2026 թվականի ապրիլի 13-ին ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի կողմից Օրմուզի նեղուցի լիակատար ռազմածովային շրջափակման հրամանը համաշխարհային էներգետիկ շուկայում առաջացրել է աննախադեպ ցնցումներ։ Այս կտրուկ քայլը, որը հաջորդեց հանգստյան օրերին ձախողված խաղաղ բանակցություններին, վերջ դրեց կարճատև հրադադարի հույսերին և շուկաները կանգնեցրեց առաջարկի խորագույն ճգնաժամի առջև։
Շրջափակման մեկնարկի օրը՝ ապրիլի 13-ին, նավթի գները ցուցադրեցին կտրուկ թռիչք. WTI տեսակի նավթի ֆյուչերսները թանկացան 7,4%-ով՝ հասնելով 103,72 դոլարի՝ մեկ բարելի դիմաց։ Ըստ միջազգային շուկայական գնային գնահատականների, Brent տեսակի նավթի Dated Brent ցուցանիշը հասել էր պատմական ռեկորդային՝ 144 դոլարի՝ հրադադարի փորձից ընդամենը ժամեր առաջ, ինչը վկայում է շուկայում տիրող ծայրահեղ լարվածության մասին։ Չնայած շաբաթվա ընթացքում գները տատանվում էին 100 դոլարի սահմանագծին, ներդրողների մտահոգությունները պահպանվում են՝ կապված Իրանի կողմից հնարավոր հակաքայլերի և նավարկության համար հավելյալ տուրքերի սահմանման սպառնալիքի հետ։
Միջազգային էներգետիկ գործակալության (ՄԷԳ) գործադիր տնօրեն Ֆաթիհ Բիրոլը հայտարարել է, որ սա պատմության մեջ առաջարկի ամենամեծ խաթարումն է, քանի որ շուկայից դուրս է մնացել օրական մոտ 13 միլիոն բարել նավթ։ Ըստ ՄԷԳ զեկույցի, հակամարտության ընթացքում վնասվել են ավելի քան 80 էներգետիկ օբյեկտներ, այդ թվում՝ Կատարի Ռաս Լաֆան հզոր գործարանը, որի հզորությունների 17%-ի կորուստը վերականգնելու համար կպահանջվի երեքից հինգ տարի։ Զուգահեռաբար, Պարսից ծոցի արդյունահանողները կրճատել են արտադրությունը օրական 10 միլիոն բարելով, իսկ Saudi Aramco-ն ասիական շուկայի համար սահմանել է ռեկորդային՝ 19,50 դոլարի հավելավճար։
Աշխարհաքաղաքական հարթությունում Վաշինգտոնի գործողությունները հանգեցրել են դաշնակիցների միջև լուրջ տարաձայնությունների. Միացյալ Թագավորության վարչապետ Կիր Սթարմերը հայտարարել է, որ իր երկիրը չի միանա շրջափակմանը։ Իրավիճակը բարդացել է նաև Հունգարիայում Վիկտոր Օրբանի պարտությամբ և Պետեր Մադյարի հաղթանակով, ինչը կարող է վերանայել Բուդապեշտի հարաբերությունները ԱՄՆ-ի և Ռուսաստանի հետ։ Միևնույն ժամանակ, Իրանը շարունակում է թիրախավորել Սաուդյան Արաբիայի ենթակառուցվածքները, մասնավորապես՝ օրական 7 միլիոն բարել թողունակությամբ Յանբու խողովակաշարը, որը թագավորության միակ այլընտրանքային ուղին էր։
Շուկայական կանխատեսումները մնում են զգուշավոր։ Roubini Macro Associates-ի ղեկավար Նուրիել Ռուբինին նախազգուշացնում է, որ շրջափակումը վտանգավոր խաղ է, որը կարող է հանգեցնել նավթի գների հետագա աճի և համաշխարհային տնտեսության անկման։ Թեև ապրիլի 17-ի դրությամբ նախագահ Թրամփը փորձում էր շեշտադրումը տեղափոխել կենսամակարդակի խնդիրների վրա և հայտարարում էր, որ պատերազմը «հաջող է ընթանում», ոլորտի փորձագետները նշում են, որ նավթի ֆյուչերսները Brent-ի համար տարեվերջին կանխատեսում են 75 դոլար գին, ինչը զգալիորեն բարձր է նախնական սպասումներից։
Ապագային միտված վերլուծությունները ցույց են տալիս, որ նույնիսկ եթե հրադադարը կայանա, էներգետիկ շուկաները դեռ երկար ժամանակ կկրեն այս ճգնաժամի հետքերը։ Լոգիստիկ շղթաների վերականգնումը, ապահովագրական բարձր վճարները և Օրմուզի նեղուցում պահպանվող ռիսկի պրեմիան կշարունակեն մնալ որոշիչ գործոններ, որոնք կսահմանափակեն գների նվազման հնարավորությունը և կպահանջեն համաշխարհային տնտեսության երկարատև ադապտացիա նոր էներգետիկ իրականությանը։