեղուցի կայուն վերաբացմանը, ապա Exxon Mobil-ի և Energy Aspects-ի մոդելները կանխատեսում են, որ նավթի միջազգային շուկայական գնային գնահատականները կարող են արագորեն բարձրանալ մինչև 150 կամ 160 դոլար՝ մեկ բարելի դիմաց արդեն չորրորդ եռամսյակում։